Tiết 109: ÔN TẬP VĂN BẢN
VIẾNG LĂNG BÁC
1. Tác giả : Viễn Phương
2. Tác phẩm: Viết năm 1976 khi tác giả từ miền Nam ra miền Bắc viếng lăng Bác.
? Cảm xúc bao trùm toàn bài thơ là gì
3. Cảm xúc bao trùm bài thơ: Niềm xúc động thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn, tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi tác giả từ MN ra viếng lăng Bác. Đó cũng là tình cảm của cả đồng bào miền Nam.
? Mạch cảm xúc trong bài thơ được triển khai theo trình tự nào
- Mạch cảm xúc được triển khai theo trình tự cuộc vào lăng viếng Bác.
- Mở đầu là cảm xúc bên ngoài lăng và ấn tượng đậm nét nhất là hàng tre bên lăng gợi hình ảnh quê hương, đất nước.
- Tiếp đó, là cảm xúc trước hình ảnh dòng người như bất tận ngày ngày vào lăng viếng Bác.
- Cảm xúc khi vào trong lăng.
- Cuối cùng là niềm mong ước thiết tha khi sắp phải trở về quê hương miền Nam, muốn tấm lòng mình mãi ở bên lăng Bác.
- Hình ảnh hàng tre là hình ảnh của làng quê Việt Nam.
- Cây tre: Ẩn dụ -> biểu tượng của dân tộc VN với sức sống kiên cường, bền bỉ.
- Khổ thơ thứ hai được tạo nên từ hai cặp câu với những hình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ sóng đôi:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
- Mặt trời đi qua trên lăng: mặt trời của vũ trụ (nhân hoá: mặt trời đi, thấy…). Mặt trời trong lăng rất đỏ là hình ảnh ẩn dụ vừa nói nên sự vĩ đại của Bác (như mặt trời) vừa thể hiện được sự tôn kính của nhân dân, của nhà thơ với Bác.
- Trời xanh là mãi mãi -> ẩn dụ - chỉ Bác Hồ. Bác còn mãi với non sông đất nước, như trời xanh còn mãi. Người đã hoá thành thiên nhiên, đất nước, dân tộc. Người đã đi vào cuộc trường sinh nhẹ cánh bay.

Mà sao nghe nhói ở trong tim
Nỗi đau đớn xót xa khi Bác không còn nữa.
- Tâm trạng lưu luyến, và mong muốn được ở mãi bên Bác.

- Tác giả muốn hoá thân, hoà nhập vào những cảnh vật bên lăng Bác: muốn làm con chim cất tiếng hót, muốn làm bông hoa tỏa hương, muốn làm cây tre trung hiếu nhập vào hàng tre bát ngát bên lăng Bác.
4. Nội dung: Bài thơ thể hiện niềm xúc động, tiếc thương, tình cảm thành kính, biết ơn sâu sắc của tác giả, cũng là của đồng bào miền Nam khi vào lăng viếng Bác.

? Bài thơ gây xúc động với người đọc bởi những yếu tố NT đặc sắc (giọng điệu, hình ảnh, ngôn ngữ, thể thơ…) em hãy chỉ ra những yếu tố nghệ thuật nổi bật được tác giả sử dụng trong bài
5. Nghệ thuật
- Giọng điệu vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết đau xót, tự hào, phù hợp với nội tâm trạng xúc động khi vào lăng viếng Bác.
- Hình ảnh thơ sáng tạo vừa có ý nghĩa thực, vừa có ý nghĩa biểu tượng (mặt trời, tràng hoa, trời xanh, vầng trăng) giàu sức gợi cảm. Sử dụng các ẩn dụ, điệp từ có hiệu quả nghệ thuật.
- Ngôn ngữ thơ bình dị, cô đúc, biểu cảm.
? Qua tác phẩm, em dành tình cảm gì cho Bác
? Em học tập được Bác điều gì

? Hãy hát hoặc ngâm thơ bài thơ hay khổ thơ em thích
? Bình một khổ thơ
HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI Ở NHÀ,
CHUẨN BỊ BÀI MỚI
Học thuộc lòng bài thơ
Phân tích 2 khổ thơ đầu và 2 khổ thơ cuối bài thơ.
Chuẩn bị bài Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích