TRƯỜNG THCS TẢN LĨNH – BA VÌ

ÔN TẬP VĂN BẢN

“NÓI VỚI CON”

- Y PHƯƠNG-

I/ KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Tác giả

- Y Phương ( 1948), tên khai sinh là Hứa Vĩnh Sước, dân tộc Tày.
Quê: Trùng Khánh – Cao Bằng
- Thơ ông thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng, cách
tư duy giàu hình ảnh của người miền núi.
- Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về VHNT.

2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh:  Bài thơ ra đời vào năm 1980 – khi đời sống tinh thần
vàvật chất của nhân dân cả nước nói chung, nhân dân các dân tộc thiểu
số ở miền núi nói riêng vô cùng khó khăn, thiếu thốn.
- Xuất xứ: In trong tập “Thơ Việt Nam 1945 - 1985”.
- Thể thơ: Tự do.
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm (kết hợp với miêu tả).

- Mạch cảm xúc:
+ Mượn lời nói với con, Y Phương gợi về cội nguồn sinh
dưỡng mỗi con người, bộc lộ niềm tự hào về sức sống bền bỉ của quê
hương mình.
+ Bài thơ đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra là tình cảm
quê hương, từ những kỷ niệm gần gũi, thiết tha mà nâng lên thành lẽ
sống. Cảm xúc, chủ đề của bài thơ được bộ lộ, dẫn dắt một cách tự
nhiên, có tầm khái quát nhưng vẫn thấm thía.

- Bố cục

- Phần 1: Từ đầu đến “Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”:
Người cha nói với con cội nguồn sinh dưỡng của mỗi
con người.
- Phần 2: Còn lại: Đức tính tốt đẹp của người đồng
mình và mong ước của người cha.

II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người.
* Tình cảm gia đình

“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười” .
- Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng + liệt kê
-> Âm điệu tươi vui, quấn quýt: “chân phải” – “chân trái”, rồi “một
bước” – “hai bước”, rồi lại “tiếng nói” – “tiếng cười”….
- Hình ảnh cụ thể, giàu chất thơ kết hợp với nét độc đáo trong tư duy,
cách diễn đạt của người miền núi.
-> Khung cảnh một gia đình đầm ấm, đầy ắp niềm vui, tràn ngập tiếng
nói cười.

- Lời thơ gợi vẽ ra trước mắt người đọc hình ảnh em bé đang
chập chững tập đi, đang bi bô tập nói, lúc thì sa vào lòng
mẹ, lúc thì níu lấy tay cha.
- Ta có thể hình dung được gương mặt tràn ngập tình yêu
thương, ánh mắt long lanh rạng rỡ cùng với vòng tay dang
rộng của cha mẹ đưa ra đón đứa con vào lòng.
-> Hình ảnh người con đang lớn lên từng ngày trong vòng
tay yêu thương của cha mẹ. Gia đình là tổ ấm, là cội nguồn
yêu thương đầu tiên để con khôn lớn trưởng thành.

* Tình cảm quê hương
- Cách gọi độc đáo:

Người
đồng
mình

Người vùng mình, người miền
mình; người cùng sống trên một
miền đất, cùng quê hương, cùng
một dân tộc.

- Người cha đã có cách lí giải rất cụ thể về sự đáng yêu của con
người quê hương:
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát”

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát

- Hệ thống hình ảnh giàu sức gợi:
+ “ Đan lờ cài nan hoa”: tả thực công cụ lao động còn thô sơ được
“người đồng mình” trang trí trở nên đẹp đẽ; gợi đôi bàn tay cần cù,
khéo léo, tài hoa và giàu sáng tạo của “người đồng mình”, đã khiến
cho những nan nứa, nan tre đơn sơ, thô mộc trở thành “nan hoa”
+ “ Vách nhà ken câu hát”: đã tả thực lối sinh hoạt văn hóa cộng
đồng, khiến cho những vách nhà như được ken dầy trong những câu
hát, gợi một thế giới tâm hồn tinh tế và tràn đầy lạc quan của người
vùng cao.
+ Các động từ “cài, ken”: vừa miêu tả được động tác  khéo léo
trong lao động vừa gợi sự gắn bó của những “ người đồng mình”
trong cuộc sống lao động.

