Cá Bạc
Cá thu
Cá chim
Cá song
Cá nhụ
Cá đé
Từ ngữ
Hình ảnh
Nghĩa
Loài cá cùng họ với cá thu, thân và má có vảy nhỏ, màu trắng nhạt
Loài cá biển sống ở tầng mặt nước, thân dẹt hình thoi…
Loài cá mình dẹt, vây lớn
Loài cá biển sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc thân hoặc các chấm tròn màu đen và hồng…
Thân dài và hơi dẹt
Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá trích nhưng lớn hơn.
Đặc điểm một số loài cá
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả:
Huy C?n, nhà thơ nổi tiếng trong phong trào thơ mới và tiờu bi?u cho n?n tho ca hi?n d?i VN.
- Huy Cận (1919 – 2005)
- Tên đầy đủ : Cù Huy Cận
- Quê : Hà Tĩnh
- Nổi tiếng trong phong trào thơ mới với tập thơ Lửa thiêng (1940)
- Trước 1945 thơ ông giàu chất triết lí và mang nỗi buồn nhân thế.
- Sau 1945, dạt dào niềm vui khi viết về cuộc sống mới, con người mới.
2. Tác phẩm:
Viết năm 1958, trong một chuyến đi thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh, in trong tập “Trời mỗi ngày lại sáng’’(1958).
* Thể thơ: bảy chữ
* Phương thức biểu đạt: Biểu cảm, miêu tả
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
* Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Khổ thơ 1,2
-> Hoàng hôn trên biển và Cảnh đoàn thuyền ra khơi.
- Phần 2: Khổ thơ 3,4,5,6
-> Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển trong đêm trăng thơ mộng.

- Phần 3: Khổ thơ 7
-> Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về trong buổi bình minh tuyệt đẹp.
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm với gió khơi

…
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hoàng hôn trên biển và cảnh đoàn thuyền đánh ca ra khơi.
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
* Cảnh hoàng hôn trên biển:
Mặt trời Như hòn lửa
Sóng cài then (cửa)
- Màn đêm - cánh cửa
=> So sánh, nhân hóa, liên tưởng độc đáo thiên nhiên trở nên gần gũi…
- Mặt trời như hòn lửa: So sánh, liên tưởng
- Sóng cài then, sập cửa: Nhân hóa
-> Hoàng hôn trên biển lộng lẫy, rực rỡ, kì vĩ, tráng lệ. Vũ trụ đi vào trạng thái nghỉ ngơi, yên tĩnh.
* Đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
- Từ “lại” : công việc thường xuyên
- “Câu hát căng buồm”: ẩn dụ -> niềm vui, phấn khởi, hang say…
- “ Câu hát căng buồm”: ẩn dụ -> niềm vui, phấn khởi, hang say…
-> Khí thế khẩn trương.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Câu hát: Gọi cá của người lao động:
+ Cá bạc: biển lặng
+ Cá thu: như đoàn thoi
+ Dệt biển, …
-> Liệt kê, so sánh, nhân hóa. Ngợi ca biển cả giàu đẹp.
=> Miêu tả hình ảnh thiên nhiên sống động. Tinh thần hăng say lao động trong cuộc sống mới.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng,
Đến dệt lưới ta đàn cá ơi !
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
* Hình ảnh con thuyền
- Thuyền đặt trong mối quan hệ: với gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng – sánh ngang vũ trụ
- Nghệ thuật: Nhân hóa, phóng đại, liên tưởng…
-> Con thuyền trở nên kì vĩ, khổng lồ.
* Hình ảnh biển cả.
Cá nhụ, cá chim cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long
- Liệt kê (Cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song…) nhân hóa, tưởng tượng phong phú ( đuôi em quẫy trăng vàng chóe, đêm thở)
- Biển đêm rực rỡ, lung linh, huyền ảo
- > Ngợi ca biển trù phú, thanh bình.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng
- So sánh “biển như lòng mẹ”: ngợi ca, biết ơn biển cả hài hòa, bao dung…
- “Ta kéo xoăn tay” tả thực, từ ngữ gợi hình: vẻ đẹp mạnh mẽ, rắn rỏi, khỏe khoắn của người dân chài.
- “Nắng hồng” ẩn dụ gợi sự phấn khởi, hân hoan với chuyến ra khơi tốt đẹp.
-> Tinh thần của người lao động trước cuộc sống mới, tương lai mới.
=> Khắc họa khung cảnh đánh cá giữa biển đêm, khung cảnh lao động lạc quan, hang say.
* Hình ảnh ngư dân đánh cá
- Ta hát … gọi cá: công việc lao động ngập tràn niềm vui, lạc quan.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới.
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
- “Câu hát căng buồm” lặp cấu trúc câu –> sự phấn khởi của dân chài trở vể…
- “Đoàn thuyền chạy đua, mặt trời đội biển” nhân hóa gợi khí thế khẩn trương
- “Mắt cá huy hoàng” hoán dụ -> chiến thắng tươi đẹp.
=> Đoàn thuyền trở về trong bình minh rực rỡ, khẩn trương, vui tươi, thắng lợi.
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật
- Hình ảnh liên tưởng, phong phú độc đáo
- Âm hưởng khỏe khoắn, sôi nổi.
- Vận dụng các biện pháp tu từ gợi cảm.
2. Nội dung
- Khắc họa vẻ đẹp hài hòa của thiên nhiên, con người.
- Niềm vui, tự hào trước tinh thần lao động của con người, trước đất nước, cuộc sống mới.
* Ghi nhớ (SGK/T.142)