* KIỂM TRA BÀI CŨ
*Viết CTHH và tính phân tử khối của các chất sau:
*Với O = 16đvC; Cl = 35,5đvC; H = 1đvC; S = 32đvC; Na = 23đvC
*NaCl
*H2SO4
*H2O
*Cl2
*58,5đvC
*98đvC
*71đvC
*18đvC
* *Tên chất
*Thành phần phân tử
* *CTHH
* *PTK
*khí Clo *
*2Cl
*Nước
*2H, 1O
*Axit sunfuric
*2H,1S,4O
*Muối ăn
*1Na,1Cl
*Sulfuric acid( H2SO4)
*Hãy quan sát mô hình các phân tử sau:
*H2
*o2
*Ví dụ một hợp chất có phân tử *gồm:1Ba, 2O, 2H. Ta viết là BaO2H2 *Hoàn toàn không đúng mà chỉ có *CTHH là Ba(OH)2 *Vậy thì làm cách nào để chúng ta *biết cách lập đúng CTHH trên?
CHỦ ĐỀ 6: HÓA TRỊ
*CHỦ ĐỀ 6: HÓA TRỊ
*I. Hoùa trò cuûa moät nguyeân toá ñöôïc xaùc ñònh baèng caùch naøo ?
*1. Cách xác định:
*VD: CTHH của: * Hydrochloric acid HCl Nước H2O *Amonia NH3 Khí methane CH4
*-Từ CTHH trên, em hãy cho biết 1Cl,1O,1N,1C lần lượt liên kết với mấy nguyên tử H?
*- Khả năng liên kết của các nguyên tử này có giống nhau không ?
*VD: CTHH của: * Hydrochloric acid HCl Nước H2O *Amonia NH3 Khí methane CH4
*- Khả năng liên kết của các nguyên tử không giống nhau, vậy làm sao xác định được khả năng liên kết của các nguyên tử?
*Ngöôøi ta quy öôùc cho hidro coù hoùa trò I, H(I) Moät nguyeân töû cuûa nguyeân toá khaùc keát hôïp vôùi bao nhieâu nguyeân töû hidro thì nguyeân toá ñoù coù hoùa trò baèng baáy nhieâu.
*+ Em haõy xaùc ñònh hoùa trò cuûa caùc nguyeân toá Cl, O, N, C trong các chất sau vaø giaûi thích vì sao? Hydrochloric acid HCl Nước H2O *Amonia NH3 Khí methane CH4
* HCl: Cl coù hoùa trò I * vì 1Cl lieân keát vôùi 1H * H2O: O coù hoùa trò II *vì 1O lieân keát vôùi 2H * NH3: N coù hoùa trò III *vì 1N lieân keát vôùi 3H * CH4: C coù hoùa trò IV *vì 1C lieân keát vôùi 4H *
*Moät nguyeân töû cuûa nguyeân toá khaùc keát hôïp vôùi bao nhieâu nguyeân töû hidro thì nguyeân toá ñoù coù hoùa trò baèng baáy nhieâu.
*- Ngöôøi ta quy öôùc cho hidro coù hoùa trò I. Moät nguyeân töû cuûa nguyeân toá khaùc keát hôïp vôùi bao nhieâu nguyeân töû hidro thì nguyeân toá ñoù coù hoùa trò baèng baáy nhieâu.
*VD: HCl: Cl coù hoùa trò I * H2O: O coù hoùa trò II * NH3: N coù hoùa trò III * CH4: C coù hoùa trò IV *
*Tên gọi
*CTHH
*Cấu tạo
*Hóa trị
*Giải thích
*Sodium oxide
*Na2O
*O
*
*
*Calcium oxide
*CaO
*Ca=O
*
*
*Carbon dioxide
*CO2
*O=C=O
*
* *
*Dựa vào cách xác định trên ta biết O(II). Em hãy xác định hóa trị của các nguyên tố khác khi liên kết với Oxi?
*Na (I)
*Ca (II)
*Xung quanh Na có 1 liên kết
*Xung quanh Ca có 2 liên kết
*C (IV)
*Xung quanh C có 4 liên kết
*Na Na
*- Theo hóa trị của O(II) thì có thể xác định được hóa trị của các nguyên tố liên kết với oxi *VD: Na2O thì Na (I) * CaO thì Ca(II) * CO2 thì C (IV) *
*
* STT
* Tên Nguyên Tố
*KHHH
*Hóa Trị
*1
*Hydrogen
*H
*I
*2
*Oxygen
*O
*II
*3
*Calcium
*Ca
*II
*4
*Aluminium
*Al
*III
*5
*Carbon
*C
*II,IV
*6
*Iron
*Fe
*II,III
*7
*Sulfur
*S
*II,IV,VI
*8
*Phosphorus
*P
*III,V
*9
*Sodium
*Na
*I
*BAÛNG HOÙA TRÒ CUÛA MOÄT SOÁ NGUYEÂN TOÁ
*Haõy xaùc ñònh hoùa trò cuûa nhoùm nguyeân töû sau: * PO4 trong H3PO4 NO3 trong HNO3 SO4 trong H2SO4 CO3 trong H2CO3
*+Vaäy hoùa trò cuûa nhoùm nguyeân töû ñöôcï * xaùc ñònh nhö theá naøo?
