Thứ 5, ngày 15 tháng 9 năm 2022

GV : Nguyễn Thị Huyền

Trường Tiểu học Đông Quang
Luyện từ và câu

Dấu hai chấm
Khởi động
Trong các từ ngữ sau, từ nào

thể hiện lòng nhân hậu,

tình cảm yêu thương đồng loại.

chăm chỉ, hào hiệp

A

thương mến, yêu quý

B

siêng năng, lười biếng

c

Câu 1

Rung chuông vàng

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Hết giờ
Trong các từ ngữ sau, từ nào

trái nghĩa với yêu thương.

dũng cảm, hào hiệp

A

độc ác, tàn bạo

B
che chở, yêu quý
c

Câu 2

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Hết giờ

Rung chuông vàng
KHÁM PHÁ
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.

_Theo _Trường Chinh

b. Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:

- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.

Tô Hoài

_Trong các câu văn, câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?_

c. Bà thương không muốn bán

Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm

Đến khi về thấy lạ:

Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã được ăn

Cơm nước nấu tinh tươm

Vườn rau tươi sạch cỏ.

Phan Thị Thanh Nhàn

I. NHẬN XÉT
Tác dụng của dấu hai chấm
Câu có dấu hai chấm

Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước

Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật ( Dùng phối hợp với dấu ngoặc kép)

Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật ( Dùng phối hợp với dấu gạch đầu dòng)
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
b. Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :

- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
c. Bà thương không muốn bán

Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm

Đến khi về thấy lạ :

Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã được ăn

Cơm nước nấu tinh tươm

Vườn rau tươi sạch cỏ.
X

X

X
1. _Dấu hai chấm _báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với _dấu ngoặc kép _hay _dấu gạch đầu dòng. _

II. GHI NHỚ:
LUYỆN TẬP
1. _Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?_

a. Tôi thở dài:

- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?

- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài?”

Theo NGUYỄN QUANG SÁNG

b. Dưới tầm cánh chú chuồn chuồn bây giờ là luỹ tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.

Theo NGUYỄN THẾ HỘI

III. LUYỆN TẬP
_1. Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?_
Câu văn

Tác dụng của dấu hai chấm
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật “tôi” (phối hợp với dấu gạch đầu dòng)

Báo hiệu bộ phận đứng sau là câu hỏi của cô giáo (phối hợp với dấu ngoặc kép)

Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước (những cảnh gì là cảnh tuyệt đẹp của đất nước)

III. LUYỆN TẬP

Tôi thở dài :

- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?

Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài?”

Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra : cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
VẬN DỤNG
2. _Viết một đoạn văn theo truyện Nàng tiên ốc, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:_

_- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích._

_- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật. _

Ví dụ:

Bà lão nhẹ nhàng bước nhanh đến chum nước cầm chiếc vỏ ốc lên và đập vỡ. Nàng tiên ốc giật mình, định chạy nhanh đến chum nước nhưng đã muộn : chiếc vỏ ốc xanh biêng biếc đã vỡ. Bà lão ôm lấy nàng dịu dàng nói :

- Con hãy ở đây với mẹ!

Từ đó, bà lão và nàng tiên ốc sống hạnh phúc bên nhau.

*_Dấu hai chấm đầu báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước “đã muộn”._ *_Dấu hai chấm sau (phối hợp với dấu gạch đầu dòng) báo hiệu bộ phận đứng sau là lời bà lão nói với nàng tiên ốc._
Chào

Tạm

Các em

Biệt