Trò chơi: Món ngon Hà Nội
Luật chơi
GV đưa ra các hình ảnh liên quan đến món
ăn ngon tại Hà Nội
Trong vòng 30s, ai đoán đúng và nhanh
nhất món ngon đó sẽ được cộng 1 điểm và
được 1 phần quà nhỏ

Bánh
cuốn
Than
h Trì

Xôi

Phở

Bún
ốc

Bún
riêu
cua

Bún
chả

Miến
lươn

( Thạch Lam )

A.

Tìm Bài Bài

I – Tác giả - Tác phẩm
1. Tác giả
- Thạch Lam ( 1910 - 1942)
sinh tại Hà Nội, tên thật là
Nguyễn Tường Lân
- Ông có sở trường về
truyện ngắn và thành công
trong tuỳ bút
- Văn của Thạch Lam nhẹ
nhàng tinh tế, giàu chất thơ,
nhân ái.

I – Tác giả - Tác phẩm
1. Tác giả

2. Tác phẩm

- Xuất xứ: "Một thứ quà của lúa
non : Cốm" in trong tập tuỳ bút
“Hà Nội Băm sáu phố phường”
(1943)
- Thể loại: Tùy bút
- PTBĐ: Miêu tả kết hợp biểu cảm,
bình luận trên nền biểu cảm.

Dựa vào mạch cảm xúc của
tác giả, em hãy chia đoạn cho
văn bản và nêu nội dung từng
đoạn?

2. Tác phẩm:
- Bố cục: 3 phần
+ Từ đầu đến.... “thuyền rồng”: Nguồn gốc, sự hình
thành cuả cốm.
+ Tiếp đến.... “nhũn nhặn”: Cảm nghĩ về giá trị cốm.
+ Phần còn lại: Bàn về sự thưởng thức cốm.

II

ĐỌC – HIỂU VĂN
BẢN

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:

Cảm xúc đầu tiên của tác giả
được gợi lên từ những hình
ảnh, chi tiết nào?

“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm
cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một
thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy,
khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu
tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm
mát của bông lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có
một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa
cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa
càng càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch
của Trời"

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:

Thạch Lam

“Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần
thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về
- Cách miêu tả : từ khái quát đến cụ của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn
thể : Từ cánh đồng lúa bát ngát xanh. có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà
Hương vị thơm mát của bông lúa, hạt hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi
lúa ...
thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không?
-Từ ngữ : chọn lọc, tinh tế
Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm,
-Cách dẫn nhập : tự nhiên, gợi cảm phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng,
giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng
- Hương
thơm
củachất
vầng
lá trong
sen trên
trong
cong xuống,
nặng
vì cái
quý
sạchhồcủa
Trời” làn gió mùa hạ.
- Mùi thơm của bông lúa non.

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
* Nguồn gốc: Cốm được làm ra từ hương vị thanh khiết của đồng quê.

Câu 1: Cốm có nguồn gốc từ đâu?

Từ lúa
nếp
non

Từ cây
mạ non

Từ lúa
nếp
chín

Từ lúa
tẻ non

Câu 2: Để cảm nhận về cốm, tác giả
sử dụng những từ loại nào?

Đại từ,
tính từ

Động từ,
tính từ

Danh từ,
động từ

Danh từ,
tính từ

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
Đọc đoạn văn sau và cho biết: Cách chế biến cốm có đơn giản không?
“

Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên
môn mới định được, người ta gặt mang về. Rồi đến một loạt
cách chế biến, những cách thức làm truyền tự đời này sang
đời khác, một sự bí mật trân trọng và khe khắt giữ gìn.”

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
* Nguồn gốc: Cốm được làm ra từ hương vị thanh khiết của đồng quê.
* Sự hình thành của cốm:
- Người có chuyên môn.
- Truyền từ đời này qua đời khác.
- Bí mật, trân trọng, khắt khe, giữ gìn.
Cách chế biến công phu, nhiều công đoạn và đòi hỏi sự khéo léo.

CÁC SẢN PHẨM LÀM TỪ CỐM:

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
Đọc đoạn văn sau và cho biết: Hình ảnh cô hàng cốm được miêu tả thông
qua những chi tiết nào?

“Cái cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy.
... Các người của Hà Nội 36 phố phường vẫn thường ngóng trông
cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ,với cái dấu hiệu đặc
biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền
rồng…”

“…Các cô gái Vòng làm ra
thứ cốm dẻo và thơm ấy…
Các người của Hà Nội 36
phố phường vẫn thường
ngóng trông cô hàng cốm
xinh xinh, áo quần gọn
ghẽ, với cái dấu hiệu đặc
biệt là cái đòn gánh hai
đầu cong vút lên như chiếc
thuyền rồng ...”

