MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 8 — PHẦN LỊCH SỬ

KÍNH CHÀO
THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Chào mừng thầy cô và các em học sinh
đến với bài giảng điện tử môn Lịch sử
và Địa lí 8 — Phần Lịch sử

BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ – LỊCH SỬ 8

KHỞI ĐỘNG
HS quan sát hình ảnh và
trả lời câu hỏi

VIDEO 1

PHẦN I

KHỞI ĐỘNG

Xem video AI

Trả lời câu hỏi

Quan sát nhân vật

Sẵn sàng khám phá lịch sử cùng thầy cô nhé!

DẪN VÀO BÀI

Vậy quá trình thực dân Pháp xâm
lược Việt Nam diễn ra như thế nào?
Nhân dân Việt Nam đã kháng chiến
chống thực dân Pháp xâm lược ra
sao? Các tầng lớp quan lại, sĩ phu
đã đưa ra kế sách gì để giúp đất
nước thoát khỏi họa xâm lăng?

Lịch sử và Địa lí 8 — Bài 17

VIDEO 2

BÀI 17
Cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp xâm lược
Từ năm 1858 đến năm 1884

NỘI DUNG BÀI
HỌC
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm
1

lược từ năm 1858 đến năm 1874

2

Phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược lan rộng ra cả nước (1873 – 1884)

3

Trào lưu cải cách nửa sau thế kỉ XIX

4

Luyện tập – Vận dụng

VIDEO 3

HOẠT ĐỘNG 1

Cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp xâm lược từ năm 1858 đến năm 187

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 1

Thời gian: 5 phút

Video thực dân Pháp xâm lược nước ta:
https://www.youtube.com/watch?v=KtOYUJF2lBE

Nêu nguyên nhân dẫn tới việc Pháp
xâm lược Việt Nam.

ĐÁP ÁN

Nguyên nhân dẫn tới việc Pháp xâm lược Việt Nam:

+ Từ giữa thế kỉ XIX, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa ở
các nước phương phát triển mạnh. Nhu cầu về thị
trường, nguyên liệu và nhân lực khiến các nước này
đẩy mạnh việc xâm chiếm các nước phương Đông.
+ Cuộc khủng hoảng, suy vong của chế độ phong
kiến Nguyễn đầu thế kỉ XIX – triều đại phong kiến
cuối cùng trong lịch sử Việt Nam. Nhà nước thực
hiện chính sách “bế quan tỏa cảng” khiến nước ta bị
cô lập với thế giới bên ngoài. Nội lực đất nước yếu
kém trên mọi lĩnh vực.

VIDEO 4

VIDEO 5

ĐÁP ÁN

Nguyên nhân dẫn tới việc Pháp xâm lược Việt Nam:

+ Từ khi bị Anh gạt khỏi Ấn Độ (1822) và thời kì Đế
chế II (1852) khi Na-pô-lê-ông III lên ngôi, thực dân
Pháp đã sử dụng các phần tử Công giáo phản động
đi trước một bước, lấy cớ bảo vệ đạo, Pháp đã liên
minh với Tây Ban Nha tiến đánh nước ta.

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ 1

Sử dụng Google Maps hoặc Google Earth, hãy
tìm vị trí Bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) và Cửa
biển Cần Giờ (TP.HCM). Tại sao Pháp lại chọn Đà
Nẵng làm điểm tấn công đầu tiên? (Gợi ý: Zoom
bản đồ để xem vị trí so với Kinh thành Huế).

Thời gian: 5 phút

Thời gian: 5 phút

+ Tháng 9/1858,
liên quân Pháp Tây
– Ban Nha đánh
chiếm bản đảo Sơn
Trà (Đà Nẵng), rồi
đán vào đất liền tìm
cách vượt qua đèo
Hải Vân lên Huế.

