MÔN KHOA HỌC LỚP 5
Thứ ba, ngày 08 tháng 2 năm 2022
Khoa học
Bài 20. HỖN HỢP VÀ DUNG DỊCH
MỤC TIÊU
Sau bài học, em:
Nêu được ví dụ về hỗn hợp, dung dịch.
Thực hành tách các chất ra khỏi hỗn hợp.
Thực hành tách các chất ra khỏi dung dịch bằng cách đơn giản.
1. Liên hệ thực tế
a. Hỏi bạn:
Bạn đã bao giờ pha nước chanh chưa?
Khi pha nước chanh bạn dùng những vật liệu nào?
Khi hòa lẫn những vật liệu đó với nhau, chúng có đặc điểm như thế nào?
+ Khi pha nước chanh, em sử dụng những vật liệu: đường, chanh tươi, một xíu muối và nước.
+ Khi hòa lẫn những vật liệu đó, nó sẽ tạo ra một thứ đồ uống vừa ngọt của đường, vừa chua chua của chanh và nước uống cảm thấy thanh dịu không bị gắt khi ta bỏ thêm vài hạt muối trắng.
Tiến hành thí nghiệm 1:
b.Thí nghiệm: Chuẩn bị:
Quan sát quá trình từ khi cho muối vào nước đến khi khuấy đều. Ghi kết quả vào phiếu:
Thể lỏng, trong suốt,
không mùi không màu
Nước có màu hơi đục,
có vị mặn
Thể rắn, hạt nhỏ màu trắng
Tan trong nước,
không còn hình dạng
c.Tiến hành thí nghiệm 2: Lấy một cốc nước, cho một thìa
dầu ăn vào cốc nước khuấy đều. Nhận xét:
Thể lỏng, trong suốt, không mùi không màu
Một ít nước đóng theo váng dầu nổi phía trên mặt, có mùi dầu ăn. 
Chất lỏng, hơi sệt, có màu vàng óng
Dầu nổi lên mặt nước, kết lại từng mảng, có màu vàng nhạt
Hỗn hợp: được tạo thành từ hai hay nhiều chất trộn lẫn với nhau
. Ví dụ: hỗn hợp muối và hạt tiêu xay nhỏ, hỗn hợp dầu ăn và nước, hỗn hợp gạo lẫn sạn, …
3. Đọc thông tin:
Dung dịch là hỗn hợp một hoặc vài chất này tan vào chất kia và không phân biệt được riêng từng chất. Ví dụ: dung dịch nước muối, dung dịch nước đường, dung dịch nước chanh, dung dịch nước cam, …
Ở 2 thí nghiệm ở mục 2, thí nghiệm thứ nhất đã tạo ra dung dịch.
Vì khi ta hòa tan nước và muối ta nhận được dung dịch nước muối, không còn phân biệt được đâu là muối, đâu là nước trong suốt như ban đầu.
4. Làm thí nghiệm tách các chất khỏi hỗn hợp
Sử dụng các dụng cụ như hình gợi ý:
a. Nghiên cứu tình huống
Các bạn trong nhóm đọc tình huống: “Bạn Thư giúp bà phơi thóc ở sân. Bỗng một cơn gió to nối lên cuôn theo cát, sỏi bay tứ tung. Bạn Thư vội vàng thu dọn thóc vào nhà nhưng thóc bị lẫn rất nhiều cát và sỏi. Bạn Thư không biết làm thế nào để tách thóc ra khỏi cát và sỏi. Các em hãy giúp bạn nhé!”
Kết luận: Trong các dụng cụ trên, bạn Thư cần lấy sàng để sảy cho cát và sỏi rơi ra ngoài theo những lỗ nhỏ trên mặt sàng, phần còn lại sẽ là thóc.
5. Làm thí nghiệm tách các chất ra khỏi dung dịch
Tách các chất ra khỏi dung dịch nước muối:
Dự đoán kết quả: Chất thu được sau khi tách các chất ra khỏi dung dịch sẽ như thế nào? Nước thu được là nước tinh khiết hay nước muối? Trên thìa sứ thu được chất gì?
Chất thu được sau khi tách các chất ra khỏi dung dịch sẽ trở về trạng thái ban đầu. Nước thu được là nước tinh khiết. Trên thìa sứ thu được muối tinh.
6. Đọc và viết vào vở:
Ta có thể tách các chất ra khỏi hỗn hợp bằng nhiều cách như làm lắng, lọc, sang, vớt….
Đối với dung dịch, ta có thể tách các chất ra khỏi dung dịch bằng cách đơn giản ( chưng cất hoặc bay hơi).
