_Môn: Tiếng Việt_

_Tiết: Luyện từ và câu_

Bài: Từ ghép - Từ láy

_Năm học: 2022 - 2023_
Khởi động
Trò chơi: Chiếc hộp bí ẩn
Thế nào là từ đơn? Ví dụ.

_- Từ đơn là từ gồm một tiếng có nghĩa tạo thành. Ví dụ: ngồi, bàn, bút,..._
Thế nào là từ phức? Ví dụ.

_- Từ phức là từ gồm hai hay nhiều tiếng tạo thành. _

_Ví dụ: học sinh, bài tập , giáo viên,..._
_Tìm các từ đơn, từ phức trong câu sau đây: _

_Trung thực trong học tập là thể hiện lòng tự trọng._

_Các từ đơn là: trong, là, lòng._

_Các từ phức là: trung thực, học tập, thể hiện, tự trọng._
_Luyện từ và câu_

Từ ghép - Từ láy
Tôi nghe truyện cổ thầm thì

Lời ông cha dạy cũng vì đời sau

_Lâm Thị Mỹ Dạ_

Thuyền ta chầm chậm vào Ba Bể

Núi dựng cheo leo, hồ lặng im

Lá rừng với gió ngân se sẽ

Họa tiếng lòng ta với tiếng chim

_Hoàng Trung Thông_

Xếp các từ phức được in đậm trong các câu thơ sau thành hai nhóm:

I.Nhận xét

Nêu các từ phức in đậm có trong bài?

lặng im

thầm thì

ông cha

cheo leo

se sẽ

truyện cổ

chầm chậm
I.Nhận xét

Xếp các từ phức vừa tìm được vào 2 nhóm sau cho phù hợp:
Từ phức do những tiếng có nghĩa tạo thành.
Từ phức do những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại nhau tạo thành.
truyện cổ,

ông cha,

lặng im.

thầm thì,

chầm chậm,

se sẽ.

cheo leo,

+ Những từ do các tiếng có nghĩa ghép lại với nhau gọi là từ ghép .

+ Những từ do những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại nhau tạo thành gọi là từ láy.

truyện cổ, thầm thì, ông cha, chầm chậm, cheo leo, lặng im, se sẽ.
* Có hai cách chính để tạo từ phức là:

1. Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau.

2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần

( hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau.

Có mấy cách chính để tạo từ phức?
* Có hai cách chính để tạo từ phức là:

II. Ghi nhớ

1.Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau.

M: tình thương, thương mến,…

Đó là các từ ghép.

Đó là các từ láy.

2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau.

M: săn sóc, khéo léo, luôn luôn,…
III.

Luyện tập

* Bài 1: Hãy xếp những từ phức được in nghiêng trong các câu dưới đây thành hai loại : từ ghép và từ láy. Biết rằng những tiếng in đậm hơn là tiếng có nghĩa:

a) Nhân dân _ghi nhớ_ công ơn Chử Đồng Tử, lập _đền thờ_ ở nhiều nơi bên sông Hồng. Cũng từ đó hằng năm, suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng _bờ bãi_ sông Hồng lại _nô nức_ làm lễ, mở hội để _tưởng nhớ_ ông.

b) Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi _nhũn nhặn_. Rồi tre lớn lên, _cứng cáp_, _dẻo dai_, _vững chắc_. Tre trông _thanh cao_, giản dị, chí khí như người.
TỪ GHÉP

TỪ LÁY
Câu a
Câu b
a) Nhân dân _ghi nhớ_ công ơn Chử Đồng Tử, lập _đền thờ_ ở nhiều nơi bên sông Hồng. Cũng từ đó hằng năm, suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng _bờ bãi_ sông Hồng lại _nô nức_ làm lễ, mở hội để _tưởng nhớ_ ông.

_ghi nhớ,_

_đền thờ, _

_bờ bãi, _

_tưởng nhớ._

_nô nức_
Bờ: dải đất làm giới hạn cho một vùng nước hoặc để ngăn giữ nước.

Bãi: khoảng đất bồi ven sông, ven biển hoặc nổi lên ở giữa dòng nước lớn.
TỪ GHÉP

TỪ LÁY
Câu a
Câu b
_ghi nhớ,_

_đền thờ, _

_bờ bãi, _

_tưởng nhớ_

_nô nức_

b) Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi _nhũn nhặn_. Rồi tre lớn lên, _cứng cáp_, _dẻo dai_, _vững chắc_. Tre trông _thanh cao_, giản dị, chí khí như người.

_vững chắc_,

_thanh cao_

_nhũn nhặn_,

_cứng cáp_

_dẻo dai,_
Viết các từ ghép và từ láy chứa từng tiếng sau đây:

Bài 2:
TỪ GHÉP

TỪ LÁY
Ngay
Thẳng
Thật
ngay thẳng,

ngay ngắn,…

thẳng băng,

thẳng thắn

chân thật, thành thật, thật lòng,

thật tâm, thật tình, thật dạ,..

thật thà,..

ngay đơ,...

ngay thật,

ngay lưng,

thẳng cánh,

thẳng cẳng,

thẳng đuột,

thẳng đứng,

thẳng góc,

thẳng tay,

thẳng tắp,

thẳng tuột,

thẳng tính

thẳng thớm

Đặt câu với 1 từ vừa tìm được trong bài tập 2.
VD:

Lan là một cô bé ngoan ngoãn, thật thà.
* Có hai cách chính để tạo từ phức là:

II. Ghi nhớ

1.Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau.

M: tình thương, thương mến,…

Đó là các từ ghép.

Đó là các từ láy.

2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau.

M: săn sóc, khéo léo, luôn luôn,…
NHỔ CÀ RỐT
Hãy cùng bạn thỏ giúp bác nông dân nhổ cà rốt nhé!
Xác định từ ghép

A B C D

A. mặt trời

B. dập dờn

C. thấp thoáng

C. ngay ngắn
Xác định từ láy

A B C D

A. mừng vui

B. lao xao

C. ruộng đồng

D. mở hội
Xác định từ láy

A B C D

A. mặt mũi, tóc tai, đi đứng

B. rổ rá, bãi bờ, dẻo dai

D. đứng đắn, xinh xắn, thẳng thắn

C. ngay ngắn, đi đứng, học hành
Rổ

Rá
Dặn dò

- Về nhà hoàn thành các bài tập trong VBT.

- Chuẩn bị bài mới.
Kính chúc quý thầy cô sức khỏe!

Chúc các em

chăm ngoan, học giỏi.