Tiết 122, 123, 124:

SANG THU
(Hữu Thỉnh)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

- Hữu Thỉnh (1942); quê: Tam Dương, Vĩnh Phúc
- Nhà thơ quân đội, nổi tiếng thời chống Mỹ
- Phong cách thơ tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng

2. Tác phẩm:

Bài thơ viết cuối năm 1977, khi đất nước đã
thống nhất
a. Đọc:
b. Thể thơ: 5 chữ
c. Đề tài:
Bài thơ thể hiện những rung động,
cảm nhận tinh tế của nhà thơ về
những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ
rệt của đất trời lúc cuối hạ sang đầu
thu. Đồng thời diễn tả những chiêm
nghiệm sâu lắng của nhà thơ.

SANG THU
- Hữu Thỉnh Bỗng nhận ra hương ổi
P1: Những cảm nhận
Phả vào trong gió se
ban đầu về phút giây
Sương chùng chình qua ngõ
giao mùa cuối hạ đầu
Hình như thu đã về
thu.
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi./.

P2: Những chuyển
biến trong không
gian và cảnh vật
lúc sang thu.

II. Phân tích:
Tác giả cảm nhận mùa thu
Bức tranh thiên nhiên giao mùa: hạ-thu về qua những tín hiệu nào
của thiên nhiên?
1. Khổ 1: Chớm thu
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
- Tín hiệu chuyển mùa
Làn hương ổi đậm đặc;
Gió se lạnh;
Sương chùng chình giăng mắc
- Từ bỗng => đặt đầu câu diễn tả sự đột
ngột bất ngờ, k báo trước.
- Phả => ĐT mạnh gợi sự nồng nàn, đậm
đặc của mùi hương ổi -> lan ra không
gian rộng.

- Sương chùng chình => Nhân hóa đặc sắc, gợi nét thơ, khi ngang qua
ngõ làn sương lưu luyến cố ý đi chậm lại.
=> Từ ngữ tinh tế, gợi cảm; cảm nhận không gian giao mùa tinh
tế bằng nhiều giác quan: khứu giác, xúc giác, thị giác.
- Hình như thu đã về => sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên, cảm giác chưa
thật rõ ràng: Cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến.
TTT

2. Khổ 2, 3: Thu về
Khổ 2: Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
- Sông: dềnh dàng

>< Chim: vội vã

=> H/a thiên nhiên quen thuộc, đối lập
nhanh >< chậm; k/g sang thu cao, rộng.
- Đám mây mùa hạ - vắt nửa mình
sang thu
=> Nhân hóa độc đáo, thú vị, nên thơ
gợi nhiều liên tưởng: k/g giao mùa tựa
như có vách ngăn vô hình một nửa
đám mây còn lưu luyến mùa hạ, nửa
kia đã bị mùa thu hấp dẫn.

Khổ 3:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Sấm cũng bớt bất ngờ

Đã vơi dần cơn mưa

Trên hàng cây đứng tuổi

Các h/t thiên nhiên: Nắng vẫn còn, mưa đã vơi, sấm cũng bớt…

Thu đến, dư âm của mùa hạ vẫn còn

Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi

- Nghĩa tả thực: Sang thu, hàng cây lâu năm không còn bất ngờ vì

tiếng sấm.
Sấm: những vang động bất thường của
ngoại cảnh, cuộc đời.
- Nghĩa ẩn dụ:
Hàng cây đứng tuổi: Con người từng trải sẽ
có bản lĩnh vững vàng hơn trước
=> H/a thơ chất chứa sự suy
những tđ bất thường của ngoại cảnh.
ngẫm về con người, cuộc đời.

III. Tổng kết:
Ghi nhớ Sgk trang 71

Bài thơ thể hiện những cảm nhận tinh tế của nhà thơ
trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảng khắc giao mùa.
Tác giả muốn gửi gắm thông điệp: bước vào tuổi trung
niên, con người sẽ bình tĩnh hơn để đón nhận những thay
đổi bất ngờ của cuộc sống, những sóng gió của cuộc đời.
Đồng thời, cũng là lời khẳng định đất nước sẽ vững vàng
hơn trong mọi khó khăn, thử thách phía trước và vững
bước tiến vào tương lai.

Một số đoạn thơ viết về
mùa thu:
TIẾNG THU
Em không nghe mùa thu
dưới trăng mờ thổn thức?
Em không nghe rạo rực
hình ảnh kẻ chinh phu
trong lòng người cô phụ?
Em không nghe rừng thu.
lá thu kêu xào xạc,
con nai vàng ngơ ngác
đạp trên lá vàng khô?
(Lưu Trọng Lư)

Chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến
Thu điếu (Câu cá mùa thu)

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối, buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

Thu ẩm (Uống rượu mùa thu)

Năm gian nhà cỏ thấp le te,
Ngõ tối đêm sâu đóm lập loè.
Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt ?
Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.
Rượu tiếng rằng hay, hay chả mấy.
Độ năm ba chén đã say nhè.

Thu vịnh (Vịnh mùa thu)

Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.
Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào
.
Mấy chùm trước giậu hoa năm
ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước
nào?
Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Chiều
sông
Thương
Nghĩ
ra lại
thẹn
với ông Đào.
Đi suốt cả ngày thu
vẫn chưa về tới ngõ
dùng dằng hoa quan họ
nở tím bên sông Thương
nước vẫn nước đôi dòng
chiều vẫn chiều lưỡi hái
những gì sông muốn nói
cánh buồm đang hát lên
(Trích – Hữu Thỉnh)

Đây mùa thu tới

Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng;
Đây mùa thu tới - mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng.
Hơn một loài hoa đã rụng cành
Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh;
Những luồng run rẩy rung rinh lá...
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.
Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ...
Non xa khởi sự nhạt sương mờ...
Đã nghe rét mướt luồn trong gió...
Đã vắng người sang những chuyến đò...
Mây vẩn từng không, chim bay đi,
Khí trời u uất hận chia ly.
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì.

(Xuân Diệu)

Cảnh thu, lòng người trước mùa thu có
buồn bã cô đơn, nhưng không quá tuyệt vọng
mà vẫn tươi trẻ. Cảnh thu là vẻ đẹp của một
nỗi buồn. Đó là nỗi buồn đầy cảm xúc của cái
tôi cô đơn biểu hiện một niềm yêu đời, khát
khao giao cảm với đời của nhà thơ Xuân Diệu.

Sáng mát trong như sáng năm xưa
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.
Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha!
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa
(Trích Đất nước - Nguyễn Đình Thi)
Cảnh thu hiện lên với vẻ đẹp tươi sáng, đầy
sức sống, đầy âm thanh màu sắc rộn rã, tươi
vui. Bầu trời như thay áo mới, cảnh vật như
hồi sinh, những âm thanh của cảnh vật và
cuộc sống con người cũng ríu ran ríu rít đầy

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Học bài: - Học thuộc lòng bài thơ
- Nắm vững nội dung, nghệ thuật bài thơ (học ghi nhớ trang 71)
- Chọn bình những câu thơ hay nhất, chú ý 2 câu thơ cuối
2. Soạn bài:

Văn bản “Nói với con”
+ Tác giả Y Phương
+ Thể thơ, bố cục bài thơ
+ Cha nói với con những điều gì?
+ Ước mong của người cha về con?

thơ ca miền núi.

+ Nghệ thuật diễn tả giàu hình ảnh, gợi cảm của