Ôn tập về thơ tiết 1

Ôn tập về thơ
Chính Hữu
Bằng Việt
Huy Cận
Hữu Thỉnh
Viễn Phương
I,Hệ thống thơ hiện đại Việt Nam đã học trong trình ngữ văn 9
1,Học kì 1
Sắp xếp các thông tin dưới đây cho chính xác
I,Hệ thống thơ hiện đại Việt Nam đã học trong trình ngữ văn 9
1,Học kì 1
I,Hệ thống thơ hiện đại Việt Nam đã học trong trình ngữ văn 9
2,Học kì 2
Điền thông tin vào bảng dưới đây:
Con cò
1962
Tự do
Thanh Hải
1980
Năm chữ
Viếng lăng bác
Viễn Phương
1976
Sang thu
Hữu Thỉnh
Năm chữ
Y Phương
1980
Tự do
II,Vài nét về nội dung và nghệ thuật
-Nội dung
Cơ sở hình thành tình đồng chí
Biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí
Bức tranh đẹp về tình đồng chí
1,Đồng chí-Chính Hữu
-Nghệ thuật
Chi tiết,hình ảnh,ngôn ngữ giản dị,chân thực,cô đọng,giàu sức biểu cảm
2, Bài thơ về tiểu đội xe không kinh-Phạm Tiến Duật
-Nội dung
Hình ảnh những chiếc xe không kính
Vẻ đẹp và tâm hồn của người lính lái xe Trường Sơn
-Nghệ thuật
+Chất liệu sinh động,hình ảnh động đáo
+Giọng điệu tự nhiên,khỏa khoắn,giàu tính khẩu ngữ
3,Ánh Trăng- Nguyễn Duy
NỘI DUNG
Tình cảm con người với vầng trăng
Quá khứ
Hiện tại
Cuộc hội ngộ bất ngờ giữa con người và vầng trăng
Thái độ của vầng trăng và suy ngẫm của con người
Nghệ thuật
Hình ảnh bình dị mà giàu ý nghĩa biểu tượng
Giọng điệu chân thành nhỏ nhẹn thấm sâu
4,Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận
NỘI DUNG
Bức tranh thiên nhiên đẹp,tráng lệ
Hình ảnh con người lao động trong cuộc sống mới
Nghệ thuật
Nhều hình ảnh đẹp rộng lớn ,được sáng tạo bằng liên tưởng và tưởng tượng
Âm hưởg khỏe khoắn lạc quan
5,Bếp lửa-Bằng Việt
1,Nội dung
Hình ảnh bếp lửa –hình bóng người bà những yêu thương đong đầy dành cho cháu
Lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của cháu đối với bài,với gia đình,quẻ hương
2,Nghệ thuật
+ Kết hợp giữa yếu tố biểu cảm và miêu tả và bình luận
+Sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà.
6,Mùa xuân nho nhỏ- Thanh Hải
Cảm xúc mùa xuân của TN đất trời
Nghệ thuật
Nội dung
Cảm xúc mùa xuân đất nước,con người
Khát vọng và ước nguyện của nhà thơ
Lời ngợi ca quê hương đất nước
Thể thơ 5 chữ có nhạc điệu trong sáng ,tha thiết gần với dân ca
Hình ảnh đẹp giản dị,những so sánh ẩn dụ sáng tạo
7,Viếng Lăng Bác-Viễn Phương
1,Nội dung
Lòng thành kính và niềm xúc động của tác giả với Bác Hồ trong 1 lần ra viếng lăng người
2,Nội dung
+Giọng điệu trang trọng và thiết tha
+Nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm
+Ngôn ngữ bình dị cô đúc
8,Sang Thu-Hữu Thỉnh
NỘI DUNG
Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa
Suy ngẫm ,triết lí về con người ,cuộc đời của nhà thơ
Nghệ thuật
Hình ảnh thiên nhiên được gọi bằng nhiều cảm giác tinh nhạy ,ngôn ngữ chính xác gợi cảm
9,Nói với con-Y Phương
1,Nội dung
Cuội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người
Phẩm chất cao đẹp của người đồng mình
Lời dặn dò,mong ước tha thiết của người Cha
Gia đình
Quê hương
Cha mẹ yêu thương con
Cha mẹ yêu thương nhau
Thiên nhiên quê hương
Nghĩa tình quê hương
2, Nghệ thuật
Cách nói nói hình ảnh vừa cụ thể gợi cảm vừa ý nghĩa sâu xa
III,Luyện tập
Bài 1:Cảm xúc về mùa xuân của đất nước ,trong sáng tác của mình,Thanh Hải viết
“Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước”
1,Cho biết tên tác phẩm và chỉ ra bố tưởng mà tác giả sử dụng trong đoạn thơ việc sử dụng số từ đó có thể hiện điều gì
2,Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh được sử dụng trong đoạn thơ
3,Viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về ý kiến sau trong bất cứ hoàn cảnh mỗi người đều cần phải có ý thức trách nhiệm với quê hương tổ quốc
Gợi ý
1,Cho biết tên tác phẩm và hoàn cảnh sáng tác của bài?
