HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
Quan sát các bức tranh, ảnh và cho
biết: 4 bức tranh, ảnh này giống
nhau ở điểm gì? Nêu cảm nhận
của bản thân.

MỘT SỐ BỨC TRANH

“Mẹ thương con con có hay chăng
Thương từ thai nghén ở trong lòng”
Đúng như lời bài hát, người con từ lúc còn trong bụng mẹ đã cảm nhận được
biết bao tình cảm của người mẹ và cả sự quan tâm chăm sóc của người cha.
Và rồi khi ta chào đời, ta lại được nuôi lớn bằng dòng sữa ngọt ngào của
người mẹ và bao vất vả khó nhọc của người cha. Thời gian cứ thế trôi đi, đồng
nghĩa với việc con ngày càng lớn khôn và cha mẹ ngày càng vất vả hơn để lo
chu toàn cho ta từ miếng cơm manh áo đến học hành, dưỡng dục ta nên người.
Chính vì thế đó là tình cảm vô bờ của họ mà ta cảm nhận được từ trái tim. Và
có lúc ta cũng đã ẩn chứa bên trong trái tim ta mà ta đã từng thể hiện ở sự chờ
đợi họ khi vào một ngày nào đó mà ta chưa nghe, chưa thấy mẹ dường như
mình thiếu vắng một thứ gì khó tả đúng không các con? Và đó cũng là nội
dung bài học mà cô trò mình tìm hiểu trong tiết học này, các con ạ!

KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
Tìm hiểu chung về thơ, ngôn ngữ thơ

Đọc phần Tri
thức đọc hiểu
trong SGK
trang 96, 97 và
tái hiện lại
kiến thức.

Tìm hiểu chung về thơ, ngôn ngữ thơ

Thơ

- Được sáng tác để bộc lộ tình cảm, cảm
xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc của
đời sống.
- Đọc thơ trước hết là tìm hiểu, lắng
nghe, chia sẻ những tình cảm, cảm xúc
ấy qua ngôn ngữ thơ.

Tìm hiểu chung về thơ, ngôn ngữ thơ

Ngôn ngữ thơ

Có khả năng truyền cảm, lan tỏa
tình cảm, cảm xúc nhờ tổ chức
một cảm xúc đặc biệt, độc đáo thể
hiện qua cách dùng từ ngữ, hình
ảnh, vần, nhịp các biện pháp tu từ.

VĂN BẢN 1
ĐỢI MẸ

Vũ Quần Phương

ĐỢI MẸ
I/ Tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- Vũ Quần Phương sinh 1940, quê ở tỉnh Nam
Định.
- Là nhà thơ, nhà báo, nhà phê bình văn học.
- Cuộc đời: Ông vốn là một bác sĩ nhưng đã
chuyển sang hoạt động văn học và gắn bó gần
như cả đời với văn chương.

- Ông tốt nghiệp Đại học Y khoa rồi làm bác sĩ 2 năm
trước khi chuyển sang làm thơ, nhà phê bình văn học.
- Nguyên Trưởng ban biên tập văn học (Nhà xuất bản
Văn học).
- Nguyên Chủ tịch Hội văn nghệ Hà Nội, Tổng biên
tập báo Người Hà Nội.
- Nguyên Chủ tịch Hội đồng thơ Hội Nhà Văn Việt
Nam, Phó Tổng biên tập tạp chí Văn chương Việt
Nam bằng tiếng Pháp.
- Đại biểu Quốc hội khóa IX
- Ngoài làm thơ và viết phê bình văn học, ông còn
dịch thơ đăng trên các sách, báo và tạp chí văn học.
- Ông được nhận giải thưởng Nhà nước về văn học
nghệ thuật năm 2007.

ĐỢI MẸ
I/ Tìm hiểu chung
2/ Tác phẩm
- Xuất xứ: in trong tập Thơ về mẹ, Nhiều
tác giả, NXB Lao động, 2012.
- Thể thơ: thơ tự do.

ĐỢI MẸ

Đọc rõ ràng,
rành mạch,
biểu cảm...

BỐ CỤC

Phần 1: 4 câu thơ đầu -> Hình ảnh em
bé đợi mẹ.
Phần 2: 7 câu thơ tiếp -> Miêu tả cảnh
vật về đêm.
Phần 3: còn lại -> Mẹ vẫn chưa về.

ĐỢI MẸ

?/ Em hình dung
thấy điều gì khi
đọc đoạn thơ
này?

Một khung cảnh tĩnh lặng, màn đêm đã buông
xuống và căn nhà cũng chìm vào bóng tối.
Không ngọn lửa, không bóng người, chỉ có ánh
đom đóm lập lòe tạo nên một không gian tịch
mịch, cô đơn trong sự đợi chờ mẹ về của nhân
vật em bé.

?/ Mẹ đã bế ai vào nhà? Dựa vào đâu
mà em cho là như vậy?
Mẹ đã bế em bé vào nhà. Em dựa vào hoàn cảnh câu trước “…chờ
tiếng bàn chân mẹ/ Bàn chân mẹ lội bùn ì oạp phía đồng xa”. Dường
như em bé đã thiếp đi trong lúc chờ mẹ về, lúc ngủ em vẫn đang đợi
mẹ trong cơn mơ.

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
1/ Cách gieo vần, ngắt nhịp

?/ Xác định cách gieo vần và ngắt nhịp
của bài thơ? Em có nhận xét gì về
cách gieo vần và ngắt nhịp ấy?