Bản đồ Việt Nam năm 1857

Bản đồ Việt Nam ngày nay

ĐÁP ÁN

Thực dân Pháp chọn Đà Nẵng làm địa điểm tấn
công đầu tiên vì:

• Đà Nẵng có vị trí quân sự quan trọng, hải cảng
rộng và sâu, thuận tiện cho tàu chiến triển khai.
• Theo cách nhìn của giới quân sự Pháp, Đà
Nẵng là cổ họng của Huế, chỉ cách Huế 100 km
về phía Nam. Nếu chiếm được Đà Nẵng, thực
dân Pháp có khả năng chiếm ngay kinh thành
Huế, sớm kết thúc chiến tranh.

THẢO LUẬN NHÓM

NHIỆM VỤ 1
Khai thác Hình 17.1, 17.2 SGK tr.75, 76

Nêu những nét chính về cuộc
kháng chiến ở Đà Nẵng và
Nam Kì (1858 – 1862).

Thời gian: 5 phút

Liên quân Pháp - Tây Ban Nha
tấn công Đà Nẵng năm 1858

GHI BÀI

1

1. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược từ năm 1858 đến năm 1874
a. Cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng và Nam Kì
(1858 – 1862)
- Ngày 1/9/1858:
+ Liên quân Pháp - Tây Ban Nha mở cuộc tấn
công Đà Nẵng.

HOẠT
ĐỘNG

+ Quân dân Đà Nẵng dưới sự chỉ huy của
Nguyễn Tri Phương kháng cự quyết liệt.
→ Bước đầu làm thất bại âm mưu “đánh
nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp.

GHI BÀI

1

1. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược từ năm 1858 đến năm 1874
a. Cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng và Nam Kì
(1858 – 1862)
- Tháng 2/1859:
+ Quân Pháp kéo vào chiếm thành Gia Định,
đánh rộng ra.

HOẠT
ĐỘNG

+ Quân triều đình chống cự yếu ớt, tan rã.
+ Nhân dân địa phương tự động nổi lên lánh giặc.
- Năm 1860: Nguyễn Tri Phương chỉ huy quân
dân xây dựng Đại đồn Chí Hoà, tổ chức phòng
thủ.

GHI BÀI

1

1. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược từ năm 1858 đến năm 1874
a. Cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng và Nam Kì
(1858 – 1862)
- Ngày 24/2/1861:

HOẠT
ĐỘNG

+ Quân Pháp tập trung mở cuộc tấn công Đại đồn
Chí Hoà, mở rộng đánh chiếm ba tỉnh miền Đông
Nam Kì.
+ Quân triều đình kháng không cản được giặc.
Đại đồn Chí Hoà thất thủ.
+ Nghĩa quân của Nguyễn Trung Trực đã đốt cháy
chiếc tàu Ết-pê-răng (Hi Vọng) của quân Pháp
trên sông Nhật Tảo (12 - 1861).

GHI BÀI

1

1. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược từ năm 1858 đến năm 1874

- Cuối tháng 3/1862:
+ Quân Pháp lần lượt chiếm các tỉnh Gia Định,
Định Tường, Biên Hoà, Vĩnh Long.
HOẠT
ĐỘNG

+ Nhà Nguyễn kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất.

CÂU HỎI MỞ RỘNG

NHIỆM VỤ 1

Những nguyên nhân nào khiến nhà
Nguyễn kí kết Hiệp ước 5/6/1862?

Thời gian: 5 phút

ĐÁP ÁN

Nhân nhượng với Pháp để bảo vệ quyền lợi
của giai cấp và dòng họ; rảnh tay ở phía Nam
để đối phó với phong trào nông dân ở phía
Bắc

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

NHIỆM VỤ 1
Nêu suy luận của em về hậu
quả của Hiệp ước Nhâm Tuất
đối với nền độc lập dân tộc.

Hai đoàn sứ thần ký vào Hiệp ước Nhâm Tuất

Bản đồ các tỉnh Gia Định, Định Tường và Biên
Hòa trong bản đồ hành chính Cochin Chine
khu vực thuộc Pháp kiểm soát năm 1863

ĐÁP ÁN

Hậu quả của Hiệp ước Nhâm Tuất đối với
nền độc lập dân tộc:
+ Triều đình chính thức đầu hàng Pháp.
+ Triều đình Nguyễn từ bỏ trách nhiệm tổ
chức và lãnh đạo kháng chiến chống Pháp.
+ Thể hiện ý thức vì lợi ích riêng của triều
đình phong kiến đã phản bội một phần lợi ích
dân tộc.
+ Làm mất ba tỉnh miền Đông Nam Kì.