“Rừng cho hoa”
- Nhân hóa => vừa tả thực vẻ đẹp của
những rừng hoa mà thiên nhiên quê
hương ban tặng, vừa gợi sự giàu có hào
phóng của thiên nhiên, quê hương.

“Con đường cho những tấm lòng”
- Nhân hóa => gợi liên tưởng đến những
con đường trở về nhà, về bản; gợi đến
tấm lòng tình cảm của “người đồng
mình” với gia đình, quê hương, xứ sở.
- Điệp từ “cho”
=> tấm lòng rộng mở, hào phóng, sẵn sàng ban tặng tất cả những gì đẹp
nhất, tuyệt vời nhất của quê hương, thiên nhiên.
=> Nếu như gia đình là cội nguồn sinh thành và dưỡng dục con thì quê hương
bằng văn hóa lao động đã nuôi dưỡng tâm hồn, lẽ sống và chở che cho con
thêm khôn lớn, trưởng thành.

* Người cha còn nhắc đến những kỉ niệm ngày cưới
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.

- “Nhớ về ngày cưới” => nhớ về kỉ niệm cho sự khởi đầu của một
gia đình. Nó là minh chứng cho tình yêu và con chính là kết tinh từ
tình yêu ấy.
- “ Ngày đầu tiên đẹp nhất” => đó có thể là ngày cưới của cha mẹ,
nhưng cũng có thể là ngày đầu tiên con chào đời.
=> Niềm trân trọng thiêng liêng hướng tới gia đình

Nói với con
về cội nguồn
sinh dưỡng

Tình cảm cha mẹ dành cho con : nâng đón,
chở che, chăm chút…
Tình cảm quê hương : con trưởng thành trong
cuộc sống lao động,trong thiên nhiên thơ mộng,
nghĩa tình của quê hương.

=> Đoạn thơ là lời dặn dò, nhắn nhủ tâm tình của người cha về cội
nguồn sinh thành và nuôi dưỡng con: Gia đình, quê hương chính là
những nền tảng cơ bản để tiếp bước cho con khôn lớn, trưởng thành.
Bởi vậy, con phải luôn sống bằng tất cả tình yêu và niềm tự hào. 

2. Những đức tính cao đẹp của người đồng mình và mong ước của
người cha
a. Những phẩm chất cao đẹp của “người đồng mình”
“Người đồng mình thương lắm con ơi!”
 Động từ “ thương” đi liền với từ chỉ mức độ “lắm”
 Bày tỏ sự đồng cảm với những nỗi vất vả, khó khăn của con

người quê hương.
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn

+ cao, xa => tính từ => gợi liên tưởng đến
những dãy núi cao, trùng điệp là nơi cư trú
của đồng bào vùng cao.
Những tính từ này được sắp xếp theo trình tự
tăng tiến => gợi những khó khăn như chồng
chất khó khăn để thử thách ý chí con người.

Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn

- Hệ thống hình ảnh mang tư duy của người miền núi,
khi tác giả lấy cao của trời, của núi để đo nỗi buồn nỗi
vất vả, lấy xa của đất , của những con đường đèo để
đo ý chí con người.
=> Câu thơ đượm chút ngậm ngùi, xót xa để diễn tả
thực tại đời sống còn nhiều những khó khăn, thiếu thốn
của đồng bào vùng cao. Đồng thời, cũng đầy tự hào
trước ý chí, nghị lực vươn lên của họ.

Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
- Nghệ thuật tương phản:
+ Hình ảnh “thô sơ da thịt” => tả thực vóc dáng, hình hài nhỏ bé
của “người đồng mình”
+ Cụm từ “chẳng mấy ai nhỏ bé” => gợi ý chí, nghị lực phi
thường, vượt lên hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn của họ
=> Đã làm tôn lên “tầm vóc”, “vóc dáng” của “người đồng
mình”: họ có thể còn “thô sơ da thịt” nhưng họ không hề yếu
đuối.

Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục”
- Hình ảnh “tự đục đá kê cao quê hương” vừa mang ý nghĩa tả
thực, vừa mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc:
+ Tả thực quá trình dựng nhà, dựng bản của của người vùng cao,
được kê trên những tảng đá lớn để tránh mối mọt.
+ Ẩn dụ cho tinh thần tự lực cánh sinh, họ đã xây dưng và nâng tầm
quê hương. 
=> Trong quá trình dựng làng, dựng bản, dựng quê hương ấy,
chính họ đã làm nên phong tục, bản sắc riêng cho cộng đồng.
 Câu thơ tràn đầy niềm tự hào về những phẩm chất đáng quý của người dồng

minh.
 Từ đó Y Phương nhắn nhủ, răn dạy con phải biết kế thừa, phát huy những vẻ
đẹp của con người quê hương.

b. Mong ước của cha
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc.

=> Điệp từ “sống”  => đã tô đậm được mong ước mãnh liệt của cha
dành cho con.
=> Hình ảnh ẩn dụ và phép liệt kê “đá ghập ghềnh” và “thung
nghèo đói”:
+ Gợi không gian sống hiểm trở, khó làm ăn, canh tác 
+ Gợi đến cuộc sống nhiều vất vả, gian khó và đói nghèo
=> Người cha mong muốn con: hãy biết yêu thương, gắn bó, trân
trọng quê hương mình.

Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc.
- Hình ảnh so sánh : “Sống như sông như suối”
+ Gợi về cuộc sống bình dị, hồn nhiên, gắn bó với thiên nhiên.
+ Gợi lối sống trong sáng, phóng khoáng, dào dạt tình cảm như sông
như suối.
-> Người cha mong muốn ở con: một tâm hồn trong sáng, phóng
khoáng, mạnh mẽ như thiên nhiên.
- Thủ pháp đối “lên thác” >< “xuống ghềnh” gợi một cuộc sống vất
vả, lam lũ, nhọc nhằn, không hề bằng phẳng, dễ dàng.
-> Người cha mong muốn ở con: phải biết đối mặt, không ngần ngại
trước những khó khăn và phải biết vươn lên, làm chủ hoàn cảnh. 
=> Đoạn thơ là lời khuyên của cha, khuyên con hãy tiếp nối cái tình
cảm ân nghĩa, thủy chung với mảnh đất mà mình sinh ra. Hãy tiếp nối
cả ý chí can đảm, lòng kiên cường của người đồng mình.

Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con”
-

Hình ảnh “ thô sơ da thịt” lặp lại -> khẳng định người đồng
mình mộc mạc, chân chất nhưng có lẽ sống cao đẹp.

- “ Lên đường” -> Bước vào cuộc sống tự lập.
- “Không bao giờ nhỏ bé được” -> Phải kiên cường, có bản lĩnh để
đương đầu với khó khăn, gian khổ.
- 2 tiếng “Nghe con”: thiết tha, ân cần, xúc động, ẩn chứa mong

muốn của người cha.

=> Với giọng điệu thiết tha, tâm tình, trìu mến, người cha đã gửi
gắm cho con bài học quý giá, để trên suốt hành trình dài rộng của
cuộc đời con mãi mãi khắc ghi

Tình yêu
thương
của
cha mẹ

NÓI
VỚI
CON

Tình yêu
quê hương
đất nước

Phẩm chất
tốt đẹp của
“Người
đồng mình”

Sống nghĩa tình, chung
thuỷ với quê hương.
Mong
muốn
con:

Tự hào, kế tục và phát huy
truyền thống quê hương.

Tự tin vững bước trên
đường đời.

