KHỞI ĐỘNG
Cùng lắng nghe bài hát Tình ta biển bạc đồng xanh - Hoàng Sông Hương
và nêu cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên qua bài hát.

Bức tranh quê hương Việt Nam tươi đẹp. Với hai bức tranh
thiên nhiên biển và đồng quê.
- Bức tranh quê cao rộng, phóng khoáng, tươi tốt, tràn đầy
sức sống: “cánh cò bay trên thảm lụa”, “lúa vàng trĩu
bông”…
- Bức tranh biển rực rỡ, khoáng đạt, vui nhộn, giàu có:
“Chân mây ửng hồng”, “hải âu vui sóng xô”, “cá bạc đầy
khoang”.

Tiết 61,62

ĐOÀN THUYỀN
ĐÁNH CÁ
__Huy Cận__

NỘI DUNG BÀI HỌC

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu Văn bản
III. Tổng kết

Tiết 61,62:

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

- Huy Cận-

1. Tác giả
- Huy Cận (1919-2005), tên đầy
đủ Cù Huy Cận, quê ở Hà Tĩnh.
Emnổi
hãytiếng
trìnhtrong
bày phong
Nhà thơ
biết về nhà
trào thơ hiểu
mới (1932-1945).
thơ CM,
Huy giữ
Cận?
- Tham gia
nhiều trọng
trách, nhà thơ tiêu biểu của thơ
ca hiện đại Việt Nam.
Huy Cận (1919- 2005)

Tiết 61,62:

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận-

I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Cù Huy Cận (1919-2005), quê ở Hà Tĩnh. Nhà
thơ nổi tiếng trong phong trào thơ Mới.
- Nhà thơ tiêu biểu của thơ ca hiện đại Việt Nam.

Trước năm 1945

Sau năm 1945

Thơ ông giàu chất triết lí
và thấm thía bao nỗi
buồn. Ông đã từng tự
nhận xét “ Chàng Huy
Cận khi xưa hay sầu lắm”

Thơ ông lại dạt dào niềm
vui, tình yêu cuộc sống,
nhất là khi ông nói về
con người mới, cuộc
sống mới.

• Cảm hứng lớn nhất trong sáng tác của Huy Cận
là cảm hứng về thiên nhiện, vũ trụ.
• Trước Cách mạng, thiên nhiên vũ trụ trong thơ
Huy Cận mênh mông, rợn ngợp, dối lập với cái
bé nhỏ, cô đơn của con người.
• Sau Cách mạng, thiên nhiên trong thơ Huy Cận
tươi sang, lãng mạn, hoà hợp và gắn bó với cuộc
sống của con người.

MỘT SỐ TÁC PHẨM NỔI BẬT

Giữa năm 1958, khi cuộc kháng chiến
chống Pháp thắng lợi, miền bắc được
giải phóng và đi vào xây dựng cuộc
sống mới. Huy Cận có chuyến đi thâm
nhập thực tế dài ngày ở vùng mỏ
Quảng Ninh. -> In trong tập thơ “Trời
mỗi ngày lại sang” (1958)

Bài thơ Đoàn
thuyền đánh cá ra
đời trong hoàn
cảnh nào?

Quảng
Ninh

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm.

a) Hoàn cảnh sáng tác: bài thơ được viết vào năm 1958,
in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng”.

Tiết 61,62– Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

2. Tác phẩm
a) Hoàn cảnh sáng tác:
b) Đọc - giải nghĩa từ:

- Huy Cận-

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
(Hồng Gai, 4-10-1958)

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
(Hồng Gai, 4-10-1958)

Hình ảnh

Từ ngữ
Cá bạc
Cá thu
Cá chim
Cá song
Cá nhụ
Cá đé

 

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

2. Tác phẩm
a) Hoàn cảnh sáng tác:
b) Đọc - giải nghĩa từ:
c) Thể thơ: 7 chữ
d) Bố cục:

- Huy Cận-

Bài thơ có thể chia
làmĐoàn
mấy phần?
Bài
thuyền
Giớicáhạn
từng
đánh
được
sáng
phần?
Nội
tác theo
thểdung
thơ
chính của
các phần
nào?
đó?

BỐ CỤC
Hai khổ đầu:
Cảnh đoàn thuyền
ra khơi.

01

02
Bốn khổ tiếp:
Cảnh đánh cá
trên biển.

Khổ cuối:
Cảnh đoàn thuyền
đánh cá trở về.

