Ai biết nhiều hơn?
Em hãy kể tên một tác phẩm văn học Việt Nam mà em biết có cách thể hiện tình yêu quê hương – đất nước thông qua một loài cây, một cảnh sắc thiên nhiên?
1
2
3
4
5
HAI CÂY PHONG
I. Tìm hiểu chung
Ai – ma – tốp
(1928 - 2008)
- Vị trí: Là nhà văn lớn của Cư-rơ-gư-xtan (Liên Xô cũ)
- Đề tài: ca ngợi tình yêu, tình bạn, tinh thần vượt qua những thử thách hi sinh, sự đấu tranh với những tập tục lạc hậu.
- Phong cách sáng tác: Hiện thực + Truyền thuyết; Triết lí + Trữ tình
1. Tác giả
TÁC PHẨM TIÊU BIỂU
2. Tác phẩm
b, Thể loại: Truyện vừa.
a, Vị trí: nằm ở phần đầu truyện “Người thầy đầu tiên”
c, Phương thức biểu đạt: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm.
TÓM TẮT
Lời kể của một họa sĩ
Lời kể của bà viện sĩ An-tư-nai qua lá thư gửi cho họa sĩ
Lời kể của một họa sĩ
Lời kể của một họa sĩ
Anh đang nghiên cứu phác thảo 1 bức tranh về một câu chuyện, 1 người đã làm tâm hồn anh rung động. Sau đó, anh kể về quê hương anh, về làng Ku-ku-rêu, về quả đồi có hai cây phong được gọi là “Trường Đuy-sen”
Họa sĩ nhận được lời mời về dự buổi khánh thành ngôi trường mới. Trong khi mọi người dự lễ khánh thành thì thầy Đuy-sen vẫn đi đưa thư và bị một số người chế nhạo. Bà An-tư-nai chứng kiến cảnh bạc bẽo ấy, bà rất đau lòng và lập tức bỏ về. Họa sĩ đã tiễn bà ra đến tận ga.
Mấy hôm sau, họa sĩ nhận được thư của bà, kể về thầy Đuy-sen, người thầy đầu tiên của mình với tấm lòng trân trọng và biết ơn sâu sắc, và bà muốn cho tất cả mọi người biết chuyện đó.
Lời kể của bà viện sĩ
Năm 1924, làng Ku-ku-rêu còn nghèo nàn, lạc hậu. Lúc ấy bà 14 tuổi, mồ côi cha mẹ, ở nhà ông chú họ. Bà không được học hành, lại bị bà thím đối xử rất nghiệt ngã.
Mùa thu năm ấy, Đuy-sen được trên cử về làng mở trường. Thầy vừa phải chống lại tư tưởng lạc hậu của một số người, vừa lao động cật lực, vừa vận động học sinh đến trường học với một tinh thần phi thường.
Thầy còn đấu tranh với người thím độc ác của An-tư-nai để đưa cô bé đến trường, cứu An-tư-nai thoát khỏi cảnh làm vợ lẽ một người đàn ông đứng tuổi và cùng bà trồng 2 cây phong. Sau đó, thầy đưa cô lên tỉnh học và trở thành viện sĩ. Còn thầy, khi quân phát xít đánh Liên Xô, thầy đã vào quân đội chiến đấu và sau khi chiến thắng, thầy đã trở về làm người đưa thư ở quê hương.
Lời kể của họa sĩ
Họa sĩ kể về bức tranh sẽ vẽ, đó là bức tranh về người thầy giáo đầu tiên của làng - ông già Đuy-sen.
Từ đầu phía tây: Giới thiệu chung vị trí làng quê của nhân vật tôi.
Tiếp  thần xanh: Nhớ về hình ảnh HCP và cảm xúc, tâm trạng của “tôi” mỗi lần về thăm làng, thăm cây.
Tiếp biêng biếc kia: Nhớ về cảm xúc và tâm trạng hồi trẻ thơ với bạn bè và kỉ niệm với HCP
Còn lại: Nhớ đến người trồng hai cây phong ấy gắn liền với trường Đuy-sen
II. Đọc hiểu văn bản
Đọc văn bản “Hai cây phong” và hoàn thiện sơ đồ về 2 mạch kể lồng ghép xuất hiện trong văn bản dưới đây:
Của nhân vật tôi - hoạ sĩ ở hiện tại nhớ về quá khứ
Vai trò của người kể chuyện: Thể hiện những cảm xúc riêng về hai cây phong và thảo nguyên
Của nhân vật chúng tôi - các bạn và người kể tôi thời ấu thơ.
Vai trò của người kể chuyện: Thể hiện những cảm xúc chung về hai cây phong và thảo nguyên
Câu chuyện trở nên sống động, gần gũi + Có nét riêng và chung
Thể hiện tình yêu thiên nhiên, làng quê sâu sắc, rộng lớn của cả 1 thế hệ
1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong
Phiếu bài tập
Giới thiệu làng Ku-ku-rêu:
 Một vùng quê có phong cảnh hùng vĩ, bao la và nên thơ
 Nghệ thuật liệt kê, từ ngữ hình ảnh chọn lọc.
 Tình cảm yêu mến tự hào của nhà văn về quê hương mình
Trên một cao nguyên rộng
Phía dưới là thung lũng, thảo nguyên, con đường sắt
Nằm ven chân núi
Hình ảnh hai cây phong
Vị trí: Phía trên làng, giữa một ngọn đồi, hai cây phong hiện ra hệt như ngọn hải đăng đặt trên núi.
 Nghệ thuật so sánh
 Hình ảnh hai cây phong như tín hiệu dẫn về làng Ku-ku –rêu.