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
→ Cốm được làm ra từ hương vị
- Cô hàng cốm:
xinh xinh
thanh khiết của gọn
đồng
ghẽquê, sự
khéo léo của conđòn
người
gánh .

→ duyên dáng, lịch thiệp
→ Cốm gắn liền với vẻ đẹp duyên dáng, lịch
thiệp của con người.
→ Yêu quí trân trọng cội nguồn trong sạch,
đẹp đẽ, giàu sắc thái dân tộc của cốm.

Cốm gắn liền với vẻ đẹp con người và con
người làm lên vẻ đẹp cho cốm.
Yêu quý trân trọng, cội nguồn trong sạch
đẹp đẽ của cốm .

Thạch Lam

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
Cốm được làm ra từ hương vị thanh khiết của đồng quê, sự khéo léo của
con người .
2.
2. Cảm
Cảm nghĩ
nghĩ về
về giá
giá trị
trị của
của cốm:
cốm:

Lời bình luận 1: “Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước là
thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong
hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê
nội cỏ An Nam.” gợi cho em cách hiểu mới mẻ nào về cốm?

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm:
Lời bình luận 1: “Cốm là thức quà riêng biệt
- Cốm là quà tặng của đồng quê.
- Cốm là đặc sản của dân tộc vì nó
của đất nước là thức dâng của những cánh
kết tinh hương vị thanh khiết của
đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị
đồng quê.
tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của
- Cốm là quà quê, thức quà thiêng
đồng quê nội cỏ An Nam.” gợi cho em cách
liêng.
hiểu mới mẻ nào về cốm?

→ Cốm là thức quà thiêng liêng, kết tinh hương vị thanh khiết của đồng quê.

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm:

- Cốm là thức quà thiêng liêng, kết tinh hương vị thanh khiết của đồng quê.

Theo dõi lời bình luận 2 !
''…không còn gì hợp hơn với sự vương vít của tơ hồng, thức quà trong sạch,
trung thành như các việc lễ nghi. Hồng cốm tốt đôi…Và không bao giờ có
hai màu lại hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch
quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già. Một thứ thanh đạm, một thứ
ngọt sắc, hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền
? Tác giả bình luận về vấn đề gì ?

“Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt
đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất mình thay
dần bằng những thức bóng bẩy hào nháng và thô kệch
bắt chước nước ngoài: những kẻ mới giàu vô học có
biết đâu thưởng thức được những vẻ cao quý kín đáo
và nhũn nhặn?”

Lời bình luận thứ nhất gợi cho em
cách hiểu mới mẻ nào về cốm?
Cốm là
đặc sản
dân tộc

Cốm là quà
tặng của
đồng quê

A và B
đúng

A và B
sai

"Cốm là thức quà riêng biệt của đất
nước,Tác
là giả
thứca
c ngợi
dângcốm
củanhư
những cánh
nhưxanh,
thế nào?
đồngmột
lúathứ
bátquà
ngát
mang trong
hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị
và thanh khiết của đồng quê nội cỏ
An Nam”.

''Hồng cốm tốt đôi... Và không bao
giờ có hai màu lại hoà hợp hơn
được nữa: màu xanh tươi của cốm
như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm
của hồng như ngọc lựu già. Một
thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc,
hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc
được lâu bền''.

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm:
2. Cảm nghĩ về giá trị của cốm:

Thạch Lam

- Cốm là thức quà thiêng liêng, kết tinh hương vị thanh khiết của đồng quê.

- Dùng
Cốm làm
cốmquà
làmsêu
quàtết,
sêugóp
tết.phần trong hạnh
phúc
đôimàu
củasắc
con: xanh
người.tươi - đỏ thắm
+ Hoàlứa
hợp
+ Hoà hợp hương vị : thanh đạm ngọt sắc,
->2nâng
giá đỡ
trị:nhau
vật chất
- văn
tinh- thần
- hương
vị hoá
lâu bền
hạnh
(nét
đẹpbền
củalâu
văn
hoá
dân
tộc)
phúc
- Sự
hoà
hợp
của triết lý âm
dương.
Cốmtrọng
góp phần
cho nhân
duyên của con
->
Trân
và giữ
gìn Cốm
người
hơn.
như
mộttốtvẻđẹp
đẹp
văn hoá dân

tộc

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

3. Bàn về sự thưởng thức cốm:

Cốm không phải là thức quà của
người ăn vội ; ăn cốm phải ăn
từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong
hương vị ấy,cái mùi thơm phức của lúa
mới,của hoa cỏ dại ven bờ …cái tươi mát của
lá non…cái dịu dàng thanh đạm của loài
thảo mộc.

