Dùng câu hỏi vào những mục đích
nào?
Nhiều khi, ta có thể dùng câu hỏi để thể hiện:
- Thái độ khen, chê.
- Sự khẳng định, phủ định.
- Yêu cầu, mong muốn.

Thứ năm, ngày 02 tháng 12 năm 2021
Luyện từ và câu:

1. Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây. Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể
hiện thái độ lễ phép của người con?
- Mẹ ơi, con tuổi gì ?

- Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH

+ Câu hỏi : Mẹ ơi, con tuổi gì ?
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép : Mẹ ơi. (Lời gọi )

Em muốn biết sở thích của mọi người trong ăn mặc, vui chơi, giải
trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:

a) Với cô giáo hoặc thầy giáo em.
b) Với bạn em.

 Với thầy giáo, cô giáo
– Thưa cô, cô có thích đi du lịch không ạ?
– Thầy ơi, thầy thích môn thể thao nào nhất?

 Với bạn em
– Lan ơi, bạn có thích xem phim hoạt hình không?
– Bạn thích học vẽ hơn hay học múa hơn?

Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
– Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc chiếc áo mới
nào?
– Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang nhà em mượn
xe vậy?
– Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ này thế?
Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có
nội dung như thế nào?

II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Khi
hỏi
chuyện
người
khác,
cần
giữ
phép
lịch
Cụ thể là:
sự
như
thế
nào?
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ
giữa mình và người được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người
khác.

III. Luyện tập.
1. Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại
dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật
và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ
giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã
già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh
nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy, con muốn đi học ạ.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ
giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã
già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh
nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ
giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?

b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan
hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các
nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin
học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu
xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh
nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo
con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích
chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.

Theo ĐỨC HOÀI

b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan
phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt
bọn phát xít.
Theo VĂN 4 (1984)

• Quan hệ

a. Thầy- trò

Tính cách

a.Thầy Rơ – nê: ân cần trìu mến, yêu
trò
Trò ( Lu – i Pa –xtơ): Lễ phép, ngoan
ngoãn, kính trọng thầy.

b. Tên sĩ quan phát xít
– cậu bé yêu nước.

b. Tên sĩ quan phát xít: Hách dịch, xấc
xược.
Cậu bé: Yêu nước, căm ghét, khinh bỉ
tên xâm lược.

2. So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau.
Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích
hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì
sao?

So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ hỏi cụ già
có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?

Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em
dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật
mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?

Gạch chân dưới các câu hỏi. Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn
những câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em
dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt
mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?

a) Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già……
b) Câu các bạn nhỏ tự hỏi nhau……

Ghi lại các câu hỏi. Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn
những câu hỏi khác không? Vì sao?

a) Câu hỏi các bạn nhỏ hỏi cụ già là:
Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già….
b) Câu hỏi các bạn nhỏ tự hỏi nhau là:
Câu các bạn nhỏ tự hỏi nhau……

So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các bạn nhỏ
hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?

– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
Câu hỏi này thích hợp hơn. Vì thể hiện sự tế nhị, cảm
thông, chia sẽ.

1 – Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ?
2 – Thưa cụ, chắc là cụ bị ốm ạ?
3 – Thưa cụ, có phải cụ đánh mất cái gì không ạ?
4 – Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ ?

Thể hiện tò mò hoặc
thiếu tế nhị

Tình huống:
Em sang nhà bạn chơi khi đó em mới biết bà
của bạn bị ốm, khi đó em sẽ hỏi thế nào?
Trò chơi
đóng vai

Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là:
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan
hệ giữa mình và người được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng
người khác.