Hình ảnh hai cây phong
Đặc điểm:
Có: Tiếng nói riêng + Tâm hồn riêng + Những lời ca êm dịu
Nhiều cung bậc khác nhau:
- 1 làn sóng thuỷ triều vỗ vào bãi cát.
- 1 tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm.
- cất tiếng thở dài - thương tiếc người nào
- 1 ngọn lửa bốc cháy rừng rực.
 Nghệ thuật: nhân hóa, so sánh, liệt kê
Hai cây phong có đời sống tâm hồn phong phú, sức sống dẻo dai mãnh liệt
Hình ảnh hai cây phong
Ý nghĩa:
Biểu tượng cho phẩm chất tốt đẹp của người dân làng Ku –ku –rêu: tinh thần vượt khó, lạc quan, tình nghĩa thủy chung
Nhắc nhở bổn phận tìm về quê hương, hai cây phong trở thành một phần tâm hồn không thể thiếu của người dân làng Ku-ku-rêu.
 Nhà văn có tình yêu tha thiết, sâu nặng đối với hai cây phong cũng như đối với vẻ đẹp của làng quê mình
THẢO LUẬN NHÓM
Tại sao có thể nói người kể chuyện đã miêu tả hai cây phong và quang cảnh làng quê bằng ngòi bút đậm chất hội họa? (Gợi ý: Tính chất hội họa được thể hiện ở 2 phương diện đường nét và màu sắc)
Tính chất hội họa
2. Hai cây phong và kí ức tuổi thơ
Cây phong kỉ niệm
Viết vào lá phong những chi tiết miêu tả Hai cây phong, Lũ trẻ, Hình ảnh làng quê vào những chiếc lá phong
Dán những chiếc lá phong lên khung cây phong và thuyết trình
Các bạn ở dưới nhận xét, bổ sung, góp ý và cho điểm
Hai cây phong
- khổng lồ, nghiêng ngả, đung đưa như muốn chào mời
- Búng rõm mỏt ru?i, ti?ng lỏ x�o x?c, d?u hi?n.
- Cỏc m?u, m?t c�nh...
- Đàn chim … chao đi chao lại trên đầu.
 Như những người bạn thân thiết, gắn bó, là nơi hội tụ niềm vui tuổi thơ.
 Tự sự kết hợp miêu tả, dùng so sánh, nhân hóa.
Bọn trẻ
- Trước nghỉ hè…chạy lên phá tổ chim.
- Reo hò, huýt còi ầm ĩ, chạy lên đồi…
- Leo lên cao, cao nữa …
- Bỗng như có một phép thần thông ...
 Bất ngờ, lạ lùng trước cảnh đẹp quê hương.
 Kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên, trí tưởng tượng kì diệu, bất ngờ
Hình ảnh làng quê
- Đất rộng bao la…chuồng ngựa như một căn nhà xép...
- Thảo nguyên…làn sương mờ đục...bao vùng đất mới...
- Dòng sông lấp lánh ...như những sợi chỉ bạc mỏng manh…
- Mảnh đất chưa hề biết đến, những con sông chưa từng nghe.
- NT: So sánh, nhân hóa, liệt kê
 Miêu tả đậm chất hội họa
 Bức tranh quê khoáng đạt, thơ mộng, đầy màu sắc, âm thanh, ánh sáng...  Tình yêu thiên nhiên, quê hương
Hình ảnh làng quê
- Chúng tôi sửng sốt, nín thở ngồi lặng đi...
- Ngồi nép trên các cành cây, lắng nghe tiếng gió
 Gợi tả tâm trạng
 Ngạc nhiên, xúc động, ngây ngất.
 Khao khát chinh phục, khám phá thế giới.
- Tôi lắng nghe tim đập rộn ràng...
 Cảm xúc lắng sâu về quê hương
TRẺ EM XƯA
TRẺ EM NAY
NHÂN VẬT “TÔI”
Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế với cái đẹp đẽ cao quý
Trí tưởng tượng mãnh liệt
Tài miêu tả và biểu cảm khi kể chuyện
Tình yêu tha thiết, sâu nặng đối với HCP cũng là đối với vẻ đẹp làng quê mình
3. Hai cây phong và thầy Đuy-sen
2 bàn là 1 nhóm, đọc thầm lại văn bản và hoàn thiện sơ đồ sau:
Nguyên nhân
Ước mơ được gửi gắm
………………………………………………
………………………
………………………………………………
………………………
Nguyên nhân
Ước mơ được gửi gắm
- Là nhân chứng của câu chuyện xúc động về thầy Đuy-sen và cô bé An-tư-nai gần 40 năm về trước
Những học trò nghèo khổ sau này lớn lên trưởng thành và có ích cho đất nước
- Gắn liền với tên tuổi của thầy Đuy-sen.
Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm, câu hỏi tu từ.
Thay đổi ngôi kể, đan xen hồi ức và hiện tại.
 Ca ngợi tình thầy trò cao đẹp. Nhớ và biết ơn lớp người đi trước.
Nghệ thuật
 Tình yêu quê hương nồng nàn, tha thiết. Tâm hồn trong sáng, giàu cảm xúc.
III. Tổng kết
Lựa chọn ngôi kể, người kể tạo nên
mạch kể lồng ghép.
Miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội họa.
Các biện pháp so sánh, nhân hóa với
nhiều liên tưởng, tưởng tượng phong phú.
NGHỆ THUẬT
Hai cây phong biểu tượng của
tình yêu quê hương sâu nặng gắn liền
với những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ
của người hoạ sĩ làng Ku- ku-rêu
NỘI DUNG
Kỉ niệm bên tôi
Talk show