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Lấy một trong các hỗn hợp sau và dụng cụ phù hợp tại gia đình để tách các chất ra khỏi hỗn hợp:


b. Thực hành tách các chất ra khỏi hỗn hợp bằng dụng cụ đã chuẩn bị.
c. Nhận xét kết quả tách các chất từ hỗn hợp và viết vào vở: tên hỗn hợp, các chất thu được sau khi tách.
cát + sỏi
nước + cát
nước + trấu
b. Tách các chất ra khỏi hỗn hợp
Ta dùng cái sàng có lỗ nhỏ để sàng cát và sỏi.
- Cách làm như sau: Ta đổ hỗn hợp cát và sỏi vào sàng, sau đó dùng tay sàng qua sàng lại cho đến khi cát rơi xuống hết còn lại trong sàng toàn là sỏi thì ta hoàn thành.
Ta dùng mảnh vải lọc (vải xô, chiếc khăn von nhỏ) để lấy cát và nước.
- Cách làm như sau: Để mảnh vải lọc (vải xô, chiếc khăn von nhỏ) trên một cái cốc hoặc bình nước, sau đó đổ hỗn hợp nước và cát lên trên mảnh vải lọc (vải xô, chiếc khăn von nhỏ). Khi đó nước sẽ từ từ rơi xuống cốc hoặc bình nước, cát sẽ được giữ lại ở trên mảnh vải lọc (vải xô, chiếc khăn von nhỏ), khi nào nước rơi xuống hết thì khi đó hoàn thành.
Ta dùng cái rá để tách nước và trấu.
- Cách làm như sau: Để cái rá trên một cái chậu, sau đó đổ hỗn hợp nước và trấu lên trên rá. Khi đó nước sẽ từ từ rơi xuống chậu, trấu sẽ được giữ lại ở trên rá, khi nào nước rơi xuống hết thì khi đó hoàn thành.
- Hoặc ta có thể làm như sau: Đổ hỗn hợp nước và trấu vào một cái chậu, sau đó dùng cái vợt lỗ nhỏ vớt trấu lên vì trấu nhẹ, nổi trên mặt nước. Cứ làm như vậy vớt hết trấu trong nước thì khi đó hoàn thành.
Cát + sỏi
c. Kết quả tách các chất từ hỗn hợp:
Cát
Sỏi
Nước + Cát
Nước
Cát
Nước + Trấu
Nước
Trấu
2. Thực hành tách chất ra khỏi dung dịch:
a. Lấy một ít dung dịch nước đường đã đun tới sôi từ bình đựng "dung dịch nước đường" và dụng cụ phù hợp để tách được nước ra khỏi dung dịch đó.
b. Thực hành tách nước ra khỏi dung dịch bằng dụng cụ chưng cất.
c. Nhận xét về nước được tách ra từ dung dịch nước đường và viết vào vở.
b. Cách tiến hành tách nước ra khỏi dung dịch:
Đổ dung dịch nước đường từ bình đựng vào cốc, úp đĩa thủy tinh lên cốc và chờ 2-3 phút.
Gạt nước đọng trên đĩa bằng thìa sang một cái bát.
Tiếp tục úp đĩa lên miệng cốc nước đường và tiếp tục lấy đi nước đọng trên đĩa.
c. Nhận xét: Nước được tách ra từ dung dịch nước đường là nước tinh khiết.
3. Liên hệ thực tế:
- Trong thực tế, bạn thường gặp những hỗn hợp, những dung dịch nào? Nêu ví dụ.
- Ứng dụng tách các chất ra khỏi hỗn hợp trong đời sống thực tế có ích lợi gì ? Nêu ví dụ.
Trong thực tế, chúng ta thường gặp:
- Các hỗn hợp: muối tiêu, vữa bê tông, muối vừng, dưa muối, món xào thập cẩm, ...
- Các dung dịch: nước chanh muối, nước chanh đường, nước cam, nước muối, nước đường, ...
Ứng dụng tách các chất ra khỏi hỗn hợp trong đời sống thực tế: giúp con người sử dụng các nguồn thực phẩm có chất lượng, tốt cho sức khoẻ. Ví dụ: Pha nước chanh muối sẽ rất có lợi trong việc giúp con người giải nhiệt trong mùa hè nắng nóng. Còn nếu chỉ ăn chanh và uống nước muối thì nó lại rất có hại có cơ thể.
Khoanh vào chữ cái trước câu trả lời đúng:
Để tách sỏi ra khỏi cát, em đã sử dụng phương pháp nào?
A. Lọc C. Làm lắng
B. Sàng D. Vớt
b. Để sản xuất muối từ nước biển, người ta đã sử dụng phương pháp nào?
A. Lọc C. Chưng cất
B. Làm lắng D. Phơi nắng
c. Để sản xuất nước cất, người ta đã sử dụng phương pháp nào?
A. Lọc C. Chưng cất
B. Làm lắng D. Phơi nắng
ỨNG DỤNG
Trong bữa ăn của gia đình:
1. Tạo một dung dịch có thể dùng được trong bữa ăn.
2. Hỏi người than về mùi, vị của sản phẩm bạn làm.
CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!