CÂU HỎI MỞ RỘNG

NHIỆM VỤ 1

+ Chỉ ra những điều khoản mà Triều đình nhà
Nguyễn phải nhượng bộ cho thực dân Pháp.
+ Hiệp ước 1862 vi phạm chủ quyền nước ta
như thế nào?

Thời gian: 5 phút

ĐÁP ÁN

+ Chỉ ra những điều khoản mà Triều
đình nhà Nguyễn phải nhượng bộ cho
thực dân Pháp.
Thừa nhận việc cai quản của Pháp ở ba
tỉnh miền Đông Nam Kì và đảo Côn Lôn;
bồi thường cho Pháp 20 triệu quan.
+ Hiệp ước 1862 vi phạm chủ quyền
nước ta như thế nào?
Cắt đất cho giặc.

THẢO LUẬN NHÓM

NHIỆM VỤ 2
Quan sát Hình 17.4 SGK tr.77

Em hãy mô tả không khí buổi
lễ suy tôn Trương Định.

Thời gian: 5 phút

Hình 17.4. Nhân dân suy tôn Trương Định
là Bình Tây Đại Nguyên soái (tranh vẽ)

ĐÁP ÁN

+ Địa điểm.
Tại một vùng nông thôn ở Nam Bộ xửa, có
một lễ đài bằng gỗ, trên đặt hương án, có
bức trướng ghi dòng chữ Bình Tây Đại
Nguyên soái.
+ Số lượng.
Đông đảo các tầng lớp nhân dân có mặt,
người đứng thành nhiều vòng, nhiều lớp,
gương mặt phấn chấn hướng về và ủng hộ
chủ soái Trương Định.
+ Không khí buổi lễ.
Giản dị nhưng trang nghiêm, có người đại
diện Trịnh Trọng dâng kiếm lệnh cho Trương
Định.

THẢO LUẬN NHÓM

NHIỆM VỤ
khai thác Hình 17.3 – 17.6,
thông tin mục 1b SGK tr.77

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hành động
của thực dân
Pháp

Thái độ

Thái độ và hành

của triều động của nhân dân
đình nhà

ta

Nguyễn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HOẠT ĐỘNG

BÁO CÁO PHIẾU HỌC TẬP

Trình bày kết quả

Nhận xét & Bổ sung

Đại diện 1 -2 HS
trình bày kết quả phiếu
học tập trước lớp.

Các nhóm khác lắng
nghe, nhận xét và bổ
sung ý kiến.

Lắng nghe tích cực — Bổ sung chủ động — Ghi chép đầy đủ

b. Nhân dân Nam Kì tiếp tục kháng chiến (1862 – 1874)

GHI BÀI
Hành động của

Thái độ của triều

Thái độ và hành động

thực dân Pháp

đình nhà Nguyễn

của nhân dân ta

Lợi dụng sự bạc Sau khi kí Hiệp ước Nhân dân tiếp tục kháng chiến mạnh mẽ:
nhược của triều Nhâm

Tuất,

đình nhà Nguyễn, đình Huế:

Triều - Cuộc kháng chiến của Nguyễn Trung Trực:
+ Nghĩa quân từ căn cứ Hòn Chông vượt biển tập kích đồn Kiên Giang.

năm 1867, thực - Tập trung đàn áp + Khi bị bắt, đưa ra chém, Nguyễn Trung Trực tuyên bố: “Bao giờ người Tây
dân Pháp đánh các cuộc khởi nghĩa nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây”.
chiếm

ba

tỉnh của nông dân ở Bắc - Cuộc kháng chiến của Trương Định:
miền Tây Nam Kì. Kì và Trung Kì.
+ Nghĩa quân lập căn cứ ở Gò Công, Tân Phước.
- Ngăn cản phong + Bị bất ngờ tấn công, Trương Định rút gươm tự sát, bảo toàn khí tiết.
trào kháng chiến
+ Trương Quyền (con trai Trương Định) chiến đấu thêm một thời gian nữa.
của nhân dân ở
Nam Kì.
 
