TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 9


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
TIẾT 78, 79, 80
ÔN TẬP PHẦN
TẬP LÀM VĂN
- Văn bản thuyết minh : Kết hợp thuyết minh với miêu tả và một số biện pháp nghệ thuật.
- Văn bản tự sự : Kết hợp tự sự với miêu tả, miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.
- Nội dung trọng tâm : Văn bản tự sự.


1/ Phần Tập làm văn trong Ngữ văn 9, tập một có những nội dung lớn nào ? Những nội dung nào là trọng tâm cần chú ý ?
2/ Vai trò, vị trí, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh như thế nào ? Cho một ví dụ cụ thể.
Các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả chỉ giữ vài trò thứ yếu trong bài văn thuyết minh. Chúng có tác dụng làm cụ thể hơn, sinh động hơn cho bài văn.
VD khi thuyết minh về một thắng cảnh nào đó, ta sử dụng các biện pháp nghệ thuật như so sánh, nhân hóa... và yếu tố miêu tả để làm cho thắng cảnh này rõ hơn, sinh động hơn.



3/ Văn bản thuyết minh có yếu tố miêu tả, tự sự giống và khác với văn bản miêu tả,
tự sự ở điểm nào?

- Giống nhau : có cùng một đối tượng, đề tài.
- Khác nhau :
+ Thuyết minh có yếu tố miêu tả, tự sự : phản ánh chính xác, khách quan, trung thành với đối tượng; hạn chế sử dụng yếu tố tưởng tượng, sử dụng nhiều đến số liệu, sử dụng miêu tả và tự sự với mục đích làm rõ vấn đề, đối tượng thuyết minh.
+ Miêu tả, tự sự : có thể phát huy tính tưởng tượng, hư cấu, thường sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật. Chỉ đơn thuần là tả và kể.
4/ Sách Ngữ văn 9, tập một nêu lên những nội dung gì về văn bản tự sự ?
Sách Ngữ văn 9 tập một nêu các nội dung tự sự vừa lặp lại vừa nâng cao. Tự sự kết hợp với miêu tả, miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm.



Vai trò, vị trí và tác dụng của các yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự như thế nào ?
- Miêu tả nội tâm giúp cho người viết văn bản tự sự đi sâu phân tích, trình bày những diễn biến tâm lí, cảm xúc, ý nghĩa... của các nhân vật trong câu chuyện.
- Nghị luận trong văn bản tự sự giúp người viết văn bản tự sự có thể trình bày những vấn đề nhân sinh, về lí tưởng, về triết lí sống..., rút ra từ diễn biến của câu chuyện, từ cuộc đời các nhân vật.


Hãy cho ví dụ một đoạn văn tự sự trong đó có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm.
Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không ngủ được. Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi. Mẹ tin vào sự chuẩn bị rất chu đáo cho con trước ngày khai trường. Còn điều gì để lo lắng nữa đâu ! Mẹ không lo nhưng vẫn không ngủ được. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bỗng : " Hằng năm cứ vào cuối thu... Mẹ tôi ấu yêu nắm tay tôi vẫn đi trên con đường dài và hẹp".

( Lí Lan )
VD một đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận.


Tôi nghĩ bụng : “Đã gọi là hi vọng thì không thể nói đâu là thực đâu là hư. Cũng giống như những con đường trên mặt đất, kì thực trên mặt đất vốn làm gì có đường. Người ta đi mãi thì cũng thành đường thôi”.
                                                ( Lỗ Tấn)
VD một đoạn văn tự sự có sử dụng cả yếu tố miêu tả nội tâm và nghị luận.


Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy và tôi càng buồn lắm. Những người nghèo nhiều tự ái vẫn thường như thế. Họ dễ tủi thân nên rất hay chạnh lòng. ... Cuộc đời này quả thật cứ mỗi ngày một thêm
đáng buồn...
( Nam Cao )

5/ Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm ?
Vai trò, tác dụng và hình thức thể hiện của các yếu tố này trong văn bản tự sự như thế nào ?
Tìm các ví dụ về đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố đối thoại, độc thoại và
độc thoại nội tâm.






- Đối thoại là hình thức đối đáp trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người.
Vai trò : Làm cho câu chuyện sống động
VD :
Mẹ tôi nói :
– Con hãy nghỉ ngơi vài hôm, đi thăm các nhà bà con một chút rồi mẹ con mình lên đường.
– Vâng.
( Lỗ Tấn )

- Độc thoại là lời nói không nhằm vào ai đó hoặc nói với chính mình. ( phía trước có dấu ghạch đầu dòng ).
Vai trò : bộc lộ trực tiếp thái độ, cảm xúc, tâm lí của nhân vật.
VD:
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
– Hà nắng gớm, về nào….
( Kim Lân )





- Độc thoại nội tâm là lời độc thoại không nói thành lời ( không có dấu ghạch đầu dòng ).
Vai trò : dễ đi sâu vào việc khám phá nội tâm nhân vật.
VD :
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lãi cứ giàn ra, Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…
( Kim Lân )
6/ Tìm hai đoạn văn tự sự, trong đó có một đoạn người kể chuyện kể theo ngôi thứ nhất, một đoạn kể theo ngôi thứ ba.
Nhận xét vai trò của mỗi loại người kể
chuyện đã nêu.


Lão đặt xe điếu, hút. Tôi vừa thở khói, vừa gà gà đôi mắt của người say, nhìn lão, nhìn để làm ra vẻ chú ý đến câu nói của lão đó thôi. Thật ra thì trong lòng tôi rất dửng dưng. Tôi nghe câu ấy đã nhàm rồi. Tôi lại biết rằng: lão nói là nói để có đấy thôi; chẳng bao giờ lão bán đâu.
( Nam Cao )
 Vai trò kể theo ngôi thứ nhất : sự kiện, nhân vật được nhìn dưới mắt nhân vật tôi với những nhận xét, cảm xúc chủ quan nên sinh động nhưng cũng có thể phiến diện, một chiều trong cách nhìn, đánh giá.


Đời xưa, thời vua Hùng Vương, đất nước ta có núi cao, có sông rộng, trời đẹp nắng vàng, nhưng đồng ruộng thưa thớt, hoa quả chưa có nhiều thứ thơm ngọt như bây giờ. Vua Hùng Vương thứ mười bảy có một người con nuôi là An Tiêm có tài tháo vát và có trí hơn người.
( Sự tích dưa hấu )
 Vai trò kể theo ngôi thứ ba : Người kể giấu mình đi. Các nhân vật như Mai An Tiêm hay Hùng Vương được gọi bằng tên của mình. Các sự kiện, nhân vật được kể lại dưới cái nhìn khách quan, toàn diện.