Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 1: Hãy cho biết hạt tải điện trong kim loại và phát biểu bản chất
của dòng điện trong kim loại?
+ Hạt tải điện trong kim loại là electron tự do
+ Bản chất của dòng điện trong kim loại: Dòng điện trong kim loại là dòng
chuyền rời có hướng của các electron tự do dưới tác dụng của điện trường

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 2: Hãy cho biết hạt tải điện trong chất điện phân và phát biểu bản
chất của dòng điện trong chất điện phân?
+ Hạt tải điện trong chất điện phân là ion dương và ion âm được phân ly từ
chất điện phân
+ Bản chất của dòng điện trong chất điện phân: Dòng điện trong chất điện
phân là dòng chuyền rời có hướng của các ion dương theo chiều điện trường
và các ion âm ngược chiều điện trường

Bài 15: DÒNG ĐIỆN TRONG CHẤT KHÍ
(Tiết 1)

Nội dung chính của bài
I. Chất khí là môi trường cách điện
II. Sự dẫn điện của chất khí trong điều kiện thường
III. Bản chất của dòng điện trong chất khí
1. Sự ion hóa chất khí và các tác nhân ion hóa
2. Quá trình dẫn điện không tự lực của chất khí
3. Hiện tượng nhân số hạt tải điện trong chất khí
trong quá trình dẫn điện không tự lực

I. Chất khí là môi trường cách điện
- Không khí nói riêng (chất khí nói chung)
không dẫn điện
- Để ngắt điện khỏi thiết bị, ta chỉ cần tạo một
khoảng không khí đủ rộng

Không
Có thểkhí
kếtcóluận
dẫnnhư
điện
không?
thế nàoHãy
về tính
nêu dẫn
ví dụ
điện của
minh
không
họa khí?

II. Sự dẫn điện của chất khí trong điều kiện thường
1. Thí nghiệm 1
+++
- Dùng một thanh đã nhiễm điện tiếp xúc với quả
cầu của điện nghiệm.
- Ở điều kiện thường, hầu hết các phân tử chất khí ở
trạng thái trung hòa, nhưng luôn có một số ít phân
tử bị mất electron trở thành ion dương. Các electron
bị bứt ra chuyển động hỗn độn có thể kết hợp với
phân tử để trở thành ion âm

Chất
Saukhí
khicó
thanh
thể dẫn
nhiễm
điện
điện
không?
rời đi.
Dẫn
Tạiđiện
saotrong
lá của
điện
trường
nhiệm
hợpcụp
nào?
lại?

++

++
+
+
+
++ +

Điện
nghiệm

+

+
+
-

+

2. Thí nghiệm 2
- Mắc một tụ điện phẳng không
khí vào mạch điện như sơ đồ
- Khi chưa đốt nóng không khí:
Điện kế chỉ số 0: Không khí
không dẫn điện (cách điện)
- Khi đốt nóng không khí:
Điện kế chỉ khác 0: Không khí
đã dẫn điện
- Quạt khí nóng vào khoảng giữa
hai bản tụ: Điện kế chỉ khác 0:
Không khí nóng dẫn điện
- Chiếu bức xạ vào không khí
giữa hai bản tụ: Điện kế cũng chỉ
khác 0: Không khí dẫn điện

Nguồn
điện

Không khí

Những
Điện
Điện
kếtrường
kế
chỉchỉ
sốkhác
0hợp
chứng
nào
0
làmchứng
chất
tỏ điều
khí
tỏ điều
dẫn
gì? gì?
điện?

III. Bản chất dòng điện trong
chất khí
1. Sự ion hoá chất khí và tác nhân
ion hoá
- Không khí đã dẫn điện chứng tỏ
trong không khí đã có hạt tải điện
(điện tích tự do)
- Quá trình chất khí bị ion hóa (dẫn
điện) gọi là sự ion hóa chất khí
- Tác động làm chất khí bị ion hoá
gọi là tác nhân ion hoá
- Các tác nhân ion hóa:
+ Tăng nhiệt độ
+ Chiếu một số bức xạ
+ Một số biện pháp khác

Nguồn
điện

Không khí

Quá trình ion hóa chất
Không khí đã dẫn điện,
khí diễn ra như thế
chứng tỏ điều gì?
nào?

- Tác nhân ion hoá cung
cấp năng lượng làm các
phân tử khí chuyển động
nhanh hơn, chúng va chạm
với nhau mạnh hơn, một
số phân tử bị mất electron
thành ion dương.
- Các electron tự do
chuyển động hỗn độn, một
số kết hợp với phân tử
thành ion âm
- Như vậy: Dưới tác động
của tác nhân ion hoá,
trong chất khí xuất hiện
hạt tải điện là ion dương,
ion âm và electron tự do

+

+

+

+
+

+

+

+

+

-

+
+

-

+

-

Các điện tích tự do
trong không khí được
tạo ra như thế nào?