 

b. Nhân dân Nam Kì tiếp tục kháng chiến (1862 – 1874)

GHI BÀI

.

Hành động của

Thái độ của triều

Thái độ và hành động

thực dân Pháp

đình nhà Nguyễn

của nhân dân ta

 

- Nhà nho Nguyễn Đình Chiểu, Phan Văn Trị,…, dùng thơ văn:
 

+ Lên án tội ác của giặc, chế giễu bọn tay sai bán nước.
+ Ca ngợi gương chiến đấu hi sinh của nghĩa quân.
- Cuộc kháng chiến của Nguyễn Hữu Huân:
+ Ông bị bắt đi đày, được thả về và tiếp tục chống Pháp.

HÌNH ẢNH VỀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
CỦA NHÂN DÂN NAM KÌ TỪ NĂM 1862 ĐẾN NĂM 1874

Một khẩu đại bác loại nhỏ, thô sơ
của nghĩa quân Nguyễn Trung Trực

Tượng đài Trương Định ở trung tâm
thị xã Gò Công, huyện Tân Hòa

Tượng Nguyễn Trung Trực tại Phú
Quốc, nơi ông bị Pháp bắt

Tượng đài Nguyễn Hữu Huân
tại thành phố Mỹ Tho

HO ẠT
ĐỘ NG

2

Phong trào kháng chiến
chống thực dân Pháp
xâm lược lan rộng ra cả
nước (1873 – 1884)

LÀM VIỆC CÁ NHÂN

NHIỆM VỤ 1

Tại sao đến năm 1873, quân Pháp ở Nam Kì
triển khai mở rộng đánh chiếm Bắc Kì?

Thời gian: 5 phút

ĐÁP ÁN

+ Thực dân Pháp:
• Củng cố các vùng đất mà chúng đã chiếm
được: thiết lập bộ máy cai trị, thuế khoá, bắt
đầu cho xây dựng thành phố Sài Gòn, làm
cầu tàu, xưởng sửa chữa tàu biến, vơ vét lúa
gạo để xuất khẩu, cướp ruộng đất của nông
dân, mở trường thông ngôn đào tạo tay sai
người Việt, ra báo tiếng Việt và tiếng Pháp để
tuyên truyền, vận động chính giới Pháp sửa
đối Hiệp ước 1862,....
Bản đồ Hà Nội trước khi
Pháp đánh chiếm Bắc Kì

ĐÁP ÁN

+ Thực dân Pháp:
• Ráo riết chuẩn bị dư luận cho hành động
chiến tranh mới xâm lược toàn bộ Việt Nam.
+ Tình hình Triều đình Huế: ngày càng bi
đát, suy yếu, kinh tế khó khăn.
• Nông nghiệp không được chăm sóc, đê điều
sạt lở, thiên tai liên miên.
• Chính sách bế quan toả cảng vẫn được duy
trì.
• Tài chính thiếu hụt trầm trọng.
Bản đồ Hà Nội trước khi
Pháp đánh chiếm Bắc Kì

THẢO LUẬN NHÓM

NHIỆM VỤ 1
Khai thác Hình 17.1, mục Em có
biết, thông tin mục 2a SGK tr.78

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược
Bắc Kì lần thứ nhất (1873 – 1874)
Hành động xâm

Hành động chống

lược của thực dân

Pháp của quân và

Pháp

dân ta

 

 

HOẠT ĐỘNG

BÁO CÁO PHIẾU HỌC TẬP

Trình bày kết quả

Nhận xét & Bổ sung

Đại diện 1 -2 HS
trình bày kết quả phiếu
học tập trước lớp.

Các nhóm khác lắng
nghe, nhận xét và bổ
sung ý kiến.

Lắng nghe tích cực — Bổ sung chủ động — Ghi chép đầy đủ

2. Phong trào kháng chiến chống thực dân
Pháp xâm lược lan rộng ra cả nước (1873 –
1884)
a. Cuộc kháng chiến chống Pháp
xâm lược Bắc Kì lần thứ nhất (1873 –

GHI BÀI

1874)

- Tháng 11/1873:

Hành động xâm lược

Hành động chống Pháp

của thực dân Pháp

của quân và dân ta
Quân dân ta ở khắp nơi đã nổi lên

+ Thực dân Pháp cử Ph. Gác-ni-ê đưa quân ra Bắc, dùng vũ lực kháng chiến:
chiếm thành Hà Nội.

- Cuộc chiến đấu của binh sĩ triều đình
+ Tống đốc Nguyễn Tri Phương chỉ huy binh sĩ anh dũng chống ở cửa ô Thanh Hà (Hà Nội),
cự. Ông bị thương, bị giặc bắt nhưng đã tuyệt thực để bảo toàn - Cuộc chiến đấu của các đội nghĩa binh
khí tiết.
dưới sự lãnh đạo của cha con Nguyễn
- Ph. Gác-ni-ê cho quân mở rộng đánh chiếm nhiều tỉnh thành Mậu Kiến (Thái Bình), Phạm Văn Nghị
(Nam Định)...
vùng Đồng bằng sông Hồng.
 

2. Phong trào kháng chiến chống thực dân
Pháp xâm lược lan rộng ra cả nước (1873 –
1884)
a. Cuộc kháng chiến chống Pháp
xâm lược Bắc Kì lần thứ nhất (1873 –

GHI BÀI

1874)

Hành động xâm lược

Hành động chống Pháp

của thực dân Pháp

của quân và dân ta

- Ngày 21/12:
+ Quân Pháp tiến lên Sơn Tây, qua khu vực Cấu Giấy.
+ Quân triều đình phối hợp với quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc
phục kích địch ở đây, giết chết tên chỉ huy Ph. Gác-ni-ê.
→ Nhân dân phấn khởi, tinh thần chống Pháp càng lên cao. Quân
Pháp vô cùng hoang mang, dao động.
- Ngày 15/31874: Triều đình Huế kí với Pháp bản Hiệp ước Giáp
Tuất, thừa nhận chủ quyền của Pháp ở cả sáu tỉnh Nam Kì và nhiều
điều khoản bất lợi khác.

 

HÌNH ẢNH VỀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT (1873 – 1874)

Quân Pháp đánh thành Hà Nội năm
1873

Di tích lịch sử Ô Quang Chưởng
(Hà Nội)

Cuộc tấn công thành ngày 20/11/1873 của
Gacsni-ê - Cửa Đông Nam (Cửa Đại Hưng)

Tượng Nguyễn Tri Phương tại đền
thờ ở Bắc Môn

HÌNH ẢNH VỀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT (1873 – 1874)

Lược đồ quân Pháp đánh thành Hà Nội và trận
chiến Cầu Giấy lần thứ nhất

HÌNH ẢNH VỀ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT (1873 – 1874)

Ph. Gác-ni-ê bị thiệt mạng trong trận Cầu Giấy

THẢO LUẬN NHÓM

NHIỆM VỤ 2
Khai thác Hình 17.8, 17.9
mục 2b SGK tr.79

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Nêu những sự kiện chính về quá
trình Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần
thứ hai và cuộc kháng chiến chống
Pháp của quân dân ta ở Bắc Kì.
Hành động của

Thái độ, hành

Thái độ và

thực dân Pháp

động của nhà
Nguyễn

hành động
của nhân dân
ta

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HOẠT ĐỘNG

BÁO CÁO PHIẾU HỌC TẬP

Trình bày kết quả

Nhận xét & Bổ sung

Đại diện 1 -2 HS
trình bày kết quả phiếu
học tập trước lớp.

Các nhóm khác lắng
nghe, nhận xét và bổ
sung ý kiến.

Lắng nghe tích cực — Bổ sung chủ động — Ghi chép đầy đủ