Tiết 105,106

Hội thoại

Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:
I.- Hồng!
Vai xã
hộicótrong
Mày
muốnhội
vàothoại
Thanh Hoá chơi với mẹ mày
không?
Ví dụ: Đoạn trích sgk/92
(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt
khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp …
Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị
những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến (…)
Tôi cũng đáp lại cô tôi:
- Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu
cũng về.
Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:
-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước
đâu!
…Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn
tôi.Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại,
khoé mắt tôi đã cay cay. Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ
mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.
( …)Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:
- Sao cô biết mợ con có con?
( …)
Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm
nghị:
- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ
ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng
phải về. Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi
được sao?
Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng nói
tiếp:
- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về
dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ,
có hàng, người ta hỏi đến chứ?

Tiết 105,106: HỘI THOẠI
I.Vai xã hội trong hội thoại:
Ví dụ: SGK.
Bà cô
Vai xã hội

Vai trên

Cách
xưng hô

Tao – mày

Bé Hồng
Vai dưới
Cháu/ con – cô

Em hãy cho biết những quan hệ giữa 2
nhân vật dưới đây là quan hệ trên –
dưới hay ngang bằng.

Chị
Dậu
Cháu

Tên cai
lệ
Ông

Vai xã hội

Tôi

Ông

Bà

Mày

Ngang bằng
Trên – dưới

Dưới - trên

Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật
chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất
bình của mình để giữ thái độ lễ phép?

…tôi cúi đầu không đáp
…Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất…cổ
họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng…

Chuyện kể rằng một vị quan lớn đi qua
trường học cũ của mình liền ghé vào
thăm. Khi gặp lại người thầy cũ nay đã
già liền
chào:ngắn sau và trả
Đọckính
câucẩn
chuyện
- Thưa lời
thầy,
câuthầy
hỏi còn nhớ con
không? Con là …
Người thầy già giọng hốt hoảng:
- Dạ bẩm quan lớn, người là …..
- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa
học trò như ngày xưa. Con có được ngày
hôm nay chính là nhờ sự giáo dục ngày
nào của thầy.

Cho biết các vai trong câu chuyện
được xác định bằng những mối
quan hệ xã hội nào? Phân tích các
vai trong mối quan hệ.
Em có đồng ý với cách xưng hô
của người học trò trong câu
chuyện không? Vì sao?

Quan hệ tuổi
tác:

Quan hệ xã
hội

Người thầy: Vai
trên
Người học trò: Vai
dưới
Thầy: Vai trên; Trò:
Vai dưới
Quan: Vai trên; Dân:
Vai dưới

Đồng ý với cách xưng hô
của người học trò vì với
ông, ông đang lựa chọn
mình trong vai của người
học trò cũ đến thăm thầy
(vai dưới), thể hiện sự
kính trọng, truyền thống
tôn sư trọng đạo

II. Lượt lời trong hội thoại
Ví dụ 1 (SGK, tr/92)

Lượt lời

Người cô

Bé Hồng

1

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh - Không! Cháu không
Hóa chơi với mẹ mày không?
muốn vào. Cuối năm
thế nào mợ cháu cũng
về

2

- Sao lại không vào? Mợ mày phát
tài lắm, có như dạo trước đâu!

3

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy - Sao cô biết mợ con
cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày có con?
may vá sắm sửa cho và thăm em bé
chứ.

4

- Vậy mày hỏi cô Thông… Trước sau
cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới
mãi được sao?

5

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ
đầu cậu mày, … và mày cũng còn
phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến
chứ?

Im lặng

Im lặng

II.Luyện tập

Bài tập1: Hãy tìm
những chi tiết
trong bài “Hịch
tướng sĩ” thể
hiện thái độ vừa
nghiêm khắc vừa
khoan dung của
Trần Quốc Tuấn
đối với binh sĩ
dưới quyền?

HỊCH
TƯỚNG
SĨ

PHIẾU BÀI TẬP
Quan
hệ xã
hội

Ông
Giáo
Lão
Hạc

Quan Chi tiết thể
hệ tuổi hiện sự tôn
tác
trọng, thân
tình

Tâm trạng
không vui và
giữ ý

Qua Quan
n hệ hệ
xã
tuổi
hội
tác

Ông
Giáo
Vai Vai
trên dưới

Lão
Hạc

Vai Vai
dưới trên

Chi tiết thể hiện sự tôn trọng, thân tình

Tâm trạng
không vui và
giữ ý

Cử chỉ: Ông giáo nói với Lão Hạc những
lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão, mời
lão hút thuốc, uống nước, ăn khoai..
Lời lẽ:
- Gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con
mình”: thể hiện sự kính trọng người già
- xưng là “tôi”: thể hiện quan hệ bình
đẳng
Lão Hạc gọi người đối thoại với mình là
“ông giáo” ,dùng từ “dạy” thay cho từ nói,
thể hiện sự tôn trọng
Xưng hô gộp 2 người là “chúng mình”; các
câu nói cũng xuề xoà:“nói đùa thế”: chân
tình, giản dị

Cười
gượng ,cười
đưa đà.
- Khéo léo
từ chối việc
ở lại ăn
khoai, uống
nước với
ông giáo

Trò chơi: Ô số may mắn

1
4

2
5

3
6

“ Vai xã hội” trong hội thoại là
gì?
Là vị trí của người tham gia hội
thoại đối với người khác trong
cuộc thoại.

Một người mẹ là giáo viên, lúc đang dạy học
trên lớp có con mình đang theo học thì mối
quan hệ giữa họ là gì?
Quan hệ xã hội

XIN CHÚC MỪNG BẠN! BẠN
ĐÃ NHẬN ĐƯỢC MỘT PHẦN
THƯỞNG LÀ…
Một tràng pháo tay của cả lớp

Một người cha nói
chuyện với một người
con về công việc gia
đình. Trong cuộc hội
thoại đó, quan hệ giữa
hai người
hệ gì?
Quanlàhệquan
gia đình

XIN CHÚC MỪNG BẠN! BẠN
ĐÃ NHẬN ĐƯỢC MỘT PHẦN
THƯỞNG LÀ…
Một điểm cộng vào điểm
miệng

Nhận xét về cách nói năng của
người vợ trong câu sau: “Đồ
ngu ! Đòi một cái máng thật à ?
Một cái máng thì thấm vào
đâu ! Đi tìm lại con cá và đòi
một cái nhà rộng.”
Không phù hợp với vai

Hẹn gặp
lại các
em!