HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY OF AGRICULTURE

Đề tài:
THỬ NGHIỆM IVERMECTIN TRONG ĐIỀU TRỊ KÍ SINH
TRÙNG TRÊN CÁ NHEO M Ỹ (Ictalurus punctatus) BẰNG
PHƯƠNG PHÁP TIÊM
Giảng viên hướng dẫn:
Thiết

ThS. Nguyễn Công

PGS.TS Kim Văn Vạn
Sinh viên:

Đào Trung Nghĩa

MSV: 639525

Lớp: K63 NTTS

Hà Nội - 2022

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

ĐẶT VẤN ĐỀ
THỬ NGHIỆM IVERMECTIN
TRONG ĐIỀU TRỊ KÍ SINH
TRÙNG TRÊN CÁ NHEO MỸ
(Ictalurus punctatus) BẰNG
PHƯƠNG PHÁP TIÊM

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Mục tiêu & Nội dung nghiên cứu
Xác định được liều lượng thuốc Ivermectin phù hợp trong việc phòng, trị
bệnh đốm trắng nội tạng cho cá Nheo mỹ
Đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc kí sinh trùng qua việc tiêm để điều trị bệnh
đốm trắng nội tạng cá Nheo mỹ gây ra

Bố trí thí nghiệm phòng, điều trị
bệnh cho cá Nheo mỹ nuôi trên bể
sử dụng một số loại thuốc ký sinh
trùng (Ivermectin)

Thông qua thu mẫu, mổ khám,
kiểm tra cá Nheo mỹ, đánh giá
hiệu quả của việc trị bệnh đốm
trắng nội tạng do sán lá ký sinh.
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

NỘI DUNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Thời gian: • Từ tháng 02/2022 đến tháng 08/2022
• Cá Nheo mỹ
Đối tượng: •
Sán lá Dollfustrema Bagarii

Địa điểm
nghiên
cứu:

• Khu bể ương nuôi ngoài trời Khoa Thuỷ sản
• Phòng thí nghiệm BM MT&BTS

Vật liệu:

• Bộ dao kéo giải phẫu, xi lanh, KHV, Ivermectin,
bể nhựa 350L
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Phương pháp kiểm tra môi trường
Các thông số môi trường như: Nhiệt độ, DO, pH, NO2⁻ , NH3, được đo bằng máy. Oxy hòa tan (DO), bộ test
môi trường SERA. Các thông số môi trường sau khi đo đều được ghi chép lại chi tiết vào nhật kí theo dõi thí
nghiệm.
Các thông số về nhiệt độ đo 2 lần/ngày vào lúc 8h sáng và 17h chiều hàng ngày. Các thông số pH, DO,
NO2⁻, NO3, NH4 đo 1 tuần 1 lần.

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Bố trí thử nghiệm thuốc Ivermectin
Bảng 1. Bố trí thử nghiệm liều LD50

Bảng 2. Bố trí thử nghiệm liều ED50

Nghiệm
thức

Số lượng cá thử
nghiệm

Liều (mg / kg)

Nghiệm
thức

Số lượng cá thử
nghiệm

Liều (mg / kg)

1

8

0,50

1

8

0,10

2

8

0,75

2

8

0,20

3

8

1,25

3

8

0,35

4

8

2,00

4

8

0,55

5

8

3,00

5

8

0,80

6

8

4,00

Bảng 3. Bố trí thử nghiệm khoảng liều điều trị
Nghiệm
thức

Số lượng cá thử
nghiệm

Liều (mg/kg)

1

3

0,30

2

3

0,40

3

3

0,50

4

3

0,60

5

3

0,70

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Công thức tính toán được sử dụng
Phương pháp thử nghiệm liều hiệu quả (ED50):
Số liệu được thu thập
và xử lý trên phần
mềm Excel 2016 &
Minitab 19

Phương pháp thử nghiệm liều gây chết: LD50
Phương pháp Karber-Behrens:

Phương pháp Karber-Behrens:
σ (𝑎𝑏)
𝐸𝐷50 = 𝐸𝐷100 −
𝑛
ED100: 100% liều tử vong ở các thử nghiệm,
n: Số lượng cá trong mỗi nhóm,
a: Sự khác biệt giữa hai liên tiếp liều lượng,
b: Trung bình cộng của số điều trị hiệu quả giữa hai liều thuốc liên tiếp

σ (𝑎𝑏)
𝐿𝐷50 = 𝐿𝐷100 −
𝑛
LD100: 100% liều tử vong ở các thử nghiệm,
n: Số lượng cá trong mỗi nhóm,
a: Sự khác biệt giữa hai liên tiếp liều lượng,
b: Trung bình cộng của số ca tử vong do dùng hai liều thuốc liên tiếp
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Các thông số môi trường
Bảng 5. Biến động một số thông số môi trường trong thời gian thí nghiệm
Chỉ tiêu
môi
trường
Trung
bình