03

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

2. Tác phẩm
a) Hoàn cảnh sáng tác:
b) Đọc - giải nghĩa từ:
c) Thể thơ: 7 chữ
d) Bố cục: 3 phần

- Huy Cận-

Mạch cảm xúc của bài
thơ “Đoàn thuyền
đánh cá” được triển
khai theo trình tự
nào?

Đêm trăng

Hoàng hôn

Thiên nhiên

Bình minh

Ra khơi

Con người

Trở về

Đánh bắt cá

Cảm hứng chủ
đạo trong bài
thơ "Đoàn
thuyền đánh
cá”?

- Cảm hứng chủ đạo: Bài thơ có hai
nguồn cảm hứng lớn, song hành,
hài hòa và trộn lẫn vào nhau. Đó là
cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và
cảm hứng về con người lao động
trong cuộc sống mới.

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
a. Cảnh thiên nhiên: khổ 1

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Câu 1: Hai câu thơ miêu tả cảnh biển vào thời điểm nào?
Câu 2: Điểm nhìn cảm nhận cảnh từ đâu?
Câu 3: Sử dụng biện pháp nghệ thuật tu từ gì? Tác dụng?

................................................
...........................
..........................
................................................
...........................
..........................
................................................
...........................
..........................
................................................
...........................
..........................
................................................
...........................
..........................
................................................
...........................
..........................
.
Nhận xét gì về khung cảnh thiên nhiên, cảm nhận về tác giả:
.....................................................................................................................
.
.....................................................................................................................

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá
a. Cảnh thiên nhiên: khổ 1
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
- Thời gian: buổi chiều “hoàng hôn.”
-> Điểm nhìn: từ con thuyền

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
-> so sánh: hình ảnh tả thực,

mặt trời xuống biển khép lại một
ngày
+ Gợi quang cảnh kì vĩ tráng lệ.
+ Gợi bước đi của thời gian
không chết mà vận động theo
hành trình của đoàn thuyền.

Sóng đã cài then đêm sập cửa
Nhân hóa:
+ Sóng - cài then →Tả những con sóng xô bờ như chiếc then
cửa vũ trụ
→ sau 1 ngày vũ trụ đi vào nghỉ ngơi, thư giãn.
+ Đêm - sập cửa → gợi cảm giác gần giũ, thân thương, vũ
trụ được hình dung như ngôi nhà lớn của người
->

Tiết 61,62– Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
a. Cảnh thiên nhiên: khổ 1
- Thời gian: buổi chiều “hoàng hôn.”
-> Điểm nhìn: từ con thuyền, So sánh, nhân hoá.
=> Cảnh hoàng hôn huy hoàng, rực rỡ tráng lệ gần gũi với con
người
↔ Huy Cận yêu thiên nhiên và yêu mến cuộc đời.

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
a. Cảnh thiên nhiên (khổ 1)
b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi (khổ 1, 2)

b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
 Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
SUY NGHĨ VÀ TRẢ LỜI:

- Trong câu thơ miêu tả cảnh đoàn thuyền đánh cá ra
khơi, từ “lại” có ý nghĩa gì?
- Câu thơ “câu hát căng buồm...” sử dụng nghệ thuật
gì? Nó cho thấy tinh thần gì của người lao đ ộng?

1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá
b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi
* Hình ảnh con người xuất hiện:

Tạo điểm nhấn cho câu thơ.
Phó từ: “Lại”

Gợi tư thế chủ động của con người→
Công việc ra khơi vẫn lặp đi lặp lại hằng
ngày.
Miêu tả hành động đối lập giữa vũ trụ và
con người

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
a. Cảnh thiên nhiên (khổ 1)
b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi (khổ 1)
* Hình ảnh con người xuất hiện:
- Phó từ “lại”: gợi thế chủ động của con người…

Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Cụ thể hóa niềm
vui, sự hào hứng,
hăm hở của người
lao động

Cách nói độc đáo:

những người lao
động cùng nhau cất
vang tiếng hát, tạo ra
một nguồn sức mạnh
cùng gió đẩy con
thuyền ra khơi.

“Cánh buồm” no gió
còn tượng trưng cho
khí thế phơi phới đi
lên của công cuộc xây
dựng đất nước.

 Tâm trạng phấn khởi náo nức của người dân chài khi ra khơi. → sức
mạnh của con người và sức mạnh của thiên nhiên đã đẩy con thuyền ra

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
a. Cảnh thiên nhiên (khổ 1)
b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi (khổ 1)
* Hình ảnh con người xuất hiện:
- Phó từ “lại”: Gợi thế chủ động của con người…
- “Câu hát căng buồm”: Tâm trạng phấn khởi náo nức của người
dân chài khi ra khơi.

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
c. Câu hát của người lao động (khổ 2)

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Nội dung
câu hát của
người dân
chài trên
biển?

Hát rằng: cá bạc biển đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Chỉ ra biện
pháp nghệ thuật
được tác giả sử
dụng trong
đoạn thơ? Qua
đó, tác giả giúp
chúng ta hiểu
được điều gì?

- Hát .. biển đông lặng: Gợi lên niềm vui, mong ước về một
chuyến đi bình yên, trời yên biển lặng
-> Liệt kê: Cá bạc, cá thu
Tự hào về sự giàu có của biển
-> So sánh: Cá = đoàn thoi
cả.
-> Nhân hóa: dệt biển, - Gợi vệt nước lấp lánh khi đàn cá bơi lội
giữa ánh trăng
dệt lưới…

- Gợi hình ảnh đàn cá dệt tấm lưới giữa
biển đêm.
=> Gợi không khí hăng say của người lao
động

Tiết 61,62 – Bài 11:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

- Huy Cận-

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
c. Câu hát của người lao động (khổ 2)
-> Liệt kê, so sánh, nhân hoá.
=> Bức tranh thiên nhiên kì vĩ, gợi tâm hồn phóng khoáng, yêu
lao động và niềm hi vọng của người dân chài.

Câu 1:  Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được tác giả viết về vùng
biển nào ở nước ta?

A.  Quảng Ninh
B. Quảng Bình
C. Hải Phòng
D. Thái Bình

Câu 3: Nội dung các “câu hát” trong bài thơ có ý nghĩa như
thế nào?
A. Biểu hiện niềm vui, sự phấn chấn của người lao động.
B.  Biểu hiện sức sống căng tràn của thiên nhiên.
C. Thể hiện sức mạnh vô địch của con người.
D. Thể hiện sự bao la, hùng vĩ của biển cả.

LUYỆN TẬP – TRẮC NGHIỆM

Câu 4:  Cảm hứng chủ đạo của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là:

A.  Cảm hứng về lao động và chiến tranh.
B.  Cảm hứng về lao động và thiên nhiên.
C. Cảm hứng về tình yêu thiên nhiên và chiến tranh.
D.  Cảm hứng về con người lao động

VẬN
DỤNG
Thảo luận: 2 phút

1. So sánh các câu thơ nêu lên sự giống và khác
nhau:
Buồn trông cử bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa.
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa
(Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận)

Giống
nhau
Khác
nhau

- Miêu tả về cảnh hoàng hôn trên biển
Thời gian hoàng hôn là khi
mọi người sau một ngày lao
động vất vả về nhà sum họp
với gia đình. Nhưng cảnh
hoàng hôn trong bài thơ này
gợi nhắc Kiều nhớ về người
thân ở quê nhà mà cảm thấy
nhớ nhung, buồn tủi. Hình
ảnh cánh buồm lẻ loi, đơn
độc trước không gian rộng
bao la của biển trời.

- Hình ảnh mặt trời xuống
biển gợi nên một khung
cảnh đẹp đẽ, rự rỡ khi
hoàng hôn. Với việc sử
dụng biện pháp nhân hoá
khiến không gian, sự vật
gần gũi, con người như
đang ở chính trong ngôi
nhà của mình vậy.

VẬN
DỤNG

2. Biển của nước ta giàu và đẹp như
thế nhưng hiện nay môi trường biển
ở nước ta như thế nào? Theo các em
ta phải làm gì để bảo vệ môi trường
biển cũng như các nguồn lợi thủy hải
sản từ biển?

Hiện nay môi trường biển đang dần bị ô nhiễm. Chúng ta phải
tuyên truyền cho mọi người rằng không nên xả rác bừa bãi lên biển,
không đánh bắt cá, thủy sản bằng các vật như mìn, thuốc nổ... Luôn
giữ gìn cho môi trường biển luôn trong xanh sạch đẹp.

VẬN
DỤNG

3. Tháng 5/2014, Trung Quốc hạ đặt

giàn khoan trái phép lên vùng đặc
quyền kinh tế của nước ta hồi, những
ngư dân đã làm gì để bảo vệ chủ quyền
biển đảo Việt Nam? Bản thân em đã
đang và sẽ làm gì để bảo vệ chủ quyền
lãnh thổ nước ta?