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật

Giọng thơ thủ
thỉ, tâm tình, trìu
mến, thiết tha

Xây dựng hình
ảnh thơ vừa cụ
thể vừa khái
quát, mộc mạc

Bố cục chặt
chẽ, dẫn dắt
tự nhiên

2. Nội dung

Bài thơ thể hiện tình yêu thương thắm thiết
của cha mẹ đối với con cái, đó cũng là tình yêu,
niềm tự hào về quê hương đất nước.

ĐỀ 1
Mở đầu bài thơ nói với con, Nhà thơ Y Phương viết:
“Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Mội bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười.”
Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười”
có gì đặc biệt? Quá đó, tác giả đã thể hiện được điều gì?
Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm:
Được sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.

Câu 1: Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo những dòng thơ trên.
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”
Câu 2: Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có gì
đặc biệt? Quá đó, tác giả đã thể hiện được điều gì?
- Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có sử dụng ẩn
dụ chuyển đổi cảm giác và cấu trúc đối xứng :
-> Tạo ra một âm điệu tươi vui, quấn quýt.... giúp chúng rất dễ hình dung một
hình ảnh cụ thể thường gặp trong đời sống: đứa con đang tập đi, cha mẹ vây
quanh mừng vui, hân hoan theo mỗi bước chân con.
-> Từng bước đi, từng tiếng nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm
chút, nâng niu, đón nhận.

Câu 3: Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm:
Được sống trong tình yêu thương là hạnh phúc của mỗi con người.
- Giải thích câu nói: “Được sống trong tình thương là hạnh phúc của
mỗi con người”.
+ Tình thương: là tình cảm yêu thương, chia sẻ, cảm thông, gắn bó lẫn
nhau 
+ Hạnh phúc: là trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được
ý nguyện.
=> "Tình thương là hạnh phúc của con người": Câu nói đã khẳng định
sức mạnh của tình yêu thương và khẳng định đó là một trong những cội
nguồn đem đến hạnh phúc cho con người.

- Bàn luận: Tại sao được sống trong tình thương là hạnh phúc của mỗi
con người?
-> Tình yêu thương sẽ giúp con người mở lòng lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia
những khó khăn, hoạn nạn trong cuộc sống.
-> Tình yêu thương đem lại hạnh phúc cho người cho đi và người nhận.
-> Tình yêu thương sẽ giúp con người xích lại gần nhau hơn và cùng nhau tạo ra
những mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.
-> Tình yêu thương giúp con người tránh xa lối sống vô cảm, thờ ơ, vị kỉ.

- Biểu hiện ( dẫn chứng):
+ Trong gia đình: ông bà, cha mẹ, anh chị em …..
+ Ngoài xã hội: bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm láng giềng …. Tinh thần đoàn
kết, tương thân tương ái……

- Phản đề: Phê phán, bác bỏ lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu tình thương, không biết
quan tâm, chia sẻ, đồng cảm và giúp đỡ người khác...

- Bài học nhận thức –liên hệ.

Đọc đoạn thơ sau:

ĐỀ 2

... “Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc”...
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục”

Câu 1: Đoạn thơ trên trích trong tác phẩm nào? Nêu tên tác giả của tác phẩm ấy.
“Người đồng mình” được nhà thơ nói tới là những ai?
Câu 2: Xác định thành ngữ trong đoạn thơ trên. Em hiểu ý nghĩa của thành ngữ đó
như thế nào?
Câu 3: Dựa vào phần đã trích dẫn, hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng 15 câu
theo cách lập luận Tổng hợp - Phân tích - Tổng hợp làm rõ đức tính cao đẹp của
“người đồng mình” và lời nhắc của cha đối với con, trong đó có sử dụng câu ghép và
phép lặp (gạch chân câu ghép và những từ ngữ dùng làm phép lặp).

