KHOA HỌC LỚP 5
BÀI 24. SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG CHẤT ĐỐT (TIẾT 1+2)
(Hướng dẫn học trang 23 tập 2)
Chuẩn bị sẵn sàng đồ dùng học tập, sách Hướng dẫn học Khoa học 5 quyển 2.
Tập trung lắng nghe và làm theo yêu cầu của cô giáo.
Hoàn thành bài tập cô giao.
NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
KHỞI ĐỘNG

CHÚNG MÌNH
CÙNG KHỞI ĐỘNG NHÉ!
Khoanh vào chữ cái trước câu trả lời đúng:
Nguồn năng lượng chủ yếu của sự sống trên Trái Đất là:
Mặt Trăng.
Gió.
Cây xanh.
Mặt Trời.
Vì sao nói Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu của sự sống trên Trái Đất?
Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu của sự sống trên Trái Đất vì Mặt Trời chiếu sáng và sưởi ấm muôn loài, giúp cho cây cối xanh tốt, người và động vật khoẻ mạnh.
Khoanh vào chữ cái trước câu trả lời đúng:
Vật nào dưới đây hoạt động được nhờ sử dụng năng lượng gió?
Quạt máy.
Thuyền buồm.
Pin mặt trời.
Tua-bin của nhà máy thuỷ điện.
Con người có thể sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng nước chảy vào những việc gì?
Con người có thể sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng nước chảy vào những việc:
- Năng lượng mặt trời để chiếu sáng, sưởi ấm, làm khô, đun nấu, phát điện ...
- Năng lượng gió: tạo ra dòng điện nhờ các cánh quạt quay.
- Năng lượng nước chảy: chở hàng xuôi dòng, đưa nước lên vùng cao, làm quay tua-bin phát điện ở nhà máy thuỷ điện.
Ôi!
Tuyệt vời!
CHÚC MỪNG CÁC BẠN!
PHẦN THƯỞNG CỦA CÁC EM LÀ MỘT TRÀNG VỖ TAY THẬT LỚN.
CÔ CẢM ƠN
CÁC EM!
Thứ Sáu, ngày 18 tháng 2 năm 2022
KHOA HỌC
Bài 24. SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG CHẤT ĐỐT (Tiết 1+2)
Hướng dẫn học trang 23
MỤC TIÊU
- Kể tên và nêu công dụng của một số loại chất đốt.
- Biết sử dụng an toàn và tiết kiệm các loại chất đốt.
HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
1. Quan sát, liên hệ thực tế và trả lời
a. Trong mỗi hình sau có loại chất đốt nào?
Hình 1: Than
Hình 2: Xăng, dầu
Hình 3: Ga
1
2
3
b. Nói với bạn tên một số loại chất đốt mà gia đình em sử dụng?
Một số loại chất đốt mà gia đình chúng ta sử dụng là: củi, than đá, ga, cồn, dầu, ...
Củi
Than đước
Ga
Cồn
Bếp cồn
Bếp dầu




Một số các loại chất đốt.
Cho biết các chất đốt sau ở thể nào?
Than (thể rắn)
Xăng, dầu
(thể lỏng)
Ga
(thể khí)
Chất đốt tồn tại ở 3 thể: thể rắn; thể lỏng, thể khí,..
Than, củi, rơm,….
Xăng, dầu, …
Gas, khí sinh học (bi – ô – ga), …
Chất đốt tồn tại ở mấy thể?
Thể rắn
Thể lỏng
Thể khí
Chất đốt
BẠN CẦN BIẾT
Chất đốt tồn tại ở 3 thể: thể rắn, thể lỏng, thể khí.
2. Quan sát, đọc và thảo luận
a. Quan sát các hình sau và nói với bạn về những điều em biết liên quan tới mỗi hình.                                                                                                           
4
 Người ta khai thác than từ các mỏ ở dưới sâu lòng đất, xong đó đem xuất khẩu hoặc chế tạo ra các cục than tổ ong để làm chất đốt.
5









Khai thác than









Khai thác dầu mỏ
Dầu mỏ nằm sâu dưới lòng đất. Trên lớp dầu mỡ thường có lớp khí gọi là khí mỏ dầu. Muốn khai thác dầu mỡ cần dựng các tháp khoan để khoan các giếng sâu tới tận nơi có chứa dầu. Dầu mỏ được lấy lên theo các lỗ khoan của giếng dầu. Từ dầu mỏ có thể tách ra xăng, dầu hỏa, dầu đi-ê-den, dầu nhờn,... có thể chế ra nước hoa, tơ sợi nhân tạo, nhiều loại chất dẻo, ...
