Văn bản: Quê hUương
Tế Hanh
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Nhà thơ Tế Hanh
-Tên khai sinh: Trần Tế Hanh (1921 - 2009), quê Quảng Ngãi
-Năm 1936 bắt đầu sáng tác, sáng tác nhiều về quê hưuơng Tế Hanh l� nh� thơ của quê hưuơng.
Ông là một nhà thơ mới tiêu biểu, với phong cách thơ hồn hậu, sáng trong, đằm thắm, thanh thoát, nhẹ nhàng.
Nhà thơ từng tham gia lãnh đạo Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam, Hội nhà văn Việt Nam.
Ông đuược nhận giải thuưởng Hồ Chí Minh về van học nghệ thuật năm 1996.
2. Tác phẩm
a, Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ đưuợc sáng tác vào năm 1939,in trong tập Hoa niên(xb1945)
Đuược viết trong nỗi nhớ nhà ,nhớ quê.
b, Thể thơ :
Thể thơ tám chữ,gieo vần ôm,vần liền.
Giọng đằm thắm, tha thiết, trong sáng.
c, Bố cục:
Phần 1: Hai câu thơ đầu:
3 phần
Phần 2: Muười bốn câu thơ tiếp:
Phần 3: Bốn câu thơ cuối:
Giới thiệu chung về quê hưuơng.
Bức tranh lao động của làng chài.
Nỗi nhớ quê hưuơng của nhà thơ.
II. ĐỌC - hiÓu v¨n b¶n
1. Hai câu thơ đầu:Giới thiệu chung về quê hưuơng
Làng tôi ở vốn làm nghề chài luưới:
Nưuớc bao vây, cách biển nửa ngày sông.
1. Tác giả đã giới thiệu về quê hương của mình qua những chi tiết nào? Những chi tiết ấy cho ta biết điều gì?
2. Nhận xét về cách giới thiệu của tác giả về quê hương?
3. Qua cách giới thiệu đó em cảm nhận được điều gì về quê hương của tác giả?
- Ho?t d?ng nhúm 3,4 ( theo b�n)
Cách giới thiệu tự nhiên, mộc mạc,giản dị, d?c dỏo,
Dựng th?i gian d? núi khụng gian
Quờ huong bỡnh d?, quen-l?
T? h�o v? quờ huong
Làng tôi: nghề chài lưới
Vị trí: Nửa ngày sông-cách biển ( 4 bề là nước)
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông
2. Muười bốn câu thơ tiếp: Bức tranh lao động của làng chài
a, Cảnh dân chài ra khơi đánh cá:
Khi trơì trong gió nhẹ sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Thảo luận nhóm 2:
-Người dân chài ra khơi đánh cá được miêu tả vào thời gian , không gian nào?
-Em có cảm nhận như thế nào về không gian ấy.
-Hình ảnh người dân chài hiện lên qua chi tiết nào?
2. Mưuời bốn câu thơ tiếp: Bức tranh lao động của làng chài
a, Cảnh dân chài ra khơi đánh cá:
Khi trơì trong gió nhẹ sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
-Thiên nhiên:
ư Th?i gian: s?m mai
Khụng gian: tr?i trong, giú nh?
->Bu?i ban mai d?p, trong sỏng, bỡnh yờn. Bỏo hi?u m?t chuy?n ra khoi d?y h?a h?n
-Dân trai tráng:
Những chàng trai khỏe mạnh, vạm vỡ
-> Bi?u tu?ng c?a con ngu?i lao d?ng cú s?c s?ng m?nh m?
-> NT: So sánh. Động từ mạnh
=> Khí thế băng mỡnh ra khoi dũng mãnh c?a con thuy?n, toát lên một sức sống m?nh m?, kh?e kho?n, d?y h?ng kh?i
Hình ảnh con thuyền ra khơi được miêu tả qua những chi tiết nào?
-Chi?c thuy?n: - nh?
- hang nhu con tu?n mó
- phang, vu?t
?Miêu tả con thuyền tác giả sử dụng biên pháp nghệ thuật nào?
a, Cảnh dân chài ra khơi đánh cá:
Cánh buồm giuương to nhưu mảnh hồn làng
Rưuớn thân trắng bao la thâu góp gió.
Bằng bút pháp lãng mạn, tác giả vẽ nên môt khung cảnh thiên nhiên tươi sáng, một bức tranh lao động đầy hứng khởi thể hiện lòng hăng say lao động.
? Miêu tả cánh buồm tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật ấy?
*Cỏnh bu?m: - Giuong to nhu m?nh h?n l�ng
->So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng
=> vừa gần gũi vừa thiêng liêng, lớn lao
-Ru?n.thõu gúp giú
->Nhân hóa=> cánh buồm vươn lên cao, khỏe khoắn, sống động, thơ mộng, mang kh¸t väng chinh phôc biÓn c¶.
"Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
"Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe"
Những con cá tưuơi ngon thân bạc trắng"
b, Cảnh đoàn thuyền trở về:
-Không khí trở về:
=> Không khí dụng vui, rộn ràng
?Khụng khớ dún do�n thuy?n tr? v? du?c tỏi hi?n qua chi ti?t n�o? G?i lờn khụng khớ nhu th? n�o? T?i sao tỏc gi? núi nh? on tr?i..?
- Nh? on tr?i: L?i c?m t? Chõn th�nh d?t tr?i dó súng yờn bi?n l?ng
b, Cảnh thuyền cá về bến
Dân chài luưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm ;



