TIẾNG VIỆT 4
Bài 29A. QUÀ TẶNG CỦA

THIÊN NHIÊN (TIẾT 2)

CHÚNG MÌNH
CÙNG KHỞI ĐỘNG
NHÉ!

Câu khiến (câu
cầu khiến) dùng
để làm gì?

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

1. Câu khiến (câu cầu khiến) dùng để
nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn, …
của người nói, người viết với người
khác.
2. Khi viết, cuối câu khiến có dấu chấm
than (!) hoặc dấu chấm (.).

XEM AI NHANH NHẤT?

 Khoanh vào chữ cái cái trước câu trả

lời đúng:
Câu: “Trang cho mình mượn cái bút này
nhé!” thuộc kiểu câu gì?
A. Câu kể
B. Câu hỏi
C. Câu khiến
D. Câu cảm

XEM AI NHANH NHẤT?

 Khoanh vào chữ cái đặt trước câu khiến
trong các câu sau:
a. Mặt hồ phẳng lặng như gương.
b. Bạn đang vui lắm phải không?
c. Chiều nay, chị hãy đón em nhé!
d. Cô-péc-ních là nhà thiên văn học người
Ba Lan.

1. Thêm từ hãy, đừng, chớ, nên,
phải, ... vào trước động từ.

Có mấy
cách để
đặt câu
khiến?

2. Thêm các từ lên hoặc đi, thôi,
nào, ... vào cuối câu.
3. Thêm từ đề nghị hoặc xin,
mong, ... vào đầu câu.
4. Dùng ngữ điệu và dấu câu phù
hợp với câu khiến.

Chuyển câu kể “Khánh học bài.” thành
câu khiến:
Khánh hãy học bài!
Khánh nên học bài!
Khánh học bài đi!
Khánh học bài nào!
Xin Khánh học bài.
Đề nghị Khánh học bài!
Mong Khánh học bài!
10

CÁC BẠN
GIỎI QUÁ!

Thứ Hai, ngày 3 tháng 4 năm 2023
Tiếng Việt
Bài 29A. Quà tặng của thiên nhiên
(tiết 2)
Hướng dẫn học trang 115

MỤC TIÊU
 Biết nói lời yêu cầu, đề nghị một
cách lịch sự.

7. Tìm hiểu về cách giữ phép lịch sự khi bày tỏ yêu
cầu, đề nghị:
1) Đọc mẩu chuyện sau:
Một sớm, thằng Hùng, mới “nhập cư” vào xóm
tôi, dắt chiếc xe đạp gần hết hơi ra tiệm sửa xe của
bác Hai. Nó hất hàm bảo bác Hai:
- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ
giờ học rồi.
Bác Hai nhìn thằng Hùng rồi nói:
- Tiệm của bác hổng có bơm thuê.
- Vậy cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
Vừa lúc ấy, cái Hoa nhà ở cuối ngõ cũng dắt xe đạp chạy vào ríu rít chào hỏi:
- Cháu chào bác Hai ạ! Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé. Chiều nay cháu đi học về,
bác coi giùm cháu nghe, hổng biết sao nó cứ xì hơi hoài.
- Được rồi. Nào để bác bơm cho. Cháu là con gái, biết bơm không mà bơm!
- Cháu cảm ơn bác nhiều.
(Theo Thành Long)
 Nhập cư: từ nơi khác đến ở (thường dùng với nghĩa “đến ở hẳn nước khác”.
 Hổng (tiếng Nam Bộ): không.

7. Tìm hiểu về cách giữ phép lịch sự khi bày tỏ yêu cầu, đề
nghị
2) Tìm những câu nêu yêu cầu, đề nghị trong mẩu chuyện
trên.
3) Nhận xét về cách nêu yêu cầu, đề nghị của hai bạn Hùng
và Hoa.
 - Những lời đề nghị của bạn nào chưa lịch sự, vì sao?
 - Những lời đề nghị của bạn nào lịch sự, vì sao?
4) Theo em, cần nói năng như thế nào để giữ phép lịch sự
khi yêu cầu, đề nghị?

2) Những câu nêu yêu cầu, đề nghị trong mẩu chuyện trên là:
  - Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ giờ học rồi.

  - Vậy cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
  - Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé. Chiều nay cháu đi
học về, bác coi giùm cháu nghe, hổng biết sao nó cứ xì hơi
hoài.
  - Nào để bác bơm cho.

3) Nhận xét về cách nêu yêu cầu, đề nghị của hai bạn
Hùng và Hoa:
- Những lời đề nghị của bạn Hùng chưa lịch sự, vì bạn
ấy nói trống không, không có từ xưng hô phù hợp.
- Những lời đề nghị của bạn Hoa lịch sự, vì bạn ấy có
chọn từ xưng hô phù hợp.
4) Để giữ phép lịch sự khi yêu cầu, đề nghị, chúng ta
cần chọn những từ xưng hô cho phù hợp và thêm vào
trước hoặc sau động từ các từ làm ơn, giùm, giúp, ...