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
1/ Cách gieo vần, ngắt nhịp
- Cách gieo vần: linh hoạt
- Mẹ lẫn trên cánh đồng.
Đồng lúa lẫn vào đêm,
- Đom đóm bay ngoài ao.
Đom đóm đã vào nhà
… lung linh trắng vườn
hoa mận trắng

- Cách ngắt nhịp: độc đáo
- Dòng 2, 8.
- Dòng 3, 11.
=> Nhận xét: Cách gieo
vần và ngắt nhịp độc
đáo của bải thơ làm cho
thay đổi, góp phần diễn
tả tâm trạng chờ đợi mẹ
của bé.

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ

?/ Tìm và nêu tác dụng của những từ
ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ thể hiện
tâm trạng đợi mẹ của em bé?

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
2/ Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
Yêu cầu
Từ ngữ
Hình ảnh

Biểu hiện
ngồi nhìn, lẫn, trống trải, chờ, khuya, …
ruộng lúa, trăng non, vầng trăng, đom đóm, bàn
chân mẹ lội bùn ì oạp, căn nhà tranh, vườn hoa mận
trắng,…
liệt kê

Biện pháp tu từ
Tác dụng: gây ấn tượng mạnh cho người đọc hình dung về một khung cảnh
chờ đợi mẹ đầy tịch mịch, cô đơn của nhân vật em bé => Làm rõ
tình yêu mẹ của em bé.

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
3/ Hình ảnh mẹ bế em vào nhà

?/ Đọc câu thơ: “Mẹ đã bế vào nhà
nỗi đợi vẫn nằm mơ”. Nêu cảm nhận
của em về hình ảnh này?

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản
3/ Hình ảnh mẹ bế em vào nhà
Em bé đã đợi được mẹ trở về nhưng dường như sự cô đơn,
trống trải đã làm em thiếp đi. Nằm trong vòng tay ấm áp của
mẹ, em bé vẫn mơ màng, mang cả nỗi đợi vào giấc mơ. Sự
chờ đợi, mong ngóng đã chiếm lấy cả giấc mơ của đứa trẻ
hồn nhiên, ngây thơ. Điều đó cho thấy dù vẫn là một đứa trẻ,
nhưng nhân vật em bé đã có thể hiểu được sự chờ đợi, mong
mỏi là như thế nào.

- Câu thơ diễn tả hình ảnh độc đáo nhấn
mạnh tình yêu thương của mẹ dành cho
em bé.

ĐỢI MẸ
II/ Đọc hiểu văn bản

?/ Theo em tác giả muốn gửi gắm
thông điệp gì qua bài thơ trên?

Thông điệp: hãy trân trọng từng khoảnh khắc bên cạnh những người thân yêu
trong gia đình. Không chỉ những khoảnh khắc đáng nhớ, vui vẻ mà ngay cả sự
chờ đợi cũng đáng để ta lưu giữ, trân trọng. Chúng ta không thể ở mãi với gia
đình mình, ai rồi cũng sẽ có ước mơ, hoài bão phải thực hiện và sẽ rời xa ngôi
nhà thân yêu. Vậy nên hãy trân trọng, nâng niu từng khoảnh khắc khi ở bên
nhau để sau này khi nhìn lại sẽ là những kỉ niệm đáng nhớ thay vì những tiếc
nuối.

ĐỢI MẸ
III/ Tổng kết

1. Nghệ thuật.
- Thể thơ tự do.
- Những hình ảnh giàu sức biểu cảm.
- Sử dụng thành công các biện pháp tư từ để làm nổi bật vẻ đẹp tình
cảm gia đình.
2. Nội dung.
- Ca ngợi vẻ đẹp tình mẫu tử
- Tự hào về truyền thống tốt đẹp về tình cảm gia đình ở nhiều khía
cạnh.

LUYỆN TẬP

Tình cảm của bé và mẹ dành cho
nhau gợi cho em suy nghĩ gì về tình
cảm giữa những người thân trong
gia đình? Hãy viết một đoạn văn
ngắn để bày tỏ suy nghĩ của em.

Tình cảm gia đình là thứ tình cảm thiêng
liêng, cao đẹp. Như trong bài thơ “Đợi mẹ” của nhà
thơ Vũ Quần Phương, tình cảm của nhân vật em bé
dành cho mẹ của mình thể hiện qua sự chờ đợi, mong
mỏi mẹ trở về trong màn đêm tĩnh lặng. Sự cô đơn
không làm nhụt chí của em bé, em vẫn đợi mẹ như
màn đêm đợi ngày mai. Như trong chúng ta, ai chả có
những lúc phải chờ đợi, con chờ đợi mẹ đi chợ về, bố
mẹ chờ đợi đứa con đi làm xa trở về… đó đều là cách
mà những người trong gia đình thể hiện với nhau. Nó
không giống với tình yêu, sự chờ đợi đem đến sự bồi
hồi, hy vọng vào một điều gì sắp xảy ra khiến chúng
ta khi thì lo lắng, sốt ruột, khi thì vui vẻ, hồ hởi. Dù
được biểu hiện như thế nào, tình cảm gia đình vẫn là
tình cảm đáng trân trọng. Chúng ta cần phải biết yêu
mến người thân của mình và biết trân trọng những
khoảnh khắc bên gia đình của mình.