TIẾT 45,46 Văn bản : CẢNH KHUYA – RẰM THÁNG GIÊNG
( Nguyên tiêu) Hồ Chí Minh
I/ Tìm hiểu chung. Sgk/141,142
1/ Tác giả :
- Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969) lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và cách mạng Việt Nam.
- Ông còn là một danh nhân văn hóa thế giới , một nhà thơ lớn.
2/ Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng tác : Hai bài thơ được Bác Hồ viết vào mùa thu năm 1947, Thời kì đầu của cuộc khánh chiến chống Pháp ( 1946 – 1954 ) khi giặc Pháp đang tiến công lên Việt Bắc.
- Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt.
II/ Đọc – hiểu văn bản.
1/ Đọc bài thơ.
2/ Phân tích.
A/ Bài “Cảnh khuya.”
a/ Hai câu đầu.( Cảnh núi rừng Việt Bắc trong đêm trăng )
Vẻ đẹp của đêm trăng trong rừng Việt Bắc.
So sánh -> Tiếng suối gần với con người và có sức sống trẻ trung.
Điệp từ : “ lồng ”
-> Bức tranh thiên nhiên tầng lớp, đường nét, hình khối , lung linh , huyền ảo, ấm áp , hòa hợp.
=> Thể hiện tâm hồn nghệ sĩ ,tình yêu gắn bó với thiên nhiên của Bác Hồ .
b/ Hai câu sau. Tâm trạng của tác giả.
- Điệp ngữ : Chưa ngủ -> Rung động say mê trước vẻ đẹp thiên nhiên và lo nghĩ đến vận mệnh đất nước.
-> Tình yêu thiên nhiên hòa quyện với lòng yêu nước sâu nặng.
B/ Bài “ Rằm tháng giêng”
a/ Hai câu đầu.
Từ láy : “ lồng lộng” , điệp từ “ xuân ”
-> Khung cảnh có vẻ đẹp phóng khoáng với không gian cao rộng , bát ngát ,tràn đầy ánh trăng và sức sống mùa xuân.
b/ Hai câu sau.
-Mặc dù ngày đêm lo nghĩ việc nước, bận bịu việc quân, nhưng tâm hồn Bác vẫn hòa nhập với cảnh thiên nhiên tươi đẹp.
-> Thể hiện phong thái ung dung ,lạc quan của vị lãnh tụ kính yêu.
III/ Tổng kết .( Ghi nhớ sgk/ 143)
- Học thuộc
IV/ LUYỆN TẬP.
Bài tập 1: Cả hai bài thơ đều được làm trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến khó khăn gian khổ, Và đã biểu hiện tâmhồn và phong thái của Bác như thế nào trong hoàn cảnh ấy ?
Bài tập 2 :
a/ Qua bài học em học tập được gì ở nhân cách cao đẹp của Bác Hồ.
b/ Sưu tầm một số câu thơ của Bác viết về ánh trăng.
IV/ LUYỆN TẬP.
Bài tập 1: Phong thái ung dung chủ động lạc quan của vị lãnh tụ. Phong thái ấy toát lên từ những rung cảm tinh tế và dồi dào trước thiên nhiên, đất nước.Mặc dù phải ngày đêm lo nghĩ việc nước, nhiều đêm không ngủ , nhưng không phải vid thế mà tâm hồn Người quên rung cảm trước vẻ đẹp của một đêm trăng rừng , một tiếng suối trong chảy nghe như tiếng hát xa , hay cảnh trời nước bao la dưới ánh trăng rằm tháng giêng .Phong thái ung dung lạc quan còn thể hiện ở hình ảnh con thuyền trở về lướt đi phơi phới , chở đầy ánh trăng giữa không gian của cảnh trời nước bao la dường như cũng ngập tràn ánh trăng.Phong thái ấy được toát ra từ giọng thơ vừa cổ điển , vừa hiện đại ,khỏe khoắn,trẻ trung.
IV/ Luyện tập.
Bài tập 2: a/ Học tập tấm gương: Tình yêu thiên nhiên ,một phong thái ung dung ,bản lính cách mạng vững vàng. Bác Hồ là một nhân cách đẹp ,một tâm hồn đẹp bởi sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu thiên nhiên ,cuộc sống và bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng.
b/ Ngắm trăng : “ Trăng nhòm khe cựa ngắm nhà thơ”
- Tin thắng trận : “ Trăng vào cựa sổ đòi thơ …”