*Hóa trị của nhóm nguyên tử được xác định giống hóa trị của nguyên tử *VD: PO4(III) NO3 (I) SO4 (II)
*Nhoùm nguyeân töû
* hoùa trò
*Hydroxide ( OH); Nitrate ( NO3) *Sulfate (SO4); Carbonate ( CO3) *Phosphate ( PO4)
*I *II *III
*Hoùa trò cuûa moät soá nhoùm nguyeân töû
*2. Kết luận
*- Hóa trị của nguyên tố là con số biểu thị khả năng liên kết của nguyên tử nguyên tố này với nguyên tử nguyên tố khác
*II. Quy tắc hóa trị * * 1. Quy tắc *
*+Haõy neâu CTHH chung cuûa hôïp chaát 2 nguyeân toá A, B biết trong phân tử có xA và yB?
*AxBy
*a b
*A, B là nguyên tố hóa học
*II. Quy tắc hóa trị * * 1. Quy tắc *
*x là số nguyên tử của nguyên tố A
*y là số nguyên tử của nguyên tố B
*a là hóa trị của nguyên tố A
*b là hóa trị của nguyên tố B
* Điền vào chỗ trống so sánh các tích x.a và y.b trong các hợp chất sau
*x . a
* >,, x .a = y. b
*a b
*1.Quy taéc: *Trong coâng thöùc hoùa hoïc, tích của chæ soá vaø hoùa trò cuûa nguyeân toá naøy baèng tích của chæ soá vaø hoùa trò cuûa nguyeân toá kia. * a b *Ta có: AxBy => x .a = y. b
*_*Quy tắc này đúng cả khi B là nhóm nguyên tử_ *VD: II I * Zn (OH)2 * * Ta có: 1.II =2. I *
*2. Vận dụng:
*a. Tính hóa trị của một nguyên tố:
* Thí dụ 1: Tính hóa trị của Al trong hợp chất Al2O3
*GIẢI: * *Gọi hóa trị của Al là a: Al2O3 * Theo qui tắc hóa trị ta có: * 2 . a = 3 . II * Rút ra a = III
* a II
*Thí dụ 2: Tính hóa trị của Na trong hợp chất Na2SO4, biết nhóm (SO4 ) hóa trị II.
*GIẢI
* Gọi hóa trị của Na trong hợp chất là a: Na2SO4 * Theo qui tắc hóa trị ta có: * 2 . a = 1 . II * Rút a = I *Vậy hóa trị của Na trong HC là I.
*a II
* Để tính hóa trị của một nguyên tố ta phải làm như thế nào?
* Gọi a (b, c,…) là hóa trị của nguyên tố cần tìm. * Dựa vào quy tắc hóa trị: a. x = b. y * Tìm a (b, c,…)
*Các bước xác định hóa trị của một nguyên tố:
*2. Vận dụng:
*a. Tính hóa trị của một nguyên tố:
* b. Lập công thức hóa học của hợp chất theo hóa trị:
*
*a b
*- Viết biểu thức qui tắc hóa trị :
*Chuyển thành tỉ lệ: *
*x
*y
*=
*b
*a
*=
*Chọn x = b hay (b') * y = a hay ( a')
*- Viết công thức đúng của hợp chất *
*Các bước lập công thức hóa học
*- Viết công thức dạng chung: AxBy
* x . a = y . b
*b'
*a'
*Thí dụ 1: Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi H và S(II)
*GIẢI
*- Viết công thức dạng chung: Hxsy
*I II
* Theo qui tắc về hóa trị ta có:
*x . I = y . II
*- Chuyển thành tỉ lệ:
*=
*=
*- Chọn x = 2 và y = 1
*- Công thức hóa học: H2S
*Thí dụ 2: Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi Sodium(Na) hóa trị I và nhóm (CO3) hóa trị II
*Giải
*- Viết công thức dạng chung: Kx(SO4)y
* Theo qui tắc về hóa trị ta có:
*x . I = y . II
*I II
*- Chuyển thành tỉ lệ:
*=
*=
*- Chọn x = 2 và y = 1
*- Công thức hóa học: K2SO4
*Xaùc ñònh hoùa trò cuûa: a/ SO3 trong hôïp chaát H2SO3 b/ K trong hôïp chaát K 2O. * c/ Si trong hôïp chaát SiO2. * d/ S trong hôïp chaát SO3 * e/ Fe trong hôïp chaát FeO
*BÀI TẬP
*BT5/ SGK trang 38
*Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi hai nguyên tố sau: *P (III) và H; C (IV) và S (II); Fe (III) và O.