Thạch Lam

Hỡi các bà mua hàng ! Chớ có thọc tay hay
mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng
mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve. Phải nên
kính trọng cái lộc của trời, cái khéo léo của
người , và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của
thần Lúa. Sự thưởng thức của các bà sẽ được
trang nhã và đẹp đẽ hơn,và cái vui cũng sẽ
tươi sáng hơn nhiều lắm.

CÁCH THƯỞNG THỨC

- Cốm được gói trong lá sen.
- Thưởng thức cốm là cả một nghệ thuật ẩm thực mang
đậm nét văn hóa của người Hà Nội

Tại
lạigìcóvề
câu
Emsao
có tác
nhận
các“
Nhà
văn
đãgiả
đềxét
nghị
chúng
Hỡi
cácchớ
bà mua
Tác
từtahãy
nên hàng”
phải như
được
thưởng
thức
cốm
dụng
củathế
câu
này
dùng
để
sử dụng
trong
đoạn
văn
nào?
làm gì?

“Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy
nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve… Phải nên kính trọng cái lộc
của trời, cái khéo léo của người và sự tiềm tàng nhẫn nại của thần lúa. Sự
thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã và đẹp đẽ hơn và cái vui cũng sẽ
tươi sáng hơn nhiều lắm.”

- Lời đề nghị mua cốm thẳng thắn, chí lý, chí
tình: Hãy, chớ, phải, nên (từ mệnh lệnh, cầu
khiến).
- Người mua cốm: phải nhẹ nhàng, nâng đỡ
chút chiu.
-> Cốm là lộc của trời, cái khéo léo của
người và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại
của thân lúa.

Tác giả thuyết
phục người mua
cốm như thế nào?

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

3. Bàn về sự thưởng thức cốm:

- Cốm là lộc của Trời, là sự khéo léo của con
người, là sự tiềm tàng nhẫn nại của thần
Lúa.Cốm là sản phẩm kết tinh từ nhiều giá trị
thiên nhiên,trời đất,con người.Lời đề nghị của
tác giả với những người mua và thưởng thức
cốm,thanh nhã,có văn hoá

Thạch Lam

*Thưởng thức:
+ Ăn cốm: từng chút ít ,thong thả và ngẫm
nghĩ.
+ Mua cốm: nhẹ nhàng, nâng niu.
* Thưởng thức cốm bằng các giác quan:
+ Khứu giác: Mùi thơm của lúa.
+ Vị giác: Chất ngọt của cốm.
+ Thị giác: Màu xanh.
+ Xúc giác: Tươi mát của lá.
+ Sự suy tưởng: Cái dịu dàng, thanh đạm.

 Cảm nhận, giữ gìn, nâng niu trân trọng phong tục tập quán tốt đẹp vì đó là nét văn
hoá ẩm thực của người Việt.

MỘT SỐ MÓN ĂN ĐƯỢC LÀM TỪ “CỐM”

Cốm dẹp miền
Tây

Cốm Làng Vòng
Hà Nội

III
TỔNG KẾT
.

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

3. Bàn về sự thưởng thức cốm:

- Cách ăn: Phải ăn từng chút một, thong thả và ngẫm nghĩ.
- Phải có thái độ trân trọng, nâng niu và gìn giữ.

III. TỔNG KẾT:

1. Nghệ thuật:

- Cảm xúc tinh tế, nhẹ nhàng.
- Kết hợp mêu tả, kể, bình luận.
- Ngôn ngữ trong sáng, chọn lọc, đặc sắc.

Thạch Lam

T 59 VĂN BẢN : MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
II. ĐỌC –HIỂU VĂN BẢN:

Thạch Lam

3. Bàn về sự thưởng thức cốm:

- Cách ăn: Phải ăn từng chút một, thong thả và ngẫm nghĩ.
- Phải có thái độ trân trọng, nâng niu và gìn giữ.

III. TỔNG KẾT:

1. Nghệ thuật:

? Qua những nét nghệ thuật đó, cho em hiểu
những nội dung gì từ văn bản “ Một thứ quà của
lúa non : Cốm” ?

SƠ ĐỒ TƯ DUY BÀI HỌC

Xin cảm ơn các em đã chú ý
lắng nghe!

CHÀO TẠM BIỆT
HẸN GẶP LẠI