-Tên tác phẩm: Mùa xuân nho nhỏ
-HCST: Năm 1980,trước 1 tháng khi tác giả qua đời
BPTT: so sánh
Tác dụng: ngợi ca đất nước trường tồn, tráng lệ, đất nước đang hướng về một tương lai tươi sáng. Hơn nữa, còn thể hiện niềm tin tưởng của tác giả vào tương lai rạng ngời của dân tộc Việt Nam.
2,Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh được sử dụng trong đoạn thơ
3,Viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về ý kiến sau trong bất cứ hoàn cảnh mỗi người đều cần phải có ý thức trách nhiệm với quê hương tổ quốc
Học sinh tự tìm ý và nộp cho giáo viên
"Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười”
Bài 2: Khổ thơ đầu nhà thơ Y Phương đã mở ra khung cảnh gia đình hạnh phúc ,đầm ấm:
Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có gì đặc biệt? Quá đó, tác giả đã thể hiện được điều gì?
Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm: Được sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.
Gợi ý
Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”
Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có gì đặc biệt? Quá đó, tác giả đã thể hiện được điều gì?
Sự đặc biệt trong cách miêu tả bước chân con:
- Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có sử dụng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và cấu trúc đối xứng tạo ra một âm điệu tươi vui, quấn quýt.... giúp chúng rất dễ hình dung một hình ảnh cụ thể thường gặp trong đời sống: đứa con đang tập đi, cha mẹ vây quanh mừng vui, hân hoan theo mỗi bước chân con.
- Từng bước đi, từng tiếng nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, nâng niu, đón nhận.
Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm: Được sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.
- Giải thích câu nói: “Được sống trong tình thương là hạnh phúc của mỗi con người”.
- Tình thương: là tình cảm nồng nhiệt làm cho gắn bó mật thiết và có trách nhiệm với người, với vật.
- Hạnh phúc: là trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện. (Từ điển tiếng Việt)
- Bàn luận: Tại sao được sống trong tình thương là hạnh phúc của mỗi con người? Tình thương khiến cho người ta luôn hướng về nhau để chia sẻ, thông cảm, đùm bọc lẫn nhau.
- Biểu hiện, ý nghĩa của tình thương: Trong phạm vi gia đình: Cha mẹ yêu thương con cái, chấp nhận bao vất vả, cực nhọc, hi sinh bản thân để nuôi dạy con cái nên người. Con cái biết nghe lời dạy bảo của cha mẹ, biết đem lại niềm vui cho cha mẹ, đó là hiếu thảo, tình thương và hạnh phúc. Tình thương yêu, sự hòa thuận giữa anh em, giữa cha mẹ và con cái tạo nên sự bền vững của hạnh phúc gia đình... Trong phạm vi xã hội: Tình thương là truyền thống đạo lí “Thương người như thể thương thân” tạo nên sự gắn bó chặt chẽ trong quan hệ cộng đồng giai cấp, dân tộc.
- Phê phán, bác bỏ: Lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu tình thương, không biết quan tâm, chia sẻ, đồng cảm và giúp đỡ người khác...
- Liên hệ bản thân: Rút ra bài học về phương châm sống xứng đáng là con người có đạo đức, có nhân cách và hành động vì tình thương.
