Môn: Lịch sử

GV: Phạm Thị Thìn

ĐÂY LÀ SỰ KIỆN
LỊCH SỬ GÌ ?
A. Nghĩa quân của
Trương Định
đánh chìm tàu Pháp
B. Nghĩa quân của
Nguyễn Trung Trực
đánh chìm tàu Pháp
C. Nghĩa quân của
Nguyễn Hữu Huân
đánh chìm tàu Pháp
D. Nghĩa quân của
Cao Thắng đánh chìm
tàu Pháp.

TRƯƠNG
ĐÂY LÀ SỰ
ĐỊNH
KIỆN
NHẬN
LỊCH
PHONG
SỬ NÀO
SOÁI
? 1862

ĐÂY LÀ SỰ KIỆN
LỊCH SỬ NÀO ?
A. Phan Thanh Giản ký
Hiệp ước Nhâm Tuất
1862 với Pháp
B. Pháp ký văn kiện trả lại
Tỉnh Vĩnh Long
C. Pháp ký văn kiện trả lại
Định Tường
D. Pháp ký văn kiện rút
khỏi Gia Định

HIỆP ƯỚC NHÂM TUẤT (56-1862)
Triều đình nhà Nguyễn
chính thức thừa nhận 3 tỉnh
miền đông Nam Kì là đất
thuộc Pháp.
Bồi thường 280 vạn lạng
bạc. Mở 3 cửa biển cho
Pháp vào buôn bán.

Nam Kì lục tỉnh rơi vào tay Pháp

Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì
Pháp xây dựng bộ máy cai trị có tính chất quân sự từ
trên xuống dưới, đặt chế độ thuế khóa, bắt đầu cho xây dựng
thành phố Sài Gòn, vơ vét lúa gạo để xuất khẩu, mở trường
đào tạo tay sai, xuất bản báo chí để tuyên truyền...
Mục đích của thực dân Pháp tiến hành bóc lột về kinh
tế, biến nơi đây thành bàn đạp để đánh chiếm Cam-pu-chia,
rồi chiếm nốt ba tỉnh miền Tây Nam Kì (1867)
Thái độ và hành động của triều đình Huế từ sau
năm 1867:
+ Đối với Pháp: tiếp tục thương lượng để chia sẻ
quyền thống trị.
+ Đối với nhân dân: ra sức vơ vét tiền của để phục vụ
cho cuộc sống xa hoa, bồi thường chiến phí cho Pháp và đàn
áp các cuộc khởi nghĩa nông dân.

...Cơm thì nỏ (chẳng) có
Rau cháo cũng không
Đất trắng xoá ngoài đồng
Nhà giàu niêm kín cổng
Còn một bộ xương sống
Vơ vất đi ăn mày
Ngồi xó chợ, lùm cây
Quạ kêu vang bốn phía
Lăng Tự Đức (Khiêm Lăng)

Vạn niên là vạn niên nào
Thành xây xương lính, hào đào máu dân.
(Ca dao)

Xác đầy nghĩa địa
Thây thối bên cầu
Trời ảm đạm u sầu
Cảnh hoang tàn đói rét
Dân nghèo cùng kiệt...”
(Vè cái thời Tự Đức)

Thái độ và hành động của triều đình Huế từ sau năm 1867 đã đem lại
hậu quả: Các ngành kinh tế sa sút, tài chính thiếu hụt, binh lực suy yếu, đời sống
nhân dân cơ cực.





Period 39. Unit 16 - CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1858 – 1884) (tiếp)
3. Cuộc kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873 –
1884)

Tìm hiểu thông tin mục 3 (từ đầu -> ngoại giao và
thương mại VN) kết hợp quan sát hình 10,11 (sgk/7,8) để
trả lời các câu hỏi:
1) Vì sao sau khi chiếm Nam Kì, Pháp lại xúc tiến việc
xâm lược Bắc Kì?
2) Pháp lấy cớ gì để đem quân đội ra Bắc Kì vào năm
1873?
3) Trình bày hành động xâm lược của thực dân Pháp
và phong trào kháng chiến của nhân dân Bắc Kì trong giai
đoạn thứ nhất.

•Bắc Kỳ đông dân, nhiều
khoáng sản, có sông
Hồng nối liền với Hoa
Nam (Trung Quốc) -> dễ
do thám chiếm Trung
Quốc.
• Triều đình Huế đã đầu
hàng, Pháp muốn lợi
dụng để làm tay sai.
•Sau thất bại chiến tranh
Pháp – Phổ, đây là yếu tố
sống còn của Pháp.