Câu 1: Đoạn thơ trên trích trong tác phẩm nào? Nêu tên tác giả của tác phẩm
ấy. “Người đồng mình” được nhà thơ nói tới là những ai?
- Đoạn thơ trên trích từ bài thơ “Nói với con” của nhà thơ Y Phương
- “Người đồng mình”: Là người vùng mình, người miền mình, có thể hiểu cụ
thể là những người cùng sống trên một miền đất, cùng một quê hương, cùng
một dân tộc.
Câu 2: Xác định thành ngữ trong đoạn thơ trên. Em hiểu ý nghĩa của thành ngữ
đó như thế nào?
- Thành ngữ có trong đoạn thơ trên là “Lên thác xuống ghềnh”.
- Tác dụng: Nhấn mạnh nỗi vất vả, khó nhọc trong cuộc sống làm ăn của
“người đồng mình”.

Câu 3: Dựa vào phần đã trích dẫn, hãy viết một đoạn văn nghị luận
khoảng 15 câu theo cách lập luận Tổng hợp - Phân tích - Tổng hợp
làm rõ đức tính cao đẹp của “người đồng mình” và lời nhắc của cha
đối với con, trong đó có sử dụng câu ghép và phép lặp (gạch chân câu
ghép và những từ ngữ dùng làm phép lặp).

- Hình thức: văn quy T – P- H khoảng 15 câu.
- Yêu cầu:

- Tiếng Việt: câu ghép và phép lặp .
- Nội dung: làm rõ đức tính cao đẹp của “người
đồng mình” và lời nhắc của cha đối với con.
DỰA VÀO PHẦN 2 Ở TRÊN ĐỂ PHÂN TÍCH

ĐỀ 3

Cho đoạn thơ:
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con”
Câu 1: Tìm thành phần gọi - đáp trong những dòng thơ trên.
Câu 2: Theo em việc dùng “từ phủ định trong dòng thơ “Không bao giờ nhỏ bé
được” nhằm khẳng định điều gì?
Câu 3: Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con qua những câu thơ trên
là gì?
Câu 4: Bốn câu đầu bài thơ “Nói với con” của nhà thơ Y phương đã diễn tả thật
mộc mạc mà sinh động, sâu sắc tình yêu thương của cha mẹ đối với con.
Coi câu đã cho là câu mở đầu của một đoạn văn, hãy viết tiếp thành: đoạn văn khoảng
10 câu theo phép lập luận tổng hợp - phân tích - tổng hợp. Trong đoạn, sử dụng một
câu có thành phần phụ chú và phép nối liên kết câu.
Câu 5: Từ bài thơ trên và những hiểu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng
2/3 trang giấy thi) về cội nguồn của mỗi con người qua đó thấy được trách nhiệm của
mỗi cá nhân trong tình hình đất nước hiện nay.

Câu 1: Tìm thành phần gọi - đáp trong những dòng thơ trên.
Trong những dòng thơ trên thành phần gọi đáp là: Con ơi
Câu 2: Theo em việc dùng “từ phủ định trong dòng thơ “Không bao giờ nhỏ bé
được” nhằm khẳng định điều gì?
Việc dùng từ phủ định trong dòng thơ “Không bao giờ nhỏ bé được” nhằm
khẳng định điều mong ước lớn lao của ngươi cha đối với con: Phải sống một cuộc
sống cao đẹp cho xứng đáng với tư cách con người và với quê hương, không được
sống thấp hèn dù ở bất cứ hoàn cảnh nào
Câu 3: Điều lớn lao nhất mà người cha muốn truyền cho con qua những câu thơ
trên là gì?
- Tự hào và phát huy phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình: mộc mạc, giản
dị nhưng không nhỏ bé về tâm hồn, nhân cách.
- Hãy tự tin, vững bước trên đường đời

Câu 4: Bốn câu đầu bài thơ “Nói với con” của nhà thơ Y phương đã
diễn tả thật mộc mạc mà sinh động, sâu sắc tình yêu thương của cha
mẹ đối với con.
Coi câu đã cho là câu mở đầu của một đoạn văn, hãy viết tiếp thành:
đoạn văn khoảng 10 câu theo phép lập luận tổng hợp - phân tích - tổng
hợp. Trong đoạn, sử dụng một câu có thành phần phụ chú và phép nối
liên kết câu.
- Hình thức: văn quy T – P- H khoảng 10 câu.
- Yêu cầu:

