Tiết 37

Tiết 24

Tiết 36+37 – Bài 18: BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ ĐẦU THẾ KỶ X
1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ
a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo.
2. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Tiết 37

Tiết 24

1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ
a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo.
? Em cho biết Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ trong hoàn
cảnh nào?
* Cuối thế kỉ IX, nhà Đường suy yếu khó kiểm soát An Nam. Tiết
độ sứ cai trị nước ta bị giáng chức.
? Nhân cơ hội đó Khúc Thừa Dụ nổi dậy giành chính
quyền ntn?
? Khúc Hạo đã kế thừa tinh thần yêu nước, tự chủ của cha
ra sao?
Nhân vật
Việc làm/ chính sách
Khúc Thừa Dụ
Khúc Hạo

Đánh giá

1

Tiết 37

Tiết 24

Tiết 37

Tiết 24

1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ
a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo.
Nhân vật
Khúc
Dụ

Việc làm/ chính sách

- 905 Khúc Thừa Dụ nổi
dậy đánh chiếm Tống Bình,
Thừa xưng Tiết độ sứ.
- Xây dựng chính quyền
tự chủ.

- Năm 907, Khúc Hạo,
tự xưng Tiết độ sứ.
- Chính sách: chia đơn
Khúc vị hành chính, tổ chức
chính quyền, định lại mức
Hạo
thuế, bỏ lực dịch, lập sổ
hộ khẩu.

Đánh giá

Người đầu tiên đặt
cơ sở lấy lại nền độc
lập dân tộc từ khi
Nam Việt rơi vào tay
nhà Hán.

- Khúc Hạo nhà
cải cách hành chính
đầu tiên ở VN.
- Cải cách tạo cơ
sở kinh tế, xã hội
vững chắc cho độc
lập, tự chủ người
Việt sau này.

Tiết 37

Tiết 24

Việc vua nhà Đường phong Khúc Thừa Dụ làm tiết độ sứ có
ý nghĩa gì?
Trên danh nghĩa nhà Đường vẫn còn cai quản đất nước ta,
nhưng thực chất Khúc Thừa Dụ đã khéo léo khẳng định
quyền tự chủ của dân tộc.

1

Tiết 37

Tiết 24

? Em hãy cho biết chủ trương và chính sách của Khúc
Hạo trong việc xây dựng đất nước?
- Chủ trương: Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản
dị, nhân dân đều được yên vui.
? Nhận xét ý nghĩa việc làm của Khúc Thừa Dụ và Khúc Hạo?
Việc tự xưng là Tiết độ sứ khẳng định ý chí, quyền độc lập
tự chủ.
- Chứng tỏ người Việt tự cai quản và tự quyết định tương
lai của mình, chấm dứt ách đô hộ của PKTQ.
-

Khúc Thừa Dụ dựng quyền tự chủ
Hoàn cảnh:
- Nhà Đường suy yếu
- Độc Cô Tổn bị giáng chức.
- Năm 905, Khúc Thừa Dụ đã đánh
chiếm thành Tống Bình rồi tự xưng
là Tiết độ sứ. Năm 906, vua Đường
buộc phảỉ công nhận
Kết quả:
Họ Khúc đã đặt nền móng tự chủ
sau một nghìn năm Bắc thuộc

Đền thờ Khúc Thừa Dụ ở Cúc Bồ - Hải Dương

Tiết 37

? Giới thiệu đôi nét về Dương Đình
Tiết 24
Nghệ?

1. Họ Khúc và họ Dương dựng quyền tự chủ
a. Cuộc nổi dậy của Khúc Thừa Dụ và cải cách của Khúc Hạo.
b. Dương Đình Nghệ chống quân Nam Hán, củng cố nền tự
chủ.
? Quân Nam Hán xâm lược nước ta vào thời gian nào?
? Giới thiệu vị trí nước Nam Hán?
? Ai là người đã đứng lên chống lại sự xâm lược quân Nam
Hán??
- Năm 930, quân Nam Hán đánh nước ta, lập quyền cai
trị.

Baáy giôø ôû Quaûng
Chaâu, có vieân tieát ñoä
söù laø Löu Aån, nhaân
nhaø Ñöôøng suïp ñoå, ñaõ
chieám ñöôïc moät soá
chaâu ôû Hoa Nam, lieân
keát vôùi nöôùc Nam
Chieáu (Vaân Nam,
Trung Quoác), daân trôû
neân cöôøng thònh. Naêm
910 Löu Aån cheát, em
laø Löu Nham leân thay.
917, ñöôïc söï uûng hoä
cuûa boï quan laïi nhaø
Ñöôøng cuõ ôû ñaây, Löu
Nham töï xöng hoaøng
ñeá, thaønh laäp nöôùc
Nam Haùn.
Sau khi thaønh laäp
Nam Haùn aâm möu xaâm
löôïc nöôùc ta.