*Giải
* * P (III) và H *Công thức dạng chung: PxHy. *Theo quy tắc hóa trị:
*x III
*y I
*=
*
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: PH3
*III I
* * C (VI) và S (II) *Công thức dạng chung: CxSy. *Theo quy tắc hóa trị:
*x VI
*y II
*=
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: CS2
*IV II
* * Fe (III) và O *Công thức dạng chung: FexOy. *Theo quy tắc hóa trị:
*x III
*y II
*=
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: Fe2O3
*III II
*b) Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi một nguyên tố và nhóm nguyên tử như sau: *Na(I) và (OH)(I); Cu(II) và (SO4)(II); Ca(II) và (NO3)(I)
*Giải
* * Na(I) và (OH)(I) *Công thức dạng chung: Nax(OH)y. *Theo quy tắc hóa trị:
*x I
*y I
*=
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: NaOH
*I I
* * Cu (II) và (SO4) (II) *Công thức dạng chung: Cux(SO4)y. *Theo quy tắc hóa trị:
*x II
*y II
*=
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: CuSO4
* * Ca (II) và (NO3) (I) *Công thức dạng chung: Cax(NO3)y *Theo quy tắc hóa trị:
*x II
*y I
*=
*Chuyển thành tỉ lệ:
*Công thức hóa hợp của hợp chất: Ca(NO3)2
* II II
*II I
*P (III) và H (I)  PH3; *Cu (II) và SO4 (II)  FeSO4 *Fe (III) và Cl (I)  FeCl3 *Ca (II) và (NO3) (I)  Ca(NO3)2 * Em có nhận xét gì về mối quan hệ hóa trị và chỉ số giữa hai nguyên tố trong các hợp chất trên.
*A B
*b
*a
*CHÚ Ý LẬP NHANH:
*Công thức hóa học: P2O5
*Thí dụ: Lập nhanh công thức hóa học của hợp chất được tạo bởi nguyên tố P(V) và O
*P O
*V
*II
* BT6. trang 38
*MgCl
*II
*I
*2
*K O
*I
*II
*2
*CaCl
*II
*I
*2
*Na CO3
*I
*II
*2
*Công thức hóa học viết sai: MgCl, KO, NaCO3
*Sửa lại: MgCl2, K2O, Na2CO3
* * Cho các CTHH sau: MgCl, KO, CaCl2 , NaCO3 . Biết Mg , Ca , nhóm (CO3) có hóa trị II. K , Cl , Na có hóa trị I. Hãy chỉ ra CTHH nào viết sai và sửa lại cho đúng.
*CỦNG CỐ
*Hãy chọn công thức hóa học phù hợp với hóa trị của nitơ có hóa trị IV trong số các công thức cho sau đây: * A. NO * B. N2O * C. N2O3 * D. NO2
*o
*CỦNG CỐ
* 2. Công thức hóa học nào sau đây viết đúng: * A. NaO2 (Na có hóa trị I ) * B. Al3 (SO4)2 (Al có hóa trị III và nhóm nguyên tử (SO4) có hóa trị II) * C. ZnCl2 ( Zn có hóa trị II và Cl có hóa trị I ) * D. Ca(NO3)3 (Ca có hóa trị II và nhóm nguyên tử (NO3) có hóa trị I) *
*o
*CTHH
*Đúng
*Sai
*Sửa lại
*CaCl2
*Zn2O2
*Al3(SO4)2
*K2CO3
*Hoàn thành bảng sau :
*
*
*
*
*BÀI TẬP 3
*ZnO
*Al2(SO4)3
*I
*II
*II
*I
*II
*I
*III
*II
*Hướng dẫn học tập
*Đối với bài học ở tiết học này: *Học cách xác định hóa trị của một nguyên tố *Học cách lập công thức hoá học dựa vào hoá trị *BTVN: 5, 6, 7, 8 SGK trang 38
** Đối với bài học ở tiết học tiếp theo: Bài luyện tập 2 *Tìm hiểu kiến thức cần nhớ *Giải các bài tập SGK trang 41 *Chuẩn bị tiết 16 kiểm tra 1 tiết