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

1. Khi yêu cầu, đề nghị, phải giữ phép lịch sự.
2. Muốn cho lời yêu cầu, đề nghị được lịch sự,
cần chọn từ xưng hô cho phù hợp và thêm vào
trước hoặc sau động từ các từ làm ơn, giùm,
giúp, ...
3. Có thể dùng câu hỏi để nêu yêu cầu, đề nghị.

B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

1. a. Khi muốn mượn bạn cái bút, em có thể
chọn những cách nói nào?
a1. Cho mượn cái bút!
a2. Lan ơi, cho tớ mượn cái bút!
a3. Lan ơi, cậu có thể cho tớ mượn cái bút
được không?

1. b. Khi muốn hỏi giờ một người lớn tuổi,
em có thể chọn những cách nói nào?
b1. Mấy giờ rồi?
b2. Bác ơi, mấy giờ rồi ạ?
b3. Bác ơi, bác làm ơn cho cháu biết mấy
giờ rồi!
b4. Bác ơi, bác xem giùm cháu mấy giờ
rồi ạ!

2. Trong từng cặp câu khiến dưới đây, câu nào giữ được phép
lịch sự, câu nào không giữ được phép lịch sự? Vì sao?
=> Câu giữ được phép lịch sự (có từ xưng
hô, Câu
quankhông
hệ thângiữ
mật)
=>
phép lịch sự (không có

a. - Lan ơi, cho tớ về với!

    - Cho đi nhờ một cái!
từ xưng hô, nói trống không)
Câu không giữ phép lịch sự
b. - Chiều nay, chị đón em nhé!
 =>
(câu
nhờkhông
cậy mà
ra lịch
lệnh)sự
=> Câu
giữnhư
phép
    - Chiều nay, chị phải đón em đấy!
(không có từ xưng hô, nói cộc lốc)
Þ Câu không giữ phép lịch sự
c. - Đừng có mà nói như thế!
từ xưng
=>(không
Câu giữcóđược
phép hô,
lịch nói
sự
    - Theo tớ, cậu không nên nói như thế!  cộc lốc)
(khuyên nhủ nhẹ nhàng)
=> Câu không giữ phép lịch sự
d. - Mở hộ cháu cái cửa!
(không lịch sự, thiếu từ xưng hô,
giữ được phép lịch sự
    - Bác mở giúp cháu cái cửa này với!
 =>nhưCâu
ra lệnh)
(xưng hô, nhờ cậy lịch sự lễ
phép)

3. Đặt câu khiến phù hợp với các tình
huống sau và chép vào vở:
a. Em nói với bố (mẹ) để xin bố (mẹ) cho
tiền mua một quyến sổ ghi chép.
b. Em đi học về, nhà em không có ai ở
nhà. Em xin bác hàng xóm cho ngồi nhờ
để chờ bố mẹ về.
25

3. a. Em nói với bố (mẹ) để xin bố (mẹ) cho
tiền mua một quyển sổ ghi chép.
• Mẹ ơi, mẹ cho con xin 10 nghìn mua quyển sổ
ghi chép mẹ nhé!
• Mẹ ơi, mẹ cho con xin 10 nghìn mua quyển sổ
ghi chép được không?
• Mẹ ơi, xin mẹ mua giùm con quyển sổ ghi
chép mẹ nhé, con hết vở rồi ạ!

b. Em đi học về, nhà em không có ai ở nhà. Em
xin bác hàng xóm cho ngồi nhờ để chờ bố mẹ về.
• Bác ơi, cho cháu ngồi đây một lát, cháu đợi bố
mẹ cháu ạ!
• Bác ơi, cho cháu ngồi đây đợi bố mẹ cháu chút
nhé!
• Bác ơi, cho cháu ngồi đây đợi bố mẹ cháu chút
được không ạ?
• ...

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

1. Khi yêu cầu, đề nghị, phải giữ phép lịch sự.
2. Muốn cho lời yêu cầu, đề nghị được lịch sự,
cần chọn từ xưng hô cho phù hợp và thêm vào
trước hoặc sau động từ các từ làm ơn, giùm,
giúp, ...
3. Có thể dùng câu hỏi để nêu yêu cầu, đề nghị.

Luyện tập câu khiến

Hoạt động
nối tiếp

Ghi nhớ nội dung bài học

Chuẩn bị bài mới

CẢM ƠN
CÁC EM!

CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC
TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!