Ôn tập về thơ tiết 2

IV,Đất nước và con người Việt Nam trải qua các giai đoạn lịch sử
1,Các giai đoạn lịch sử
1945
1954
1964
1975
Đến nay
Đồng chí
Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Con cò
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Ánh Trăng
Mùa xuân nho nhỏ
Viếng lăng bác
Sang thu
2,Việt Nam-đất nước con người
Cuộc kháng chiến chống Pháp chống Mỹ gian khổ, hi sinh
Công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa
Khó khăn thiếu thốn
Đầy rẫy hiểm nguy
54-64
Sau 75
-Không khí lao động hăng say
-Nhịp cuộc sống yên bình
2,Việt Nam-đất nước con người
Đời sống tâm hồn tư tưởng
Tình yêu quê hương đất nước nồng nàn tha thiết
Tình đồng chí gắn bó theo sơn :Lòng Thủy Chung ,ân nghĩa cách mạng,niền kinh yêu lãnh tụ
Tình cảm gia đình gần gũi thiêng liêng ,tình người lồng ẩm
V, luyện tập
Bài 1:Viếng lăng Bác là một bài thơ hay, xúc động của Viễn Phương viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Câu 1: Em hãy chép chính xác khổ thơ thứ nhất và nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
Câu 2: Trong những câu thơ trên, hình ảnh hàng tre trong câu thơ nào là hình ảnh tả thực, hình ảnh hàng tre trong câu thơ nào là hình ảnh ẩn dụ? Trong khổ thơ em vừa chép nổi bật lên hình ảnh “hàng tre”. Ở khổ thơ cuối hình ảnh này lại xuất hiện. Theo em, việc lặp lại hình ảnh cây tre ở đoạn kết bài thơ có ý nghĩa như thế nào?
Câu 3: Chỉ ra sự khác nhau về ý nghĩa giữa hình ảnh hàng tre bát ngát ở câu thơ thứ hai (Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát) và cây tre trung hiếu ở câu cuối (Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này) của bài thơ.
Câu 4: Dựa vào khổ thơ vừa chép, hãy viết đoạn văn khoảng 10 câu theo cách lập luận Tổng hợp - Phân tích - Tổng hợp để làm rõ tình cảm của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác. Trong đoạn có sử dụng thành phần biệt lập cảm thán và phép nối để liên kết câu.
Gợi ý
Câu 1: Chép chính xác khổ thơ thứ nhất:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.
Câu 2: Hình ảnh tả thực và hình ảnh ẩn dụ của “hàng tre”. Ý nghĩa việc lặp lại hình ảnh “hàng tre”:
- Hình ảnh tả thực: Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
- Hình ảnh ẩn dụ trong câu:
“Ôi, hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”
- Tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng chặt chẽ.
- Hình ảnh cây tre được lặp lại khắc sâu thêm ý nghĩa biểu tượng cho con người Việt Nam với tấm lòng, ước nguyện, ý chí: trung hiếu với Bác, mãi bên Bác, đi theo con đường và lí tưởng của Bác.
Câu 3: Sự khác nhan về ý nghĩa giữa hình ảnh hàng tre bát ngát ở câu thơ thứ hai và cây tre trung hiếu ở câu cuối:
- Hình ảnh lăng Bác tạo cảm giác thân thuộc gần gũi, vì có sự xuất hiện của “hàng tre”. Hai sắc thái được diễn tả là “bát ngát” và “xanh xanh” để bao quát không gian rộng, thoáng và yên bình, không gian mở ra bát ngát. Thăm Bác, nhìn thấy hàng tre cũng là lúc tác giả nói lên cảm giác xúc động mãnh liệt về hình ảnh biểu tượng của dân tộc. Thán từ “Ôi!” cùng với cảm nhận dáng tre “đứng thẳng hàng” nghiêm trang cũng tạo nên cảm giác thành kính thiêng liêng trước lăng. Tư thế: “đứng thẳng hàng” còn đặt trong thế đối lập với “bão táp mưa sa” gợi lên phẩm chất của tre dẻo dai, cứng cáp bền bỉ, cũng là tư thế hiên ngang của dân tộc vượt qua bao thử thách gian lao để đi đến thắng lợi vinh quang. Để từ đó, tác giả như cảm nhận giây phút về bên Bác, có toàn thể dân tộc cùng canh giấc ngủ cho Người.
- Hình ảnh “cây tre trung hiếu” có ý nghĩa tượng trưng (ẩn dụ) cho khát vọng của nhà thơ muốn hoá thân “làm cây tre trung hiếu chốn này” - bồi đắp tâm hồn và phẩm chất để sống xứng đáng với tình thương của Bác. Đó cũng là lời hứa tiếp tục thực hiện ước vọng của Người.
Câu 4: Dựa vào khổ thơ vừa chép, hãy viết đoạn văn khoảng 10 câu theo cách lập luận Tổng hợp - Phân tích - Tổng hợp để làm rõ tình cảm của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác. Trong đoạn có sử dụng thành phần biệt lập cảm thán và phép nối để liên kết câu.
Viết đoạn văn làm rõ tình cảm của nhà thơ khi đứng trước lăng Bác: .
- Tình cảm chân thành và giản dị của đồng bào miền Nam muốn nhắn gửi, nhờ Viễn Phương nói hộ cùng Bác.
