Tiết 53, 54
MỘT THỨ QUÀ
CỦA LÚA NON: CỐM
- Thạch Lam -
I. Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả: Thạch Lam (1910-1942)
+ Tên thật: Nguyễn Tường Vinh sau đổi thành Nguyễn Tường Lân.
+ Quê quán: Hà Nội
+ Là một nhà văn nổi tiếng của nhóm “Tự lực văn đoàn” trước cách mạng tháng 8.
+ Ông có sở trường về truyện ngắn và tuỳ bút.
+ Giọng văn nhẹ nhàng, sâu lắng
+ Tác phẩm tiêu biểu:
I. Đọc – tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ: Được rút từ tập tuỳ bút Hà Nội băm sáu phố phường ( 1943). tập tùy bút viết về cảnh sắc và phong vị của Hà Nội.
b. Tuỳ bút: Là thể văn xuôi thuộc loại kí, thường ghi chép những hình ảnh, sự việc, câu chuyện có thật mà nhà văn quan sát, chứng kiến.
- Tuỳ bút thiên về biểu cảm: bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
- Mang đậm tính chủ quan trữ tình, ngoài ra còn đan xen yếu tố nghị luận.
c. PTBĐ: biểu cảm+ tự sự+ miêu tả+ nghị luận
I. Đọc – tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
d. Bố cục:
Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm.
Bố cục
Phần 1 (từ đầu đến “hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng…”)
Phần 2 (tiếp đó đến “vẻ cao quý kín đáo và nhũn nhặn?”)
Phần 3 (còn lại)
Cảm nghĩ về giá trị văn hóa của cốm.
Cảm nghĩ về cách thưởng thức cốm.
II. Đọc hiểu văn bản:
1. Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm:
- Cảm hứng được gợi lên từ gió đưa hương thơm của lá sen trong cơn gió mùa hạ -> hương vị của Cốm.
- Miêu tả nguồn gốc của Cốm:
+ Cánh đồng xanh.
+ Hạt thóc nếp…
+ Hương thơm mát của bông lúa
+ Sự hoàn thành hạt lúa.
-> Miêu tả khêu gợi được cảm xúc, cho ta cảm nhận thấy sự tinh tế của thiên nhiên đúc kết trong từng hạt cốm.

Cốm được giới thiệu như thế nào??
Cội nguồn của Cốm là lúa đồng quê. Điều đó đó được gợi tả bằng những hình ảnh nào?
II. Đọc hiểu văn bản:
1. Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm:
- Cách làm cốm:
+ Gặt lúa lúc vừa nhất
+ Cách thức làm truyền từ đời này sang đời khác
+ Làm cốm “bí mật và khắt khe”
Cách làm cốm được tác giả miêu tả như thế nào?
II. Đọc hiểu văn bản:
1. Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm:
- Hình ảnh cô gái làng Vòng:
+ xinh xinh, gọn ghẽ...,
+ cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng…
-> Cốm gắn liền với vẻ duyên dáng của người làm cốm.
=> Yêu quí, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của cốm.
Tác giả miêu tả hình ảnh những cô gái bán cốm như thế nào?
II. Đọc hiểu văn bản:
2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm:
- Cốm là thức quà riêng biệt của đát nước -> trang trọng, đặc biệt là sản vật quý.
- Cốm làm lễ vật sêu tết -> cốm gắn liền với phong tục lễ tết thiêng liêng của dân tộc, với ước mong hạnh phúc của con người.
Em hiểu gì về giá trị của cốm?
II. Đọc hiểu văn bản:
2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm:
* Sự hoà hợp giữa cốm - hồng:
Cốm: âm | Hồng: dương
Màu xanh | đỏ
Vị thanh đạm | ngọt sắc
Bánh cốm vuông | hồng tròn
-> âm dương hoà hợp, hạnh phúc lâu bền, nhiều con lắm cháu 
Em hiểu gì về sự hoà hợp giữa cốm – hồng
II. Đọc hiểu văn bản:
3. Cảm nghĩ về cách thưởng thức cốm.

- Cách ăn cốm:
+ Ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
-> Cảm thụ bằng nhiều giác quan:
Khứu giác: mùi thơm của lúa non
Vị giác: ngọt của cốm
Thị giác: màu xanh
-> Thể hiện cái nhìn trân trọng và thái độ văn hoá trong việc thưởng thức cốm.
Cách ăn cốm được tác giả miêu tả ntn?
II. Đọc hiểu văn bản:
3. Cảm nghĩ về cách thưởng thức cốm.

- Lời đề nghị mua cốm thẳng thắn, chí lý, chí tình: Hãy, chớ, phải, nên (từ mệnh lệnh, cầu khiến).
- Người mua cốm: phải nhẹ nhàng, nâng đỡ chút chiu.
-> Cốm là lộc của trời, cái khéo léo của người và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thân lúa.
Tác giả thuyết phục người mua cốm ntn?
Cốm dẹp miền Tây
Cốm Làng Vòng Hà Nội
II. Đọc hiểu văn bản:
3. Tổng kết
a. Nghệ thuật:
- Biện pháp tu từ: nhân hoá, ẩn dụ, so sánh
- Lời văn giàu chất thơ, nhẹ nhàng mà sâu sắc tinh tế
- Sử dụng câu hỏi tu từ .
- Sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú.
b. Nội dung:
- Cốm: Thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng bát ngát mang hương vị mộc mạc, giản dị, thanh khiết.
- Cốm là một nét đẹp văn hoá của dân tộc ta cần gìn giữ và phát huy.
Cám ơn các em vì
đã lắng nghe!
Thank you!!!