2. Quan sát, đọc và thảo luận
a. Quan sát các hình sau và nói với bạn về những điều em biết liên quan tới mỗi hình.                                                                                                           
Khí sinh học (bi-ô-ga) được tạo ra trong các bể chứa có ủ chất thải hữu cơ như mùn, rác, phân súc vật, …
Khí sinh học (bi- ô- ga) được tạo ra trong các bể chứa có ủ chất thải, mùn, rác, phân súc vật,…
2. Quan sát, đọc và thảo luận
a. Quan sát các hình sau và nói với bạn về những điều em biết liên quan tới mỗi hình.                                                                                                           
Xây hầm ga chứa phân trâu bò,… để làm khí đốt (bi – ô – ga)
Đun nấu bằng
bi- ô- ga
Hình 7: Đun bếp bằng khí sinh học bi-ô-ga giúp tiết kiệm các nguồn chất đốt khác, cải thiện môi trường.
Hình 8: Sử dụng máy phát điện bi-ô-ga giải quyết vấn đề năng lượng, hạn chế ô nhiễm môi trường.
2. Quan sát, đọc và thảo luận
a. Quan sát các hình sau và nói với bạn về những điều em biết liên quan tới mỗi hình.                                                                                                           
b. Đọc thông tin sau:
c. Suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
- Than đá được dùng để làm gì? Ở nước ta, than đá được khai thác chủ yếu ở đâu? Ngoài than đá, còn có loại than nào khác?
Xăng, dầu được dùng để làm gì? Ở nước ta, dầu mỏ được khai thác chủ yếu ở đâu?
Khí sinh học được tạo ra từ đâu? Sử dụng khí sinh học có lợi gì?
2. Quan sát, đọc và trả lời câu hỏi
c. Suy nghĩ:
Than đá được dùng để làm gì?
Ở nước ta, than đá được khai thác chủ yếu ở đâu?
Ngoài than đá, còn có loại than nào khác?
- Than đá được sử dụng làm chất đốt ở các gia đình; làm nhiên liệu để sản xuất ra điện ở nhà máy nhiệt điện, ... . Than đá còn được dùng cho ngành hóa học tạo ra thuốc chữa bệnh, chất dẻo, sợi nhân tạo.
- Ở nước ta, than đá được khai thác chủ yếu ở tỉnh Quảng Ninh.
- Ngoài than đá, còn có than củi, than bùn.
2. Quan sát, đọc và trả lời câu hỏi:
c. Suy nghĩ:
Xăng, dầu được dùng để làm gì?
Ở nước ta, dầu mỏ được khai thác chủ yếu ở đâu?
Xăng dầu được dùng để chạy động cơ của xe cơ giới, vận hành máy móc.
Ở nước ta, dầu mỏ được khai thác chủ yếu ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Khí sinh học được tạo ra từ đâu?
Sử dụng khí sinh học có lợi gì?
- Khí sinh học được tạo ra trong các bể chứa có ủ chất thải hữu cơ như mùn, rác, phân súc vật, ...
- Sử dụng khí sinh học giúp tiết kiệm các nguồn chất đốt khác, giải quyết vấn đề năng lượng và cải thiện môi trường ở nông thôn.
KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ:
* Than đá được sử dụng làm chất đốt ở các gia đình; làm nhiên liệu để sản xuất ra điện ở nhà máy nhiệt điện, ... . Than đá còn được dùng cho ngành hóa học tạo ra thuốc chữa bệnh, chất dẻo, sợi nhân tạo.
- Ở nước ta, than đá được khai thác chủ yếu ở tỉnh Quảng Ninh.
- Ngoài than đá, còn có than củi, than bùn.
* Xăng dầu được dùng để chạy động cơ của xe cơ giới, vận hành máy móc. Ở nước ta, dầu mỏ được khai thác chủ yếu ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
* Khí sinh học được tạo ra trong các bể chứa có ủ chất thải hữu cơ như mùn, rác, phân súc vật, ... Sử dụng khí sinh học giúp tiết kiệm các nguồn chất đốt khác, giải quyết vấn đề năng lượng và cải thiện môi trường ở nông thôn.
3. Quan sát và suy nghĩ trả lời câu hỏi:
a. Trong mỗi trường hợp dưới đây, trường hợp nào gây lãng phí chất đốt, trường hợp nào tránh được lãng phí chất đốt? Vì sao?
3. Quan sát và suy nghĩ
a. Trong mỗi trường hợp dưới đây, trường hợp nào gây lãng phí chất đốt, trường hợp nào tránh được lãng phí chất đốt? Vì sao?
Trong các hình trên, hình tránh lãng phí chất đốt là hình 9 và hình 12 vì:
· Hình 9: Đậy kín phích nước thì nước nóng được lâu không phải đun nấu nhiều, tiết kiệm được chất đốt.
· Hình 12: Dùng bếp cải tiến để đun nấu sẽ không hao chất đốt (củi).
3. Quan sát và thảo luận
a. Trong mỗi trường hợp dưới đây, trường hợp nào gây lãng phí chất đốt, trường hợp nào tránh được lãng phí chất đốt? Vì sao?
Trong các hình trên, hình lãng phí chất đốt là hình 10 và hình 11 vì:
· Hình 10: Xe cộ không chịu nhường đường và đi đúng đường nên gây ra tắc đường, dù xe vẫn nổ máy tiêu hao xăng nhưng vẫn không di chuyển được.
· Hình 11: Nước đã sôi nhưng không để ý nên cho sôi nước đến cạn làm tiêu hao than, củi.
3. Quan sát và trả lời câu hỏi:
b. Suy nghĩ:
Vì sao phải tránh lãng phí khi sử dụng chất đốt?
- Cần làm gì để tránh lãng phí chất đốt?
- Phải tránh lãng phí khi sử dụng chất đốt vì các nguồn tài nguyên đều có hạn, nếu chúng ta không sử dụng hợp lí thì nó sẽ nhanh chóng cạn kiệt.
- Để tránh lãng phí chất đốt, chúng ta phải sử dụng tiết kiệm chất đốt, dùng đúng vào việc cần dùng và tăng cường sử dụng năng lượng mặt trời, gió và nước chảy.
b. Suy nghĩ và trả lời câu hỏi:
- Vì sao các chất đốt khi cháy có thể ảnh hưởng xấu tới môi trường?
- Cần làm gì để phòng tránh tai nạn khi sử dụng chất đôt trong sinh hoạt?
- Chất đốt khi cháy có thể ảnh xưởng xấu tới môi trường vì tất cả chất đốt khi cháy đều sinh ra khí các-bô-níc, nhiều loại khí độc và chất độc hại khác.
- Để tránh tai nạn khi sử dụng chất đốt trong sinh hoạt, chúng ta phải tuyệt đối chú ý khi sử dụng chất đốt. Sau khi sử dụng bếp ga thì khóa ga lại, phải tuân thủ các biện pháp chống cháy nổ.
HOẠT ĐỘNG
THỰC HÀNH
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Khoanh vào chữ cái trước câu trả lời đúng:
Chất đốt có thể được sử dụng vào những việc nào sau đây?
A. Đun nóng.
B. Thắp sáng.
C. Chạy máy.           
D. Sản xuất ra điện.
E. Tất cả những việc trên.
E
2. Nêu một số mối nguy hiểm/tác hại có thể xảy ra khi sử dụng chất đốt và cách phòng tránh.
Để xăng dầu gần bếp lửa gây ra cháy nổ.
Để ra xa bếp lửa các chất cháy nổ.
Sử dụng bếp ga xong không khóa gây ngộ độc khí ga.
Sau mỗi lần sử dụng bếp ga phải khóa lại, đến định kì phải kiểm tra lại dây dẫn ga.
Khói nhà máy gây ô nhiễm không khí.
Làm sạch, khử độc các chất thải trong khói nhà máy.
3. Xử lí tình huống:
Tình huống 1: Một số bạn thảo luận về việc sử dụng tiết kiệm chất đốt.
· Bạn A: Theo mình, than đá và dầu mỏ là các nguồn năng lượng vô tận, chỉ cần mất công khai thác thôi! Nếu ở đó, em sẽ nói gì với bạn A?
Em sẽ nói với bạn A là bạn nói như vậy chưa đúng, than đá và dầu mỏ được hình thành từ xác sinh vật qua hàng triệu năm. Hiện nay, các nguồn năng lượng này đang có nguy cơ bị cạn kiệt do việc sử dụng của con người.Vì vậy, chúng ta phải biết khai thác hợp lí để bảo vệ nguồn năng lượng đó.
Than đá, dầu mỏ, khí đốt tự nhiên được hình thành từ xác sinh vật qua hàng triệu năm. Hiện nay các nguồn năng lượng này đang có nguy cơ bị cạn kiệt do việc sử dụng của con người.
3. Xử lí tình huống:
Tình huống 2: Giả sử ở một nơi có tình trạng chặt cây bừa bãi để lấy củi đun, đốt lấy than. Theo em, người ta có thể làm gì để khắc phục tình trạng này?
Để khắc phục tình trạng chặt cây bừa bãi để lấy củi đun, đốt lấy than, người ta có thể sử dụng khí sinh học, sử dụng năng lượng mặt trời để đun nấu.
Chặt cây bừa bãi để lấy củi đun, đốt than sẽ làm ảnh hưởng tới tài nguyên rừng, tới môi trường.
Xây hầm ga chứa phân trâu bò, … để làm khí đốt (bi – ô – ga)
Đun nấu bằng
bi- ô- ga
Kể tên một số nguồn năng lượng khác có thể thay thế chúng.
Nguồn năng lượng con người khai thác để thay thế là năng lượng mặt trời, năng lượng do nước chảy, năng lượng sức gió.
4. Triển lãm về chất đốt
HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG
ỨNG DỤNG
Em cùng người thân sử dụng an toàn và tiết kiệm chất đốt ở nhà.
CÁC EM CÓ Ý THỨC TỰ GIÁC HỌC TẬP RẤT TỐT!
Học kĩ bài 24 (Xem lại bài cô gửi trên nhóm lớp). Làm thêm bài 25 (Hướng dẫn học trang 28).
TIẾT HỌC KẾT THÚC TẠI ĐÂY !
CÁC EM NHỚ THỰC HỆN TỐT
PHÒNG, CHỐNG COVID-19 NHÉ!
CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!
HẸN CÁC EM Ở TIẾT HỌC SAU