BÀI GIẢNG VẬT LÝ 9

TIẾT 29-Bài 25
SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP
NAM CHÂM ĐIỆN

Phát biểu quy tắc nắm tay phải. Hãy xác định chiều
của đường sức từ trong ống dây? (theo hình sau).

N¾m tay ph¶i, råi ®Æt sao cho bèn ngãn tay h­íng theo
chiÒu dßng ®iÖn ch¹y qua c¸c vßng d©y th× ngãn tay
c¸i choai ra chØ chiÒu ®­ưêng søc tõ trong lßng èng
d©y.

TIẾT 27 - Một
TUẦN
nam 14
châm điện mạnh có thể hút được một xe tải nặng hàng chục

tấn, trong khi đó chưa có một nam châm vĩnh cửu nào có được lực hút mạnh
như thế. Vậy nam châm điện được tạo ra như thế nào và có gì lợi hơn so với
nam châm vĩnh cửu.

NỘI DUNG 
I. SỰ NHIỄM TỪ
CỦA SẮT, THÉP
1. Thí nghiệm:
Thí nghiệm 1:
- Ống dây chưa có lõi
sắt (hoặc thép):
- Ống dây có lõi sắt
(hoặc thép):

I. SÖÏ NHIEÃM TÖØ CUÛA SAÉT, THEÙP.
Lõi sắt non
Lõi thép

A
Pin
2

1

B¾c

3

nam

Vậy
lệch
củalõi
kim
châm
Vậy
lõisắt
sắt,
thép
có
tácnam
dụng
gì ?khi
Lõigóc
(hoặc
thép)
làm
tăng
tác
cuộn dây
lõiống
sắt (hoặc
thép)dòng
như thế
dụng
từ có
của
dây có
điện
nào so
với khi không có lõi sắt (hoặc
chạy
qua.
thép)?

NỘI
NỘIDUNG
DUNG
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP

1. Thí nghiệm:

Thí nghiệm 2:

nghiệm
1: có lõi sắt,
a.Thí
Ống
dây chưa
thép:
- Ống dây chưa có lõi sắt,
b. Ống dây có lõi sắt (hoặc
thép:
thép):
- Ống dây có lõi sắt (hoặc

thép):
Thí
nghiệm 2:

Có hiện tượng gì xảy ra với đinh sắt
khi ngắt dòng điện chạy qua ống dây
có lõi thép?

Lõi thép

Lõi sắt non

A
Pin

Có hiện tượng gì xảy ra với đinh sắt khi
ngắt dòng điện chạy qua ống dây có lõi sắt
non?

NỘI
NỘIDUNG
DUNG
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP

Thí nghiệm 1:

Thí nghiệm 2:

a. Ống dây chưa có lõi sắt,
thép:
b. Ống dây có lõi sắt (hoặc
thép):
Thí nghiệm 2:

I. SÖÏ NHIEÃM TÖØ CUÛA SAÉT, THEÙP.

C1: Vậy sự nhiễm từ của sắt non và thép
có gì khác nhau khi ta ngắt dòng điện.
Khi ngắt dòng điện đi qua ống dây,
lõi sắt non mất hết từ tính còn lõi
thép thì vẫn giữ được từ tính.

NỘI DUNG 
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA
SẮT, THÉP

I. SÖÏ NHIEÃM TÖØ CUÛA SAÉT, THEÙP.

b. Thí nghiệm 2:
2. Kết luận:
a. Lõi sắt non (hoặc lõi
thép) làm tăng tác
dụng từ của ống dây
khi có dòng điện chạy
qua.
b. Khi ngắt dòng điện,
lõi sắt non mất hết từ
tính còn lõi thép thì
vẫn giữ được từ tính.

Từ hai thí nghiệm trên em
hãy nêu kết luận về sự
nhiễm từ của sắt và thép?

NỘI DUNG 
I. SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP

1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:

C2: Quan sát và chỉ ra các bộ phận của
nam châm điện.
II. NAM CHÂM ĐIỆN.
Lõi sắt non

Khuôn nhựa

II. NAM CHÂM ĐIỆN.
1. Cấu tạo:
Gồm: Khuôn nhựa,
lõi sắt non và ống
dây.

ống dây

Cho biết ý
nghĩa các con
số ghi trên
ống dây của
nam
châm
điện.