Nhiệt độ
(C)

DO
(mg/l)

30,5 ± 2,32 5,5 ± 2,0

pH

NH3
(mg/l)

NO2⁻
(mg/l)

7,5-7,9

0,7 ±
0,15

0,3 ±
0,15

MIN

27,6

3,5

7,5

0,5

0,0

MAX

35,0

7,5

7,9

0,9

0,4

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Kết quả thử nghiệm liều LD50
Bảng 6. Kết quả thử nghiệm LD50 trên cá Nheo mỹ

Nghiệm
thức

Liều
Ivermectin
(mg/kg)

Số cá thí
nghiệm
(n)

Số cá
chết

Tỉ l ệ
chết
(%)

a

b

ab

1
2
3
4
5
6

0,50
0,75
1,25
2,00
3,00
4,00

8
8
8
8
8
8

0
1
3
5
8
8

0,0
12,5
37,5
62,5
100,0
100,0

0,25
0,50
0,75
1,00
-

0,5
2,0
4,0
6,5
-

0,13
1,00
3,00
6,50
-

LD50 =3-

0,13 + 1,00 + 3,00 + 6,50
8

 LD50 = 3 - 1,328 = 1,672 mg/kg
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Kết quả thử nghiệm liều ED50
Bảng 6. Kết quả thử nghiệm ED50 trên cá Nheo mỹ

Nghiệm
thức

Liều
Ivermectin
(mg/kg)

Số cá thí
nghiệm
(n)

Số cá khỏi
bệnh

a

b

ab

1
2
3
4
5
6

0,05
0,10
0,20
0,35
0,55
0,80

8
8
8
8
8
8

0
1
3
5
7
8

0,05
0,10
0,15
0,20
0,25

0,5
2,0
4,0
6,0
7,5

0,03
0,20
0,60
1,20
1,88

ED50 =0,8-

0,03 + 0,20 + 0,60 + 1,20 + 1,88
8

 ED50 = 0,8 - 0,4885= 0,3125 mg/kg

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Kết quả xác định khoảng điều trị
Bảng 7. Các bệnh tích khi kiểm tra cá sau khi điều trị (n=30)
Số cá có bệnh
tích

Tỉ lệ (%)

Cá bị lở loét, thủng lỗ chỗ

8

26,7

Xuất huyết gốc vây, hậu môn

10

33,3

Hoại tử, thối mang

7

23,3

Sán còn sống

6

20,0

Xuất hiện ổ áp xe, không thấy còn bào nang

9

30,0

Dấu hiệu, bệnh tích

Hình 1. Xác định liều tiêm ED50, LD50 trên cá Nheo mỹ

Nghiệm thức
1
2
3
4
5

Bảng 8. Hiệu quả điều trị bệnh do ÂTSL D. bagarii ký sinh sau 3 và 6 ngày
Sau 3 ngày
Sau 6 ngày
Liều tiêm
Cường độ nhiễm
Cường độ nhiễm
(mg/kg)
Hiệu quả thuốc
Hiệu quả thuốc
(ÂTSL/g gan)
(ÂTSL/g gan)
0,3
1/3
2,61±0,43
2/3
0,80±0,19
0,4
2/3
1,26±0,30
2/3
0,21±0,18
0,5
2/3
0,12±0,21
3/3
0
0,6
3/3
0
3/3
0
0,7
3/3
0
3/3
Vietnam0National

VNUA University of Agriculture

KẾT LUẬN & ĐỀ XUẤT

National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Kết luận
Khi tiêm cá Nheo mỹ bằng
Ivermectin cho kết quả LD50 là
1,672 mg/kg và ED50 là 0,3125
mg/kg trọng lượng cá

Trong quá trình thu mẫu, kiểm
tra triệu chứng bệnh tích cho
thấy có 26,7% cá lở loét miệng,
đầu. 33% xuất huyết gốc vây,
hậu môn. 23,3% hoại tử, thối
mang

Khi sử dụng Ivermectin điều trị thử thì cho thấy với liều 0,3
và 0,4 mg/kg vẫn thấy còn 50% số cá phát hiện thấy sán D.
bagarii còn sống. Ở liều tiêm 0,5 mg/kg, sau 6 ngày kiểm tra
đã không còn ấu trùng sán nào còn sống. Các kết quả với
liều tiêm 0,6 và 0,7 mg/kg cá đều có hiệu quả điều trị.
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Đề xuất
Cần có những thử nghiệm thêm về 1 số loại thuốc
phòng và điều trị khác.
Đối với Ivermectin, cần có thêm nghiên cứu nhằm
xác định liều tiêm hiệu quả trong khoảng 0,5-0,6
mg/kg trọng lượng cá
Cần có những đánh giá về kinh tế với phương pháp
tiêm và so sánh với các phương pháp điều trị khác
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture

Em xin chân thành cảm ơn !
National
VNUA Vietnam
University of Agriculture