CON NGƯỜI VỚI
THIÊN NHIÊN

Bài 7A: Con người là bạn của thiên
nhiên (Tiết 1+2)

Mục tiêu

1. Đọc – hiểu bài Những người
bạn tốt.
2. Nhận biết nghĩa gốc và nghĩa chuyển c
nhiều nghĩa. Tìm ví dụ về sự chuyển ngh
một số danh từ chỉ bộ phận cơ thể người
động vật.

3.Nghe – viết đoạn văn Dòng kinh quê hư
viết đúng từ có chứa tiếng ia/iê.

A. Hoạt động cơ bản
1. Quan sát tranh và trả lời
câu hỏi
- Tranh vẽ những gì ?
- Bức tranh cho thấy con người và thiên nhiên
có mối quan hệ với nhau như thế nào?
- Bức tranh muốn nói với chúng ta điều gì?

Bức tranh vẽ cảnh làng quê yên bình. Nơi đó có cây
đa, dòng sông, con đò, mái nhà tranh, con người cưỡi
trâu thong dong thổi sáo...
Bức tranh cho thấy con người và thiên nhiên có mối
quan hệ mật thiết với nhau.
Bức tranh muốn nói với chúng ta rằng, con người và
thiên nhiên là bạn thân của nhau.

2. Nghe thầy cô (hoặc bạn) đọc bài
văn sau:

Những người bạn tốt
3. Đọc từ ngữ và lời giải nghĩa

• Boong tàu: sàn lộ thiên trên tàu
thuỷ
• Dong buồm: giương cao buồm để
lên đường.
• Hành trình: chuyến đi xa, dài ngày.
• Sửng sốt: ngạc nhiên cao độ

4. Cùng luyện đọc
Mỗi em đọc một đoạn, tiếp nối nhau đến
hết bài.

5. Cùng nhau hỏi đáp theo các
câu hỏi dưới đây
1) Vì sao nghệ sĩ A-ri-ôn phải nhảy xuống
biển?
 Nghệ sĩ A-ri-ôn phải nhảy xuống biển
vì thủy thủ trên tàu nổi lòng tham, cướp hết
tặng vật của ông, đòi giết ông.

2) Điều kì lạ gì đã xảy ra khi nghệ sĩ cất
tiếng hát giã biệt cuộc đời?
Điều kì lạ xảy ra khi nghệ sĩ cất
tiếng hát giã biệt cuộc đời là: Khi A-riôn hát giã biệt cuộc đời, đàn cá heo đã
bơi đến vây quanh tàu và say sưa
thưởng thức tiếng hát của ông. Bầy cá
heo đã cứu A-ri-ôn khi ông nhảy xuống
biển và đưa ông trở về đất liền nhanh
hơn cả tàu của bọn cướp.

3) Qua câu chuyện, em thấy cá heo
đáng quý ở điểm:
* Biết thưởng thức tiếng hát của người nghệ sĩ
Biết cứu giúp nghệ sĩ khi ông nhảy xuống biển
=> Cá heo là bạn tốt của người trên biển.

4) Câu chuyện trên muốn nói điều gì về
mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người

 Câu chuyện trên cho thấy mối quan hệ gắn

bó giữa thiên nhiên với con người. Khi con
người đối xử đúng với thiên nhiên thì sẽ
nhận được sự ưu đãi từ thiên nhiên. 

6. Em có suy nghĩ gì về cách đối xử của đám thuỷ
thủ và của đàn cá heo đối với nghệ sĩ A-ri-ôn?

Qua câu chuyện em thấy:
Đám thuỷ thủ là người những tham lam, độc ác,
không có tính người.
Đàn cá heo tuy là loài vật nhưng thông minh, tốt
bụng và biết giúp người hoạn nạn.

7. Trong những câu dưới đây, các từ mắt, chân,
đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào,
chúng mang nghĩa chuyển.

• a) Mắt
- Đôi mắt của bé mở tròn. => Nghĩa gốc
- Quả na mở mắt. => Nghĩa chuyển
• b) Chân
- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân. Nghĩa chuyển
- Bé đau chân. => Nghĩa gốc
• c) Đầu
- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu. => Nghĩa gốc
- Nước suối đầu nguồn rất trong. Nghĩa chuyển

- Các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc ở các
câu:
Đôi mắt của bé mở to
Bé đau chân
Khi viết em đừng ngoẹo đầu
→ Các từ mắt, chân, đầu trong các câu trên
được dùng với nghĩa gốc bởi vì nghĩa của chúng
trong câu là để chỉ các bộ phận mắt, chân, đầu
của con người.

- Các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa
chuyển ở các câu:
Quả na mở mắt
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
Nước suối đầu nguồn rất trong
→ Các từ mắt, chân, đầu trong các câu
trên được dùng với nghĩa chuyển bởi
chúng không được dùng để chỉ một bộ
phận nào đó của con người mà là vì chúng
có một số nét tương đồng so với nghĩa
gốc.

B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1. Nghĩa của các từ được in đậm trong
đoạn thơ sau là nghĩa gốc hay nghĩa
chuyển?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc? ...
(Quang Huy)

Từ "răng" và "mũi", "tai" trong đoạn thơ trên là
nghĩa chuyển:
Răng của chiếc cào: gồm các thanh sắt thẳng, dài,
mọc thành hàng ngang, rắn chắc giống hàm răng
người, nhưng chúng không dùng để nhai như răng
của người hay động vật.
Mũi của chiếc thuyền: có hình dạng nhô ra ở phía
trước thuyền như chiếc mũi nhưng chúng không thể
ngửi được như mũi của người hay động vật.
Tai của chiếc ấm: giống tai người và động vật ở chỗ
đều mọc và chìa ra hai bên nhưng chúng không thể
nghe được như tai người và động vật.

3. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và
động vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy
tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của
những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
Một số ví dụ về sự chuyển nghĩa:
Lưỡi: lưỡi cày, lưỡi liềm, lưới dao, lưỡi cưa,
lưỡi câu.
Miệng: miệng hố, miệng giếng, miệng hang,
miệng túi, miệng chén.
Cổ: Cổ tay, cổ chân, cổ chai, cổ lọ
Tay: tay áo, tay sai, tay chơi, tay quay, tay tre,
tay buôn, tay trống...
Lưng: lưng núi, lưng đèo, lưng đồi, lưng cơm...

"CẢM ƠN!"