2
1
2
2
PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
TIẾT: 50
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
* Đọc lại các văn bản: Cây dừa Bình Định(1), Tại sao lá cây có màu xanh lục(2), Huế(3), Khởi nghĩa Nông Văn Vân(4), Con giun đất(5).
(1): Về sự vật.
(2): Về Khoa học.
(3): Văn hoá xã hội.
(4): Về Lịch sử.
(5): Về Sinh học.
Ví dụ 1:
Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam.
Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức tri châu Bảo Lạc(Cao Bằng).
là
là
Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
Đối tượng thuyết minh: Huế (A)
Đặc điểm của đối tượng thuyết minh: một trong những…(B)
Đối tượng thuyết minh: Nông Văn Vân (A)
Đặc điểm của đối tượng thuyết minh: tù trưởng…(B)
2. Phương pháp thuyết minh:
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
 Vai trò và đặc điểm: Quy sự vật được định nghĩa và chỉ ra đặc điểm,công dụng riêng.
2. Phương pháp thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
 Tác dụng: Giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn diện và có ấn tượng về nội dung thuyết minh.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
Ngày nay, đi các nước phát triển ,đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá .Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm lần nhất phạt 40 đô la, tái phạm 500 đô la).
Ví dụ:
Phương pháp nêu ví dụ
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
Vai trò: Các ví dụ cụ thể có tác dụng thuyết phục người đọc, khiến người đọc tin.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
 Tác dụng: Số liệu phải chính xác, độ tin cậy cao, có
cơ sở thực tế.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
e/ Phương pháp so sánh
 Tác dụng: Đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất của đối tượng thuyết minh.
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
g/ Phương pháp phân loại, phân tích
 Tác dụng: Đối với những sự vật đa dạng, người ta chia ra từng loại để trình bày. Đối với sự vật có nhiều bộ phận, người ta chia ra từng bộ phận để thuyết minh.
e/ Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
2. Phương pháp thuyết minh:
I. Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát, học tập, tích lũy tri thức để làm bài văn thuyết minh:
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
* Ghi nhớ SGK/128.
BÀI TẬP 1: SGK/128
+ Khói thuốc lá có nhiều chất độc, thấm vào cơ thể, gây ho hen, viêm phế quản. + Khói thuốc thấm vào máu, không cho chúng tiếp cận ô-xi. + Khói thuốc lá gây ung thư vòm họng, ung thư phổi…
+ Chât ni-cô-tin trong thuốc lá làm huyết áp tăng cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim…
Tác giả bài “Ôn dịch thuốc lá” đã nghiên cứu, tìm hiểu rất nhiều để nêu lên yêu cầu chống nạn hút thuốc lá. Em hãy chỉ ra phạm vi tìm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết.
1/ Kiến thức của một bác sĩ:
2/ Kiến thức của người quan sát đời sống xã hội:
3 / Kiến thức của một người có tâm huyết đối với các vấn đề xã hội và bức xúc:
+ So sánh việc hút thuốc ở Việt Nam với các nước Âu, Mỹ; + Tình hình chống hút thuốc lá ở các nước đang phát triển.
+ Hiểu một nét tâm lí: cho rằng hút thuốc lá là văn minh, sang trọng; + Hút thuốc thuốc lá ảnh hưởng tới những người không hút; + Ảnh hưởng đến thai nhi; nêu gương xấu.
B
A
1- Phương pháp
nêu định nghĩa
2- Phương pháp
liệt kê
3- Phương pháp
dùng số liệu
4- Phương pháp
so sánh
5- Phương pháp
phân loại
c- chia đối tượng ra từng loại, từng mặt để thuyết
minh làm cho đối tượng trở nên cụ thể, rõ ràng hơn
Nối cụm từ ở cột A với cụm từ ở cột B để hoàn thiện câu:
d- chỉ ra bản chất của đối tượng thuyết minh bằng lời văn ngắn gọn, chính xác.
a- lần lượt chỉ ra các đặc điểm, tính chất của đối tượng thuyết minh theo một trình tự nhất định, giúp người đọc hình dung ra đối tượng thuyết minh.
b- dẫn ra các con số cụ thể để thuyết minh, làm cho văn bản thêm tin cậy
e- đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất đối tượng thuyết minh.
Bài tập 2: Bài viết đã sử dụng những phương pháp thuyết minh nào để nêu bật tác hại của việc hút thuốc lá.
Các phương pháp thuyết minh:
- Phương pháp liệt kê: các bệnh bị mắc do hút thuốc
- Phương pháp nêu ví dụ: về việc chống hút thuốc
- Phương pháp nêu số liệu: số tiền mua một bao 555, số tiền phạt
- Phương pháp so sánh: với AIDS, với giặc ngoại xâm.
- Phương pháp phân tích: tác hại của ni-cô-tin, của các bon.
- Phương pháp giải thích: về khói thuốc lá
Để nêu bật tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ của con người.


Phuong pháp thuyết minh

1. Phương pháp nêu định nghĩa
2. Phương pháp liệt kê
3. Phương pháp nêu ví dụ
5. Phương pháp so sánh
6. Phương pháp phân loại, ph©n tích
4. Phương pháp dùng số liệu
Bảng hệ thống các phưưuơng pháp thuyết minh
Làm hoàn thiện các bài tập
Học thuộc phần ghi nhớ SGK
Soạn bài tiếp theo: Các làm bài văn thuyết minh
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI