Tập làm văn
 KHỞI ĐỘNG
- Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả người.
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ NGƯỜI
Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
a) Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc,
khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
b) Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử
với người khác,…).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Tập làm văn

Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Tập làm văn

Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

1) Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại hình của
người bà (mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)

Bà tôi

Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín
cả hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc
lên và ướm trên tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng
gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu
vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực
rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra,
long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp,
tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn,
khuôn mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI

Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Bài văn tả những đặc điểm ngoại hình nào của người bà?
+ Tả mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói của người bà.
- Em hãy nêu từng đặc điểm ngoại hình của người bà về:
mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói.

 Những đặc điểm ngoại hình của người bà:

Mái
tóc
Đôi
mắt

- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai,
xõa xuống ngực, xuống đầu gối;
mớ tóc dày khiến bà đưa chiếc
lược thưa bằng gỗ một cách khó
khăn.
(Khi bà mỉm cười) Hai con
ngươi đen sẫm nở ra, long lanh,
dịu hiền khó tả, ánh lên những
tia sáng ấm áp, tươi vui.

 Những đặc điểm ngoại hình của người bà:

đôi má ngăm ngăm, đã có
Khuôn nhiều nếp nhăn nhưng
mặt khuôn mặt bà hình như vẫn
tươi trẻ.
trầm bổng, ngân nga như tiếng
Giọng chuông; khắc sâu vào trí nhớ
nói cậu bé; dịu dàng, rực rỡ, đầy
nhựa sống như những đóa hoa.

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả ngoại hình của tác
giả? (tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế
nào?)

- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những
chi tiết tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu
tả. Bài văn vì thế ngắn gọn mà sống động, khắc
họa rất rõ hình ảnh của người bà trong tâm trí
bạn đọc, đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu
đối với bà qua từng lời tả.

Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

2) Đọc và ghi lại những chi tiết
tả người thợ rèn đang làm việc
trong bài văn sau:

Người thợ rèn
Ngồi xem anh Thận làm việc thật
thích: Có cái gì rất khỏe rất say trong
công việc của anh, sinh động và hấp
dẫn lạ thường. Này đây, anh bắt lấy
thỏi thép hồng như bắt lấy một con cá
sống. Dưới những nhát búa hăm hở
của anh, con cá lửa ấy vùng vẫy, quằn
quại, giãy lên đành đạch. Những chiếc
vảy của nó bắn ra tung tóe thành
những tia lửa sáng rực. Nó nghiến
răng ken két, nó cưỡng lại anh, nó
không chịu khuất phục. Anh quặp lấy
nó trong đôi kìm sắt dài, lại dúi đầu nó
vào giữa đống than hồng.
Thổi nào ! - Anh bảo cậu thợ phụ.
Cậu thanh niên rướn người lên. Đôi
ống bễ thở phì phò. Những chiếc lưỡi
lửa liếm lên rực rỡ

- Thôi ! - Anh nói.
Cậu thợ phụ trở tay lau mồ hôi đầm
đìa trên khuôn mặt ửng hồng vì hơi
nóng, trong khi anh Thận lại lôi con cá
lửa ra, quật nó lên hòn đe và vừa hằm
hằm quai búa choang choang vừa nói
rõ to: “ Này... Này...Này...”
Cuối cùng con cá lửa đành chịu thua.
Nó nằm ưỡn dài ngửa bụng ra trên đe
mà chịu những nhát búa như trời
giáng. Và tới lúc anh trở tay ném nó
đánh xèo một tiếng vào cái chậu nước
đục ngầu làm cho chậu nước bùng sôi
lên sùng sục thì nó đã biến thành một
chiếc lưỡi rựa vạm vỡ và duyên dáng.
Anh Thận chỉ liếc nhìn nó một cái, như
một kẻ chiến thắng. Và anh lại bắt đầu
một cuộc chinh phục mới.
Theo Nguyên Ngọc

- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt
một con cá sống.
- Quai những nhát búa hăm hở
(khiến con cá lửa vùng vẫy, quằn
quại, giãy đành đạch, vảy bắn tung
tóe thành những tia lửa sáng rực,…).
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt
dài, dúi đầu nó vào giữa đống than
hồng ; lệnh cho thợ phụ thổi bễ.

- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe,
vừa hằm hằm quai búa choang
choang vừa nói rõ to: “Này…
Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một
tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ
chiến thắng, lại bắt đầu cuộc chinh
phục mới.

-- Em
nhận
gì về
tả anh
thợ
Táccógiả
đã xét
quan
sátcách
rấtmiêu
kĩ hoạt
động
rèn đang làm việc của tác giả? (Tác giả đã
của
người
thợ
rèn;
miêu
tả
quá
trình
quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)

thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã biến
thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên
dáng. Thỏi thép hồng được ví như một
con cá bướng bỉnh, hung dữ ; anh thợ
rèn như một người chinh phục mạnh
mẽ, quyết liệt. Người đọc bị cuốn hút
bởi cách tả của tác giả.

Bài văn hấp dẫn, sinh động.

Kết luận:

*Khi quan sát viết một bài văn
tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan
sát ngoại hình, họat động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận
dụng nhiều giác quan để quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi
tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng,
ví von… đồng thời kín đáo thể hiện cảm xúc
của mình với nhân vật.

* Tác dụng của việc quan sát
và chọn lọc chi tiết để tả người
là:

Tìm ra đặc điểm riêng biệt,
tiêu biểu khi miêu tả sẽ làm
cho đối tượng này không giống
đối tượng khác. Bài viết sẽ hấp
dẫn, không lan man, dài dòng.

Tập làm văn

Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

 VẬN DỤNG – DẶN DÒ:
Về nhà quan sát và ghi lại có chọn lọc kết quả quan
sát một người em thường gặp (cô giáo, thầy giáo, người
hàng xóm,…) để lập được dàn ý cho bài văn tả người
trong tiết tập làm văn tuần 13 - Luyện tập tả người (Tả
ngoại hình)