Pháp lấy cớ gì
để đem quân
đội ra Bắc Kì?
Cho gián điệp thăm dò:
-Năm 1872 , một lái buôn
Pháp là Đuy-puy gây rối ở
Hà  Nội ….
-Lợi dụng nhà Nguyễn nhờ
Pháp đem quân ra Hạ
Long  để dẹp “hải phỉ”.
Pháp lấy cớ  giải quyết
vụ Đuy puy, cử Gác- ni -ê
đem 200 quân Pháp từ Sài
Gòn kéo ra Bắc.
Jean Dupuis ngồi giữa với trang phục Mãn Thanh.

Có phải Pháp
muốn giúp nhà
Nguyễn dẹp
ĐUY-PUY?

Pháp nổ súng đánh thành Hà Nội ngày 20 – 11 -1873
-Vừa ra Hà Nội, Gac-ni-e đã hội quân với Dupuis
-19/11/1873, gửi tối hậu thư cho Nguyễn Tri Phương – Tổng đốc thành Hà Nội, yêu cầu giải
tán quân đội, nộp vũ khí và cho Pháp đóng quân trong nội thành.
-20/11/1873, quân Pháp cho nổ súng đánh thành Hà Nội.

Chiến trường Hà Nội 1873, 1882

Quân Pháp đánh thành Hà Nội

Francis Garnier

Sau khi chiếm được Hà Nội,
quân Pháp nhanh chóng chiếm
Hải Dương, Hưng Yên, Phủ Lý,
Ninh Bình, Nam Định.

Hưng Yên

Ninh Bình

Nam Định

Phủ Lý

Hải Dương

Nguyễn Tri Phương (1800
–1873) là một đại danh
thần Việt
Nam
thời Nguyễn. Ông là vị
Tổng chỉ huy quân đội
triều đình Nguyễn chống
quân Pháp xâm lược lần
lượt ở các mặt trận Đà
Nẵng
(1858), Gia
Định (1861)
và Hà
Nội (1873). Thành Hà Nội
thất thủ, ông bị quân Pháp
bắt giữ nhưng ông đã cự
tuyệt hợp tác và tuyệt thực
tới chết.


 



a) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất

- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân sĩ chiến đấu dũng
cảm, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã. 
 

Tại sao quân ta
đông hơn (7000)
lại thua quân Pháp
chỉ có 200?

Francis Garnier

- Vì quân triều đình không chủ
động tấn công địch, trang thiết
bị lạc hậu, không được thường
xuyên tập luyện.
- Do sự chủ quan của Nguyễn
Tri Phương không ngờ địch trở
mặt sớm nên không có sự chuẩn
bị chu đáo để đối phó với Pháp.
- Triều đình Huế vẫn giữ tư
tưởng chủ hòa, muốn thương
lượng với Pháp để chuộc lại
Nam Kì.



a) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân sĩ chiến đấu dũng
cảm, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã. 

 

- Tại

Hà Nội: 100 binh lính đã chiến đấu và anh dũng hi
sinh tại ô Quan Chưởng.

Căn cứ kháng chiến của
Nguyễn Mậu Kiến (Thái
Bình)

Căn cứ kháng chiến
của Phạm Văn Nghị
(Nam Định)

Căn cứ khởi nghĩa của Phạm
Văn Nghị thuộc địa bàn núi
An Hòa (Phong Doanh - Ý
Yên, Nam Định), ông đã
chiêu mộ được 7000 quân,
xây dựng căn cứ, tổ chức
chống Pháp.



a) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân sĩ chiến đấu dũng
cảm, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã. 
- Tại Hà Nội: 100 binh lính đã chiến đấu và anh dũng hi
sinh tại ô Quan Chưởng.



- Tại các tỉnh đồng bằng: Nhân dân kháng cự mạnh
mẽ, lập căn cứ chống Pháp ở Thái Bình, Nam Định... buộc
Pháp phải rút về các tỉnh lị cố thủ.

21 – 12 -1873

Gác-ni-ê cùng nhiều sĩ quan
thực dân và binh lính bị giết
chết tại trận Cầu Giấy



a) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân sĩ chiến đấu dũng
cảm, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã. 
- Tại Hà Nội: 100 binh lính đã chiến đấu và anh dũng hi
sinh tại ô Quan Chưởng.
- Tại các tỉnh đồng bằng: Nhân dân kháng cự mạnh
mẽ, lập căn cứ chống Pháp ở Thái Bình, Nam Định... buộc
Pháp phải rút về các tỉnh lị cố thủ.



- Trận Cầu Giấy (21/12/1873): gây tiếng vang lớn, Gácni-ê tử trận => thực dân Pháp hoang mang lo sợ tìm cách
thương lượng. 