? Ai là người đã đứng lên chống lại sự xâm lược quân Nam
Hán??
? Giới thiệu đôi nét về Dương Đình
Nghệ?
? Tường thuật diễn biến, kết quả cuộc kháng chiến chống quân
Nam Hán lần I (năm 931) trên lược đồ.
- Năm 931, Dương
Đình Nghệ kéo quân từ
Thanh Hoá ra Bắc đánh
quân Nam Hán.
- Cuộc kháng chiến
thắng lợi.
? Cuộc KC chống quân xâm lược
Nam Hán của Dương Đình Nghệ có
ý nghĩa gì ?

- Việc giành lại bảo vệ và XD nền
tự chủ của họ Khúc, họ Dương là
cơ sở nền móng cho nhân dân ta
tiến lên giành độc lập hoàn toàn.

Tiết 37

Tiết 24

? Cho biết những việc làm của Dương Đình Nghệ sau khi
giành thắng lợi? Nhận xét về những chính sách của ông?
- Các chính sách cổ vũ tinh thần cho người Nam, chỉ ra
cho thế hệ sau: dù bị Bắc thuộc 1000 năm, người Nam vẫn
đủ sức đứng vững và đương đầu được với các cuộc tấn
công của người Bắc để tách riêng thành một cõi độc lập.

Tiết 37

Tiết 24

2. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938
a. Kế hoạch đánh giặc:
? Giới thiệu nhân vật Ngô Quyền ?
? Trình bày kế hoạch xâm lược nước ta của quân Nam Hán trên
lược đồ?

- Năm 938, quân Nam Hán Hoằng Tháo chỉ huy từ Quảng
Đông theo đường biển tiến vào nước ta.

? Ngô Quyền đã chuẩn bị cho trận thuỷ chiến chặn giặc như thê'nào?
- Ngô Quyền chuẩn bị kế hoạch lựa chọn cửa sông Bạch Đằng bố
trí trận địa đánh giặc.
? Vì sao Ngô Quyền chọn sông
Bạch Đằng làm nơi quyết chiến
với giặc?
- Chặt gỗ, đẽo nhọn, bịt sắt đóng
xuống lòng sông; lợi dụng nước triều
lên xuống để dụ đối phương vào trận
địa cọc kết hợp với mai phục để dễ bề
chế ngự quân giặc; dự đoán được khó
khăn mà quân Nam Hán sẽ gặp phải: bị
động, bất ngờ, không kịp trở tay,....

? Thuật lại ngắn gọn trên lược
đồ về diễn biến trận đánh.

- Cuối năm 938, quân Nam
Hán do Lưu Hoằng Tháo
chỉ huy tiến vào vùng biển
nước ta.
- Lúc nước triều lên, quân ta
đánh nhử giặc vào cửa sông
Bạch Đằng
- Khi nước triều rút, quân ta dốc
toàn lực lượng tấn công, quân
Nam Hán phải rút chạy, thuyền
xô vào cọc nhọn...Lưu Hoằng
Tháo tử trận.

Lược đồ: Kháng chiến chống
quân Nam Hán năm 938

Chú giải
Bãi cọc ngầm
Quân ta mai phục
Thuyền của quân ta
Thuyền của quân giặc

Tiết 24

2. Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938
? Nhận xét cách đánh giặc của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng?
- Phân tích được thế mạnh yếu của quân giặc, chủ động bày
trận địa phục kích, lợi dụng lợi thế của sông BĐ để tổ chức
thuỷ chiến,...
? Nêu ý nghĩa của chiến thắng Bạch
Đằng?
- Trận Bạch Đằng năm 938 chấm dứt thời Bắc thuộc, mở ra
một thời kì mới trong lịch sử dân tộc ta - thời kì độc lập, tự chủ
lâu dài.
- Đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của nhà Nam Hán;
Thê' hiện ý chí quyết tâm đấu tranh chống xâm lược của dân
tộc ta; Bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc và mở ra thời
đại độc lập đối với dân tộc ta; Đánh dấu sự trưởng thành của
dân tộc và kết thúc hoàn toàn thời kì đấu tranh giành lại độc
lập hàng chục thế kỉ, đưa dân tộc ta bước sang một kỉ nguyên
mới.

? Ngô Quyền có công lao gì trong cuộc kháng chiến
chống quân Nam Hán xâm lược ?

Lăng Ngô Quyền ở Hà
Nội đáng với tổ tiên ta?
Như vậy là học sinh em phải làm gì để xứng
Tượng Ngô Quyền

Là học sinh em phải :
- Học tập tốt.
- Hiểu biết về lịch sử của dân tộc ta

cc

C. Luyện tập và vận dụng
1/ Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền đã có công lao gì
đối với lịch sử dân tộc?
- Giành quyền độc lập, tự chủ cho dân tộc, chấm dứt ách thống trị hơn 1000 năm của
bọn phong kiến thống trị phương Bắc.
- Các trận chiến của Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ tạo tiền đề vững chắc cho tướng
Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán lần hai, mở đầu nền độc lập cho dân tộc.