*Hình ảnh dân chài:

NT: Tả th?c + lãng mạn:
=> Khỏe khoắn ,từng trải,nét riêng của nguời dân miền biển.
? Người dân chài trở về được miêu tả qua chi tiết nào?
? Miêu tả dân chài tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
? Cảm nhận của em về hình ảnh người dân chài qua hai câu thơ?
b, Cảnh thuyền cá về bến
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

* H/ảnh con thuyền:
Tác giả đã vẽ nên một bức tranh làng chài đầy ắp niềm vui, gợi ra một cuộc sống yên bình, ấm no.
Nhân hóa => Con thuyền nhu cú h?n, đồng nhất với cuộc đời , số phận người dân chài.
?Miêu tả con thuyền tác giả sử dụng biện pháp nghê thuật gì? Con thuyền lúc trở về có gì khác với lúc ra khơi?
1. Ở khổ cuối, tình cảm của tác giả dành cho quê hương được bộc lộ trực tiếp hay gián tiếp? Biểu lộ qua những từ ngữ nào? Phương thức biểu đạt chủ yếu của khổ thơ?
2. Trong xa cách nhà thơ nhớ tới những điều gì nơi quê nhà? Nhận xét về những điều mà Tế Hanh nhớ? Giải thích “ mùi nồng mặn”?
3. Biện pháp nghệ thuật và tác dụng?
3. Bốn câu thơ cuối:
Nỗi nhớ quê hưuơng
Nhớ
Màu xanh của nuước
Màu bạc của cá
Màu vôi của cánh buồm
Hình bóng con thuyền..
Mùi nồng mặn
Biểu cảm trực tiếp, nhớ: Mµu s¾c, c¶nh vËt ,h×nh d¸ng. Những mïi vÞ ®Æc trư­ng, gần gũi của lµng chµi.
=>gi?ng thơ trầm lắng ,tha thiết, khổ thơ đã thể hiện nỗi nhớ và sự gắn bó sâu sắc với quê huương của tác giả.
III. Tổng kết
Nghệ thuật
Sử dụng thành công thơ tám chữ
Sử dụng các biện pháp tu từ đặc sắc : so sánh, nhân hóa
Sáng tạo những hình ảnh thơ chân thực lãng mạn.
Nội dung
Tình quê và nỗi nhớ quê sâu đậm, niềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương
Tình yêu quê khơi nguồn cho các tình cảm tốt đẹp
* Ghi nhớ: sgk/ 18
IV.LUYỆN TÂP:TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU
1
1
2
3
4
5
6
C
N
T
U
?
N
M
�
H
U
H
C
?
A
N
I
ấ
N
H
C
�
N
H
B
U
?
M
N
H
?
�
O
I
L
U
?
I
O
Hình ảnh so sánh con thuyền ra khơi?
TỪ KHÓA:
T
Ế
H
A
N
H
Bài thơ này được sáng tác lúc tác giả đang ở đâu?
Nghề nghiệp dân làng trong bài thơ này?
Bài thơ “Quê hương” in trong tập thơ này.
Nhà thơ ví cái gì như “mảnh hồn làng”
Tâm trạng của nhà thơ khi xa quê.
Rất tiếc bạn đã trả lời sai
T
N
H
Ế
H
A
T
Ế
H
A
N
H
1
2
3
4
5
6