- Tiếng Việt: thành phần phụ chú và phép nối liên
kết câu.
- Nội dung: sắc tình yêu thương của cha mẹ đối với
con trong khổ đầu bài thơ “Nói với con”
DỰA VÀO PHẦN 1 Ở TRÊN ĐỂ PHÂN TÍCH

Câu 5: Từ bài thơ trên và những hiểu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng
2/3 trang giấy thi) về cội nguồn của mỗi con người qua đó thấy được trách nhiệm
của mỗi cá nhân trong tình hình đất nước hiện nay.
- Giải thích cội nguồn là gì?
-> Cội là nguồn, là gốc gác, là nơi “cắt rốn chôn nhau”; là nơi hội tụ tình thân, đoàn
viên sum họp. Với con cháu của gia đình, họ tộc thì đó là tổ tiên, ông bà. Với công
dân của đất nước thì đó là Tổ quốc, truyền thống cha ông. 
- Cội nguồn có ý nghĩa như thế nào?
- Cần có bổn phận như thế nào với cội nguồn?
- Trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tình hình đất nước hiện nay là gì?

Câu 4: Từ khổ thơ trên kết hợp những hiểu biết của em về xã hội, chúng ta nhận
thấy trong cuộc sống không chỉ có những thuận lợi mà còn gặp rất nhiều những khó
khăn thử thách trên con đường đời. Hãy nêu những suy nghĩ và cách ứng phó của em
trước những khó khăn thử thách ấy?
a. Giải thích khái niệm:
- Khó khăn là những trở ngại, sóng gió biến cố bất thường mà ta gặp phải
- Thử thách là những tình huống, việc làm khó khăn, gian khổ, đòi hỏi con người có
nghị lực, ý chí, khả năng mới có thể vượt qua.
b. Biểu hiện
- Khó khăn thử thách luôn hiện diện quanh ta: Gặp một bài toán khó, nếu ta không
kiên trì suy nghĩ thì làm sao giải được? Bạn bè lôi kéo rủ rê nếu mỗi chúng ta không
có bản lĩnh thì sẽ dễ bị sa ngã, dễ rơi vào các tệ nạn xã hội.
- Trong bài thơ Sang thu, khó khăn đó là những biến động bất thường của ngoại
cảnh cuộc đời.

c. Ý nghĩa:
- Cuộc sống luôn chứa đựng nhiều khó khăn, thử thách. Cuộc sống chính là môi
trường tốt nhất để thế hệ trẻ tự rèn luyện.
- Vượt qua khó khăn thử thách chúng ta sẽ đi đến thành công, sẽ có một tương lai
tươi đẹp.
- Thử thách giúp chúng ta tự mình bứt phá ra khỏi những khuôn khổ, những lối mòn
sẵn có, phát triển cá tính riêng, khai mở những con đường mới. Qua khó khăn, thử
thách, cuộc sống mang lại cho chúng ta những cơ hội thật bất ngờ thật tuyệt vời. Nếu
không có thử thách, sẽ chẳng bao giờ trưởng thành và trải nghiệm.
- Vượt khó khăn thử thách chúng ta sẽ rèn luyện được ý chí nghị lực bản lĩnh vững
vàng trước mọi gian nan.
d. Giải pháp
- Ông cha ta dạy: Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo.
- Vậy chúng ta làm gì khi đứng trước khó khăn thử thách? Bằng niềm tin và sức
mạnh của bản thân, nên can đảm đương đầu không trì hoãn né tránh “Thử thách
không là gì cả! Những cơ hội ẩn chứa đằng sau thử thách đó mới là đáng nói”
không chịu chấp nhận thất bại.
- Không buông xuôi, không sợ vấp ngã phải can đảm đương đầu với khó khăn để
trưởng thành.
e. Bài học nhận thức – hành động.