1A - 22

1A - 22

Nam châm điện

kẹp giấy

NỘI DUNG 
II. NAM CHÂM ĐIỆN.

2. Cách làm tăng lực
từ của nam châm
điện:
Có thể làm tăng lực
từ của nam châm điện
tác dụng lên một vật
bằng cách tăng cường
độ dòng điện chạy
qua các vòng dây
hoặc tăng số vòng dây
của ống dây:

Tiết 28, Bài 25: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT,
THÉP- NAM CHÂM ĐIỆN
II. NAM CHÂM ĐIỆN.
Lõi sắt non

Khuôn nhựa

ống dây

Có thể làm tăng lực
từ của nam châm
điện bằng cách nào?

1A - 22

1A - 22

Nam châm điện

kẹp giấy

C3: So sánh các nam châm điện: a và b; c và d; b,d và e
nam châm nào mạnh hơn?

a)

b)

I = 1A
n = 250

c)
I = 1A
n = 500

d)

b)
I = 1A
n = 500

d)

I = 1A
n = 300

e)
I = 2A
n = 300

I = 2A
n = 750

I = 2A
n = 300

III. Vận dụng



C4:Khi chạm mũi kéo
vào đầu thanh nam
châm thì sau đó mũi
kéo hút được các vụn
sắt. Giải thích vì sao?

Vì khi chạm vào
thanh nam châm
thì mũi kéo đã bị
nhiễm từ và trở
thành một nam
châm.

S

N

Mặt khác, kéo được làm bằng
thép nên sau khi không còn tiếp
xúc với nam châm nữa, kéo vẫn
giữ được từ tính lâu dài.

III. Vận dụng
C5: Muốn nam châm điện
mất hết từ tính thì làm
thế nào. Tại sao?

-

K

Chỉ cần ngắt khoá K

III. Vận dụng
C6: Trả lời câu hỏi phần mở bài:

Lợi thế của nam châm điện:
- Có thể chế tạo nam châm điện cực mạnh bằng
cách tăng số vòng dây và tăng cường độ dòng điện
đi qua ống dây.
- Chỉ cần ngắt dòng điện qua ống dây là nam châm
điện mất hết từ tính.
- Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm bằng
cách thay đổi chiều dòng điện qua ống dây.

Bài tập củng cố
Câu 1: Điều nào sau đây là đúng khi nói về sự nhiễm từ của
sắt ?
A. Sắt đặt trong ống dây có dòng điện chạy qua, nó sẽ bị
nhiễm từ.
B. Khi lõi sắt trong ống dây đang bị nhiễm từ, nếu cắt dòng
điện thì lõi sắt sẽ mất từ tính.
C. Sự nhiễm từ của sắt được ứng dụng trong việc chế tạo
nam châm điện.

D. Các phát biểu A, B, C đều đúng.
O

Bài tập củng cố
Câu 2: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sự nhiễm từ
của thép ?
A. Khi đặt một lõi thép trong từ trường, lõi thép bị nhiễm từ.
O

B. Trong cùng một điều kiện như nhau, thép nhiễm từ
mạnh hơn sắt.
C. Khi đã nhiễm từ, thép duy trì từ tính kém hơn sắt.
D. Các phát biểu A, B, C đều đúng.

3. Nam châm điện có những đặc điểm nào lợi thế hơn nam
châm vĩnh cửu?
A. Có thể chế tạo nam châm điện cực mạnh bằng cách tăng số
vòng của ống dây và tăng cường độ dòng điện chạy qua ống
dây.
B. Có thể thay đổi tên cực từ của của nam châm điện bằng cách
đổi chiều dòng điện chạy qua ống dây.
C. Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây là nam châm điện mất
hết từ tính.

O

D. Các phương án A, B, C đều đúng.

4. Hãy điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống để được câu
đúng ý nghĩa vật lý:
1. Sắt, thép, ni ken, cô ban và các vật liệu từ khác đặt trong
từ trường, đều bị
…………
nhiễm
từ
2. Sau khi đã bị nhiễm từ, ………..không
giữ được từ tính lâu
sắt non
dài.
lực từ
3. Có thể làm tăng
……………..của
nam châm điện tác dụng lên
một vật bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua các
vòng dây hoặc tăng số vòng của ống dây.