-

+
+

- Khi chưa có điện trường, các
ion dương, ion âm, electron tự
do chuyển động hỗn độn về mọi
phía
- Khi có điện trường các hạt tải
điện chịu tác dụng của lực điện
nên có thêm chuyển động có
hướng, sinh ra dòng điện
2. Bản chất của dòng điện trong
chất khí: Dòng điện trong chất
khí là dòng chuyển dời có
hướng của các ion dương theo
chiều điện trường và các ion
âm, electron ngược chiều điện
trường. Các hạt tải điện này do
chất khí bị ion hóa sinh ra

+
-

+
+

+
-

+

+
+
+
+
+
+

-

E
-

Khi
Khichưa
có điện
có điện
trường
trường
các
Bản chất của dòng điện
hạt
các tải
hạtđiện
tải điện
trongtrong
chất
trong chất khí như thế
khí
chất
chuyển
khí chuyển
động như
động
thế
nào?
như nào?
thế nào?

-

3. Hiện tượng nhân số hạt tải điện trong chất
khí trong quá trình dẫn điện không tự lực
a. Quá trình dẫn điện không tự lực: Là quá
trình chất khí dẫn điện của chất khí do có sự
tác động của tác nhân ion hóa
- Khi đã có dòng điện trong chất khí, tăng dần
hiệu điện thế giữa hai bản tụ
+ Khi hiệu thế còn nhỏ: U tăng thì I tăng
+ Khi hiệu điện thế đủ lớn: U tăng nhưng I
không đổi
+ Khi hiệu điện thế quá lớn: U tăng thì I tăng
nhanh  Số hạt tải điện tăng mạnh
b. Hiện tượng tăng mật độ hạt tải điện trong chất
khí do dòng điện chạy qua gây ra gọi là hiện
tượng nhân số hạt tải điện
- Giải thích: SGK

Hãy
Em hiểu
mô tảnhư
sự phụ
thế
Em hiểu như thế
thuộc
nào làcủa
quácường
trình
nào về hiện tượng
dẫn
độ dòng
điện điện
không
vào
tự
nhân hạt tải điện?
hiệu điện
lực? thế?

Củng cố bài học
Câu 1: Tìm nhận định sai trong các câu sau
A. Ở điều kiện bình thường, chất khí (không khí) không dẫn điện vì trong nó
hầu như không có hạt tải điện
B. Ở điều kiện bình tường, trong chất khí có một số ít phân tử chất khí đã bị
mất electron trở thành ion dương, electron tự do chuyển động hỗn độn, một số
kết hợp với phân tử khí trở thành ion dương
C. Ở điều kiện bình thường, chất khí (không khí) không dẫn điện vì trong chất
điện khí không có điện tích tự do
D. Do tác động của tác nhân ion hóa, trong chất khí có hạt tải điện là ion
dương, ion âm và electron tự do

Củng cố bài học
Câu 2: Tìm nhận định sai trong các câu sau
A. Hạt tải điện trong chất khí khi chịu tác động của tác nhân ion hóa là ion
dương, ion âm và electron tự do
B. Dòng điện trong chất khí là dòng chuyển rời có hướng của các ion dương
theo chiều điện trường, các ion âm và electron tự do ngược chiều điện trường
C. Hiện tượng nhân số hạt tải điện là hiện tượng tăng mật độ hạt tải điện
trong chất khí do dòng điện chạy qua gây ra
D. Dòng điện trong chất khí là dòng chuyển rời có hướng của các ion dương
theo chiều điện trường và electron tự do ngược chiều điện trường

Nội dung tự học
1. Ôn tập nội dung bài đã học
+ Hạt mang điện tự do trong chất khí khi không có tác nhân ion hóa
+ Hạt mang điện tự do trong chất khí khi chịu tác dụng của tác nhân ion hóa
+ Chuyển động của các hạt tải điện trong chất khí khi chưa có và khi có điện trường
+ Bản chất dòng điện trong chất khí
+ Hiện tượng nhân số hạt tải điện trong chất khí và giải thích
+ Làm các bài tập có liên quan trong SGK và tài liệu học tập
2. Chuẩn bị bài học tiếp theo:
Bài 14: Dòng điện trong chất khí (phần tiếp theo)
+ Các nội dung chính của bài
+ Các nội dung đó như thế nào

Thế nào là dễ, thế nào là khó?
Biết rồi là dễ, chưa biết là khó.
Nhiệm vụ của học sinh là học tập để
cái chưa biết thành đã biết