2.Tại sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm trận địa chống
quân Nam Hán?
- Vị trí địa lý của sông Bạch Đằng: Sông Bạch Đằng nằm ở phía Đông Bắc
nước ta. Đây là con đường biển ngắn nhất từ phía đông nam trung quốc tiến
xuống nước ta. Do đó nhà Nam Hán đã lựa chọn con đường này
- Đặc điểm tự nhiên của sông Bạch Đằng:
Sông Bạch Đằng có tên nôm là sông Rừng vì hai bên bờ là rừng rậm => thuận
lợi cho việc đặt phục binh mai phục
Sông có hải lưu thấp, độ dốc không lớn nên chịu ảnh hưởng mạnh của thủy
triều. Mực nước sông lúc triều lên xuống chênh lệch nhau đến 3m => thuận lợi
để xây dựng trận địa cọc ngầm

3. Lựa chọn một trong hai yêu cầu dưới đây và thực hiện:
a. Viết (khoảng 7-10 câu) về một nhân vật lịch sử trong thế kỉ X mà em yêu thích nhất và
chia sẻ với bạn.

Ngô Quyền (898- 944), người Đường Lâm (Đường Lâm, Sơn
Tây, Hà Nội). Với chiến thắng Bạch Đằng năm 938 mở ra trang sử
chói lọi của dân tộc, chấm dứt ách đô hộ của phong kiến phương
Bắc. Đất nước giành được độc lập, tự chủ. Sau trận đại thắng trên
sông Bạch Đằng, đập tan quân Nam Hán xâm lược, Ngô Quyền
lên ngôi vua, mở ra thời kỳ trung hưng rực rỡ của dân tộc. Ngô
Quyền được giới sử gia tôn vinh là “vua đứng đầu các vua”, hay là
“vị tổ trung hưng” của nước Việt. Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền
lên ngôi, xưng là Ngô Vương, đóng đô ở Cổ Loa, mở ra thời kỳ
độc lập, tự chủ cho nước Việt ta. Để tưởng nhớ công lao của ông,
nhiều ngôi trường, con đường được đặt tên ông.

3. Lựa chọn một trong hai yêu cầu dưới đây và thực hiện:

b. Sưu tầm thông tin, hình ảnh có liên quan đến một vấn đề mà em tâm đắc
nhất của bài học từ sách, báo hoặc internet và trình bày theo cách của mình.
Cuộc cải cách đầu tiên trong lịch sử Việt Nam được tiến hành vào năm 907
do Tiết độ sứ Giao Châu - Khúc Hạo thực hiện. Ông là nhà cải cách đầu tiên
trong lịch sử thiết lập được sự quản lý của mình tới tận làng xã, điều mà các
triều đại đô hộ phương Bắc không thể làm được. Cuộc cải cách tạo ra những
điểm mới trên các mặt về hành chính, thuế, hộ tịch, hộ khẩu, đem lại thay đổi
tích cực cho xã hội.  Tổ chức nhà nước  chia nước thành 5 cấp hành chính: lộ,
phủ, châu, giáp, xã; đổi hương thành giáp. Ở giáp và xã lần đầu tiên được đặt
ra chức quan quản lý bao gồm Quản giáp và Phó tri giáp (cấp giáp); Chánh
lệnh trưởng và Tá lệnh trưởng (cấp xã), cả nước có 314 giáp, mỗi giáp khoảng
10 xã. Mục đích là để quản lý và thực thi các chính sách về kinh tế, văn hóa,
xã hội do cải cách ban hành. Định lại mức thuế cho công bằng,  định ra “hộ
tịch”, “lập lại hộ khẩu, kê rõ họ tên, quê quán”, “Tha bỏ lực dịch”. Nhằm nắm
vững dân số, thấu hiểu dân tình, tạo điều kiện cho nhân dân có cuộc sống ổn
định. Cuộc cải cách đã có tác động tích cực, điều đó được nói vắn tắt trong 4
chữ: “khoan, giản, an, lạc” mà trong sử ta chép rõ là: “Chính sự cốt chuộng
khoan dung giản dị. Nhân dân đều được yên vui”.

Bài tập
Câu 1: Người được vua Đường phong cho tiết độ sứ
là ai?
A. Khúc Thừa Dụ
B. Khúc Hạo
C. Khúc Thừa Mỹ
D. Dương Đình
Nghệ

Bài tập
Câu 3: Sau khi Khúc Thừa Mỹ bị bắt, ai đã tiếp tục sự
nghiệp giải phóng dân tộc ?
A. Dương Đình Nghệ
B. Kiều Công Tiễn
C. Ngô Quyền
D. Khúc Thừa Dụ

CỦNG CỐ
Câu 3

Tướng giặc bị tử trận là ai?

A.Cao Chính Bình

B.Dương Tư Húc

C. Lưu Hoằng Tháo

D. Quang Sở Khách