NĂM HỌC 2022 - 2023

Đại từ xưng hô

NĂM HỌC 2022 - 2023
Tác giả: Vũ Đức Tứ
Trường Tiểu học Đức Xuân – TP Bắc Kạn

Khởi động

Tìm các từ trong mẩu chuyện
- Chỉ người nói:
chúng tôi ; ta
- Chỉ ng­ười nghe:
- Từ chỉ ng­ười hay
vật được nhắc tới:

Chị ; các ngươi
chúng

Thứ hai ngày 14 tháng 11 năm 2022
Luyện từ và câu:

Đại từ xưng hô
I.Nhận xét
II.Ghi nhớ - Sách giáo khoa trang 105.
III.Luyện tập:

I - Nhận xét

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại
không biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn
cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ
chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ
các ngươi.
Nghe nói vậy, Thóc gạo tức lắm. Đêm khuya,
chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười,
lại không biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ
Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy,
cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ
chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu
nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, Thóc gạo tức lắm. Đêm khuya,
chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.

Tìm các từ trong mẩu chuyện
- Chỉ người nói:
chúng tôi ; ta
- Chỉ ng­ười nghe:
- Từ chỉ ng­ười hay
vật được nhắc tới:

Chị ; các ngươi
chúng

Bài 2 : Theo em cách xưng hô
của mỗi người trong đoạn văn
trên thể hiện thái độ của người
nói như thế nào ?

Chị đẹp là nhờ cơm gạo , sao chị
khinh rẻ chúng tôi thế?
Thái độ tôn trọng, lịch sự.
HƠ BIA

CƠM
Ta đẹp là do công cha công mẹ
, chứ đâu nhờ các ngươi.
Thái độ kiêu căng, coi
thường người khác.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để x­ưng hô trong

những trường hợp sau đây:

Gọi

X­ưng

Với thầy cô

thÇy, c«

em, con

Với bố, mẹ

Bố, mẹ, ba, má

con

Với anh chị

anh, chị

em

em

anh, chị

Cậu, bạn, ấy

tôi, tớ, mình

Với em
Với bạn bè

- Trong giao tiếp, người Việt Nam dùng nhiều danh từ chỉ người
hongthanh0874.violet.vn
làm đại từ xưng hô để thể
hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính.

Bài 3 : Tìm những từ em vẫn dùng để x­ưng hô
trong những tr­ường hợp sau đây:
Gọi

X­ưng

Với thầy cô
Với bố mẹ

Thầy, cô

em, con

Bố, mẹ, ba, mẹ

con

Với anh chị

anh, chị

em

Với em
Với bạn bè

em
Cậu, bạn, ấy

anh, chị
tôi, ta, mình

Đại từ xưng hô là từ được người
nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ
người khác khi giao tiếp.

II - Ghi nhớ
Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ
mình hay chỉ người khác khi giao tiếp:
tôi, chúng tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó, …
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn dùng
nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để thể
hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính:
ông, bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể
hiện đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe
và người được nhắc tới.

* Lưu ý : Đại từ xưng hô gồm:
- Đại từ chỉ ngôi thứ nhất (chỉ người nói):
tôi, chúng tôi , ta, tớ, …
- Đại từ chỉ ngôi thứ hai (chỉ người nghe):
cậu, bạn, mày, chúng mày, …
- Đại từ chỉ ngôi thứ ba (chỉ người, vật được
nhắc tới):
nó, chúng, hắn, …

III – Luyện tập
Bài 1: (VBT-74) Đọc đoạn văn sau:

a) Gạch dưới các đại từ xưng hô có trong đoạn văn:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa
đang cố sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai
hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em
một nửa đường đó.

b) Nêu nhận xét về thái độ, tình cảm của
nhân vật khi dùng mỗi từ xưng hô nói
hongthanh0874
trên:
.violet.vn
em, thái
Thỏ xưng là
… , gọi rùa làchú
….…
ta
độ ………….…….
kiêu ngạo, coi thường rùa
anh , thái
Rùa xưng là …
tôi , gọi thỏ là ……..
độ tôn
…………………
trọng, lịch sự

Bài 2. Chọn các đại từ xưng hô
tôi, nó, chúng ta thích hợp với mỗi
chỗ trống trong đoạn văn sau :

Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
….. và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu
Hú gọi: “Kìa cái cột chống trời. ”…… ngước nhìn lên.
Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy
vút tận mây xanh. …... tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ
không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
- ….. cũng từng bay qua cái trụ đó. ….. cao hơn tất cả
những ống khói, những cột buồm, cột điện mà …………
thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai
nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
Tôi
1
và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú
gọi: “Kìa cái cột chống trời. ” Tôi
2 ngước nhìn lên. Trước mắt là
những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh.
3
Nó
tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang
sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
4 cũng từng bay qua cái trụ đó. Nó
5 cao hơn tất cả những ống
- Tôi
6 ta thường gặp. Đó là trụ
khói, những cột buồm, cột điện mà chúng
điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy
cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

GHI NHí

• Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ
mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng
tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó, …
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn dùng
nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để thể
hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính: ông, bà, anh, chị,
em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể
hiện đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe và
người được nhắc tới.

10

10

10
10