Hiệp ước Nhâm Tuất 1862 ba tỉnh miền Hiệp ước Giáp Tuất 1874 sáu tỉnh Nam Kì
Đông Nam Kì thuộc Pháp.
hoàn toàn thuộc Pháp



a) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
- Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân sĩ chiến đấu dũng
cảm, thành Hà Nội thất thủ, quân triều đình tan rã. 
- Tại Hà Nội: 100 binh lính đã chiến đấu và anh dũng hi
sinh tại ô Thanh Hà.
- Tại các tỉnh đồng bằng: Nhân dân kháng cự mạnh
mẽ, lập căn cứ chống Pháp ở Thái Bình, Nam Định... buộc
Pháp phải rút về các tỉnh lị cố thủ.
- Trận Cầu Giấy (21/12/1873): gây tiếng vang lớn, Gácni-ê tử trận => thực dân Pháp hoang mang lo sợ tìm cách
thương lượng. 



- Triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước 1874 (Hiệp ước
Giáp Tuất). 
+ Pháp rút quân khỏi Bắc Kì;
+ Triều đình thừa nhận 6 tỉnh Nam Kì thuộc Pháp.

Vì sao triều đình Huế kí
Hiệp ước Giáp Tuất
(1874). Nhận xét về Hiệp
ước này?
- Triều đình Huế đã vì lợi ích
dòng họ và giai cấp, ảo
tưởng vào con đường
thương thương lượng nên đã
kí Hiệp ước.

Sáu tỉnh Nam Kì
thuộc Pháp

- Việt Nam mất một phần
quan trọng chủ quyền lãnh
thổ, thương mại và ngoại
giao.
Cầu Giấy 1884



b) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần hai
 

HĐCN, tìm hiểu kênh chữ mục 3 (từ Lấy cớ triều
đình Huế -> cửa ngõ kinh thành Huế) (sgk/8,9) và trả lời
các câu hỏi:
1) Nguyên nhân thực dân Pháp đánh chiếm Bắc
Kì lần 2.
2) Tóm tắt hành động xâm lược của thực dân
Pháp và cuộc kháng chiến của nhân dân Hà Nội, các
tỉnh Bắc Kì.



b) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần hai

- Quân triều đình và Tổng đốc Hoàng Diệu anh dũng
chiến đấu bảo vệ thành Hà Nội. Thành mất, Hoàng Diệu tự
vẫn.
 
- Nhân dân dũng cảm chiến đấu chống Pháp:
+ Các sĩ phu không tuân lệnh triều đình, tiếp tục tổ
chức kháng chiến.
 
 
+ Quân dân ta tích cực chiến đấu, gây cho Pháp nhiều
khó khăn, tiêu biểu là trận Cầu Giấy lần hai (19/05/1883), giết
chết Ri-vi-e.
* Ý nghĩa: Chiến thắng Cầu Giấy thể hiện rõ quyết tâm
tiêu diệt giặc của nhân dân ta.

SƠ KẾT BÀI HỌC
Trong việc chống thực dân Pháp xâm lược
miền Bắc, triều đình và nhân dân có thái độ và hành
động trái ngược nhau.
Trong Khi nhân dân hăng hái chống giặc, lập
nên chiến thắng Cầu Giấy, thì triều đình Huế vì
quyền lợi ích kỷ của dòng họ, của giai cấp, ảo tưởng
vào con đường thương lượng để chuộc lại Nam Kì,
đã không kiên quyết chống giặc, cản trở nhân dân
kháng chiến, nên dẫn tới hậu quả: Pháp đánh chiếm
miền Bắc, triều đình kí Hiệp ước Giáp Tuất.

CỦNG CỐ BÀI HỌC
1) Sau năm 1867, tình hình Việt Nam có gì nổi bật?
a) Ở Nam Kì, thực dân Pháp tiến hành việc xây dựng bộ máy cai
trị và bóc lột về kinh tế.
b) Triều đình Huế: đối với Pháp tiếp tục muốn thương lượng để
chia sẻ quyền thống trị; đối với nhân dân thì ra sức bóc lột
và đàn áp các cuộc khởi nghĩa nông dân.
c) Các ngành kinh tế sa sút, tài chính thiếu hụt, binh lực suy
yếu, đời sống nhân dân cơ cực.
Đ d) a, b, c đều đúng.
2) Vì sao triều đình Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất? Nhận xét
về Hiệp ước này?
- Triều đình Huế đã vì lợi ích dòng họ và giai cấp, ảo tưởng
vào con đường thương thương lượng nên đã kí Hiệp ước.
- Việt Nam mất một phần quan trọng chủ quyền lãnh thổ,
thương mại và ngoại giao.

Hướng dẫn về nhà
- Bài cũ: Học bài theo nội dung vở ghi, nhớ được
những nét chính về phong trào kháng chiến chống Pháp của
nhân dân ta từ năm 1873 đến năm 1884.
- Bài mới: Đọc trước mục 4: Tìm hiểu về nội dung hai
bản hiệp ước Hác-măng và Pa-tơ-nốt và đánh giá trách
nhiệm của triều Nguyễn trong việc để mất nước.