Đậu Đức Hùng

Trường THCS Quỳnh Văn
Tiết 7: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU

BẰNG CỤM TỪ

I. KHỞI ĐỘNG

_? Nhắc lại các loại cụm từ đã học ở lớp 6._

Các loại cụm từ đã học ở lớp 6: cụm DT; cụm ĐT; cụm TT.

_? Lấy ví dụ một câu có chủ ngữ và vị ngữ là một cụm từ. Gạch chân và phân tích cụm từ._

Câu có CN làm CDT:

*_Con mèo đen kia_/ đã làm đổ lọ hoa.

b) _Những em học sinh_/ đang say sưa học bài.
I. KHỞI ĐỘNG

_? Lấy ví dụ một câu có chủ ngữ và vị ngữ là một cụm từ. Gạch chân và phân tích cụm từ._

Câu có VN làm CĐT:

*Các bạn học sinh/ _đang hăng hái tiến về lễ đài_.

b) Dòng sông/ _uốn lượn bao bọc làng quê._
_? Lấy ví dụ một câu có chủ ngữ và vị ngữ là một cụm từ. Gạch chân và phân tích cụm từ._

Câu có VN làm CTT:

*Cô bé/ _rất đáng yêu_.

b) Bức tranh/ _tuyệt đẹp._
Bài tập 1/tr.24: Hãy chỉ ra tác dụng của việc mở rộng thành phần vị ngữ.

* Tác dụng

II. THỰC HÀNH

_=> _Miêu tả được vẻ đẹp của buổi trưa trong rừng U Minh.

_Chim hót líu lo. Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất. Gió đưa mùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng. Mấy con kì nhông nằm vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, sắc da lưng luôn luôn biến đổi từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ, từ đỏ hóa tím xanh,..._

_=> _Giúp cho đoạn văn giàu chất thơ, giàu hình ảnh sinh động.

hót

_líu lo_

bốc

_hương hoa tràm thơm ngây ngất _
Bài tập 1/tr.24: Hãy chỉ ra tác dụng của việc mở rộng thành phần vị ngữ.

* Tác dụng

II. THỰC HÀNH

_=> _Vẻ đẹp của khu rừng được cảm nhận bằng nhiều giác quan: tiếng chim, hương thơm, kì nhông nằm phơi lưng, biến đổi màu.

_=> _Thể hiện sự am tường trong quan sát, sự gắn bó của tác giả với thiên nhiên,...

_Chim hót líu lo. Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất. Gió đưa mùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng. Mấy con kì nhông nằm vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, sắc da lưng luôn luôn biến đổi từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ, từ đỏ hóa tím xanh,..._

đưa

_mùi hương ngọt lan ra, phảng phất khắp rừng_

_ vươn mình phơi lưng trên gốc cây mục, luôn luôn _biến đổi _từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ, từ đỏ hóa tím xanh,... _

nằm
Câu

Rút gọn chủ ngữ

Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn chủ ngữ
a)
b)
c)
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Bài tập 2/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét sự thay đổi nghĩa của câu sau khi chủ ngữ được rút gọn.

_Tiếng lá rơi_

_con gầm ghì_

_Phút yên tĩnh_

Câu không còn ý nghĩa chỉ sự phiếm định (_một_) và thời gian (_lúc này_).

Câu sẽ bị mất đi ý nghĩa miêu tả, hạn định (_của rừng ban mai_).

Câu sẽ không còn ý nghĩa chỉ số lượng (_mấy_) và đặc điểm của sự vật (_sắc lông màu xanh_).
Câu

Rút gọn vị ngữ

Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn vị ngữ
a)

…

…
b)

…

…
c)

…

…
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Bài tập 3/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét sự thay đổi nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn.
Câu

Rút gọn VN

Nhận xét sự thay đổi nghĩa sau khi rút gọn VN
a)

_ _
b)
c)

_ _
Bài tập 3/tr.25: Hãy thử rút gọn các cụm từ và nhận xét sự thay đổi nghĩa của câu sau khi vị ngữ được rút gọn.

_vẫn không rời tổ ong_

VN sẽ không nêu được thông tin về đặc điểm và vị trí của tổ ong (_lúc nhúc trên cây tràm thấp kia_).

VN sẽ không nêu được thông tin về mức độ của trạng thái im lặng (_quá_).

_im lặng_

_lại lợp, bện bằng rơm_

VN sẽ không nêu được thông tin về đặc điểm kiểu dáng của tổ ong (_đủ kiểu, hình thù khác nhau_).
Câu

Thành phần chín

Mở rộng thành phần chính của câu thành cụm từ
a)

_ _
b)
c)

_ _
Bài tập 4/tr.25: Các câu sau có thành phần chính là một từ. Hãy mở rộng thành phần chính của câu thành cụm từ.

_Không khí buổi sớm rất trong lành;_

_Gió mùa đông bắc đang thổi về lạnh buốt_

_Ong trong rừng bay ào ào_

Gió thổi.

Ong bay.

Không khí trong lành
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Hoàn thiện đầy đủ các bài tập vào vở.

- Đọc và soạn văn bản “_Ngàn sao làm việc_” (Võ Quảng) và trả lời câu hỏi SGK.