Lí Bạch (701- 762) là nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường.
- Ông là người yêu thiên nhiên, đặc biệt là yêu trăng -> Thơ ông tràn gập ánh trăng.
Ông được mệnh danh là “thi tiên” (tiên thơ)
Hình ảnh thơ trong sáng, kì vĩ, ngôn ngữ thơ điêu luyện.
LÍ BẠCH (701-762)
Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
( Tương Như dịch )
* Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác: khi ông sống tha phương nơi đất khách quê người.
- Chủ đề: Vọng nguyệt hoài hương (trông trăng nhớ quê)
§©y lµ 1 ®Ò tµi phæ biÕn, quen thuéc trong th¬ cæ ®iÓn phư­¬ng §«ng, như ng c¸i hay ë bµi th¬ nµy lµ LÝ B¹ch ®· biÕt t¹o sù ®éc ®¸o, s¸ng t¹o khi thÓ hiÖn mét chñ ®Ò quen thuéc
Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Hai câu đầu:
- minh nguyệt quang: ánh trăng chiếu sáng ở trạng thái tự nhiên, lan toả, bao trùm.
- ánh trăng rọi: ánh trăng chiếu thành luồng, có chủ đích
-> H�nh �nh th� d�ch víi t� "r�i" kh�ng diƠn t� h�t s� chan h�a, tr�n ng�p cđa �nh tr�ng.
Trong hai câu đầu, ở nguyên văn chỉ có một động từ "nghi" (ngỡ) nhưung ở bản dịch thơ đã thêm hai động từ nữa là "rọi" và "phủ".

> Dịch nhưu vậy không khỏi ảnh hưuởng đến ý thơ trong nguyên tác.
Phiên âm:
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Dịch nghĩa:
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.

Hai câu cu?i:
+ Đối ý: cảnh / tình
cử đầu vọng (ngẩng đầu nhìn) là hướng ra ngoại cảnh
đê đầu tư (cúi đầu nhớ) là hoạt động hướng nội, trĩu nặng tâm tư.
+ Đối từ:
ngẩng đầu / cúi đầu
nhìn trăng sáng / nhớ cố hương
-> Sử dụng thành cặp đối rất chỉnh: số lượng chữ bằng nhau, cấu trúc ngữ pháp giống nhau, từ loại giống nhau.
-> Tác dụng của phép đối:
+ Tạo sự hài hòa cân đối
+ Thể hiện sự sáng tạo của nhà thơ khi thể hiện 1 chủ đề quen thuộc “vọng nguyệt hoài hương” (đưa thêm vào 2 cụm từ đối nhau: cử đầu >< đê đầu)
+ Làm nổi bật tình cảm yêu quê hương luôn thường trực trong lòng tác giả
Tổng kết

NT: Từ ngữ giản dị và tinh luyện, phép đối tài tình, ngôn ngữ thơ chọn lọc, sử dụng động từ đặc sắc

- ND: Bài thơ thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía tình quê hương của một người sống xa nhà trong một đêm trăng thanh tĩnh.
H: Thế nào là văn biểu cảm? Cách làm bài văn biểu cảm?
H: Thế nào là quan hệ từ? Khi sử dụng quan hệ từ thường mắc những lỗi nào?

+ Nhìn với nghĩa để mắt tới, quan tâm tới: trông, ngó,quan sát, nhòm.
+ Nhìn với nghĩa xem xét để thấy và biết được: coi, xem, liếc
Từ đồng nghĩa: Từ khác nhau, nghĩa giống nhau.
Từ nhiều nghĩa: Từ giống nhau, nghĩa gần nhau, liên quan đến nhau.
- Trái và quả: nghĩa giống nhau
- Bỏ mạng và hi sinh: Đều có nghĩa là chết
+ Bỏ mạng: chết vô ích ( sắc thái khinh bỉ)
+ Hi sinh: chết vì nghĩa vụ, lí tưởng cao cả ( sắc thái kính trọng)
-> Ý nghĩa giống nhau, sắc thái biểu cảm khác nhau.
HS làm bài tập nhanh

Tìm từ HV đồng nghĩa ?
- Gan dạ:
- Nhà thơ:
- Mổ xẻ:
- Của cải:
- Nước ngoài:


Tìm một số từ địa phương đồng nghĩa với từ toàn dân?
- Lợn
Mẹ:
- Bố:
a. Thay thế trái = quả, bỏ mạng = hi sinh
- Trái và quả: có thể thay thế được cho nhau
- Bỏ mạng và hi sinh: -> không thể thay thế được cho nhau
b. Thay thế các từ đồng nghĩa
- Câu thứ nhất: thay được cả hai từ
- Câu thứ hai: chỉ s/d được một từ (a-nuôi dưỡng, b-đối xử, c-to lớn)
- Đoạn 1: Liên hệ hiện tại với tương lai
- Đoạn 2: Hồi tưởng kỉ niệm, suy nghĩ về hiện tại
- Đoạn 3: Tưởng tượng những tình huống gợi cảm
- Đoạn 4: Vừa quan sát vừa suy ngẫm vừa thể hiện cảm xúc
Chọn đề, lập ý
* Đề 1: Cảm xúc về vườn nhà
* Đề 2: Cảm xúc về người thân
Đề 1: Cảm xúc về vườn nhà
- Xác định, hình dung khu vườn nhà em đã từng có, đang có, mơ ước.
- Xác định vị trí không gian, thời gian viết về vườn nhà. Điều này sẽ quy định cảm xúc của bài.
- Nếu xa: hoài niệm về khu vườn
- Miêu tả khu vườn gắn bó với đời sống của gia đình em (Hiện tại hoặc lâu đời). Nếu thiếu nó cuộc sống của gia đình em sẽ như thế nào?
- Em có thể nghĩ đến công lao, ý nguyện của người tạo lập khu vườn mà bày tỏ lòng biết ơn. Nếu chẳng may phải bán vườn thì sự nuối tiếc ra sao.
Đề 2: Cảm xúc về người thân
- Xác định người thân định viết là ai? Mối quan hệ thân tình của mình với người đó
- Hồi tưởng những kỉ niệm, ấn tượng mình đã có với người đó trong quá khứ
- Nêu lên sự gắn bó của mình với người đó trong niềm vui, nỗi buồn trong sinh hoạt vui chơi
- Nghĩ đến hiện tại và tương lai của người đó mà bày tỏ tình cảm, sự quan tâm, lòng mong muốn.
Hướng dẫn học bài
HS làm bài tập vận dụng, mở rộng tìm tòi vào vở BT, GV thu vở đánh giá
- Sưu tầm một số đ/v biểu cảm có s/d từ đồng nghĩa.
- HS đọc thêm VB: Xa ngắm thác núi Lư. Nêu nội dung chính của bài thơ?
Chuẩn bị kĩ các nội dung về thơ, ca dao, văn biểu cảm, từ ghép, từ láy để giờ sau KT giữa kì I.
Bài 10
Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt đường luật
Đặc điểm:
+ 4 câu / 1 bài
+ 7 tiếng / 1 câu
+ Gieo vần ở cuối câu 1,2,4 (bài thơ này gieo vần ở câu 1,2)
+ Cách đối: đối trong câu (tiểu đối, tự đối)
Trong một đêm thanh tĩnh, ở nơi xa quê, nhà thơ nhìn trăng sáng, nhớ quê hương
Tình quê thể hiện ngay lúc tác giả vừa mới trở về quê nhà sau nhiều năm xa cách.