- Câu thơ “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác” chỉ gói gọn như một lời thông báo nhưng lại gợi ra tâm trạng xúc động của một người từ miền Nam sau bao nhiêu năm mong mỏi bây giờ mới được ra viếng Bác.
- Đại từ xưng hô “con” rất gần gũi, thân thiết, ấm áp tình thân thương, diễn tả tâm trạng của người con ra thăm cha sau bao nhiêu năm xa cách.
- Nói giảm, nói tránh: từ “thăm” thay cho “viếng” đã giảm nhẹ nỗi đau thương mất mát điều đó như khẳng định Bác Hồ còn sống mãi trong tâm tưởng của mọi người.
- Hình ảnh hàng tre vừa tả thực vừa mang tính chất tượng trưng, giàu ý nghĩa liên tưởng sâu sắc: Hàng tre là hình ảnh hết sức thân thuộc của làng quê, đất nước Việt Nam, là biểu tượng của dân tộc Việt Nam. Cây tre mang biểu tượng của tâm hồn thanh cao, sức sống bền bỉ, kiên cường của dân tộc:
“Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam.
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”.
- “Ôi!” là từ cảm thán tạo thành câu đặc biệt, biểu thị niềm xúc động tự hào trước hình ảnh hàng tre.
Cho những câu thơ sau:
“Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng.”
Câu 1: Chép chính xác 8 câu thơ tiếp theo và cho biết đoạn thơ em vừa chép trích trong bài thơ nào? Tác giả là ai?
Câu 2: Hình ảnh ngọn lửa trong câu thơ trên được một bạn học sinh hiểu là: Một hiện tượng tạo nên ánh sáng và hơi ấm do sự đốt cháy nhiên liệu, cách hiểu ấy có đúng không? Vì sao?
Cầu 3: Từ cảm nhận về bài thơ trên, hãy viết đoạn văn khoảng 10 đến 12 câu văn trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình.
Gợi ý
Câu 1: Chép chính xác 8 câu thơ tiếp theo
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm,
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,
Nhóm nồi xôi gạo mới, sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!”
- Tên tác phẩm: Bếp lửa
- Tên tác giả: Bằng Việt
Nhà thơ :Bằng Việt
Câu 2: Hình ảnh “ngọn lửa”:
- Cách hiểu không đúng
- Vì đây là ngọn lửa trong lòng bà, ngọn lửa được thắp lên từ lòng yêu thương, từ niềm tin sự sống
Câu 3: Viết đoạn văn nghị luận xã hội suy nghĩ của em về tình cảm gia đình:
a. Khẳng định:
Tình bà cháu trong bài thơ “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt là vô cùng sâu sắc và bất diệt từ đó khẳng định tình cảm gia đình là tình cảm đẹp, quí giá và thiêng liêng
b. Giải thích khái niệm:
- Gia đình là khái niệm dùng để chỉ những con người cùng chung huyết thống, dòng tộc, gia phả.
- Có nhiều gia đình trong đó gồm nhiều thế hệ sống chung với nhau, “tam đại đồng đường” thậm chí là “tứ đại đồng đường”.
- Ngoài những đặc điểm chung như mọi gia đình trên đất nước Việt Nam thì mỗi gia đình có truyền thống riêng, qui ước riêng về lễ giáo, đạo đức, lối sống, bổn phận, nghĩa vụ.
c. Biểu hiện:
Sự hi sinh, yêu thương, sự quan tâm chia sẻ, của mỗi thành viên trong gia đình
d. Vai trò của gia đình:
- Tình cảm gia đình là động lực, là sự động viên, cổ vũ con người vững bước trên đường đời...
- Gia đình là cội nguồn sinh dưỡng của con người.
- Là nơi khởi đầu của mọi yêu thương và mơ ước trong ta.
- Là điểm tựa tinh thần vững chắc trong cuộc đời con người.
- Có ý nghĩa đặc biệt trong quá trình hình thành nhân cách, lẽ sống, lí tưởng.
e. Bàn bạc, mở rộng:
- Một đất nước hùng mạnh phải dựa trên nền tảng của gia đình vững chắc.
- Một đất nước suy vong khi nền nếp trong gia đình bị băng hoại.
- Phê phán một bộ phận con người nói chung và giới trẻ nói riêng thiếu ý thức đối với trách nhiệm gia đình.
f. Liên hệ đến bản thân:
Bản thân phải biết trân trọng, vun đắp, xây dựng tình cảm gia đình ngày càng tốt đẹp hơn
Buổi học đến đây là kết thúc!