Phần I: Di truyền – Biến dị
Chương 1: Menden- Di
truyền học

Chương VI:
Ứng dụng di truyền

Chương II:
Nhiễm sắc thể

Chương V:
Di truyền học
người

Chương III:
ADN-Gen

Chương IV:
Biến dị

CHƯƠNG 1: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENDEN
Bài 1: Menden và di truyền học

HĐ cá nhân: Hãy liên hệ với bản thân và xác định xem mình
giống và khác bố mẹ ở những điểm nào?
Đặc điểm
Bản thân HS
Bố
Mẹ
Hình dạng tai
Mắt
Mũi
Tóc
Màu mắt
Màu da
Chiều cao
3

I. Di truyền học

 Trả lời câu hỏi sau
1. Di truyền học là gì?
2. Biến dị là gì ?
3. Mối quan hệ giữa di
truyền và biến dị ?

Đặc điểm

Bản thân HS

Bố

Mẹ

Hình dạng tai

tròn

tròn

tròn

Mắt

2 mí

1 mí

2 mí

Mũi

cao

cao

thấp

Tóc

thẳng

xoăn

xoăn

Màu mắt

đen

đen

đen

Màu da

trắng

đen

trắng

cao

Trung bình

Trung bình

Chiều cao

5

I.Di truyền học:
- Di truyền: là hiện tượng truyền đạt các tính
trạng của tổ tiên, cha mẹ cho các thế hệ con
cháu.
- Biến dị: là hiện tượng con sinh ra khác với
bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết
- Di truyền và biến dị được biểu hiện qua quá
trình sinh sản.

I. Di truyền học:
1. Đối tượng: là con người và tất cả sinh vật
trong tự nhiên
2. Nội dung:sởđối
vật tượng,
chất và nội
cơ chế của
TrìnhCơ
bày
hiện tượng
di truyền
và biến
dị.
dung
và ý nghĩa
thực
- Các quy
vàhọc?
biến dị
tiễnluật
củadiditruyền
truyền
3. Ý nghĩa:
- Là cơ cở lý thuyết của khoa học chọn giống,
y học và công nghệ sinh học hiện đại

II. Menden người đặt nền móng cho di truyền học
1. Grego Menden:(1822 – 1884)

- Ông là người đầu tiên vận
dụng phương pháp khoa
Phương pháp
học vào việc nghiên cứu di
nghiên cứu độc đáo
truyền
của Menden là
- Phương pháp phân tích thế
phương pháp nào?
hệ lai

Gregor Johann Mendel (20 tháng 7, 1822 – 6 tháng 1, 1884) là một nhà khoa
học, một linh mục Công giáo người Áo
- Xuất thân từ 1 gia đình nông dân, từ nhỏ Men Đen đã làm quen với các công
việc như nuôi ong, làm vườn. Sau khi tốt nghiệp trung học, do điều kiện gia
đình khó khăn, ông theo học tại Tu viện Thánh Thomas ở Brno năm 1843. Ở đó
ông nghiên cứu về toán học.
- Sau khi tốt nghiệp, ông quay về tu viện để dạy học và tại đây ông đã tiến hành
các thí nghiệm của mình trên đậu Hà lan và phát hiện ra các quy luật di truyền.
- Tuy nhiên, do điều kiện khoa học thời ấy chưa phát triển nên người ta chưa
hiểu tầm quan trọng của các phát hiện của Mendel, chúng dần chìm vào quên
lãng.
Mãi đến năm 1900 đã xảy ra một sự kiện quan trọng: ba nhà khoa học Hugo de
Vries người Hà Lan, Carl Correns người Đức và Erich von Tschermak làm việc
độc lập với nhau, đã tình cờ đọc được các báo cáo của Mendel. Họ tiến hành lặp
lại các thí nghiệm thực vật và đều nhận thấy tính đúng đắn của Định luật
Mendel. Như vậy, Di truyền học chào đời vào năm 1900.

Đối tượng nghiên cứu của Menden là gì? Tại sao
ông chọn đối tượng là đậu Hà Lan?

Đối tượng: Đậu Hà Lan vì cây tự thụ phấn nghiêm

ngặt, có hoa lưỡng tĩnh; thời gian sinh trưởng, phát
triển ngắn, có nhiều tính trạng tương phản và tính
trạng trội lấn át tính trạng lặn một cách hoàn toàn
10

Các cặp tính trạng trong thí nghiệm của Menden

Phương pháp phân tích các thế hệ lai
của Menđen có nội dung như thế nào?

Các cặp tính trạng mà Menden đem lai có đặc điểm gì?
11

Tương phản : Trơn - Nhăn; Vàng -Xanh…

Menđen đã nghiên cứu trên nhiều đối
tượng nhưng công phu và hoàn chỉnh
nhất là trên đậu Hà Lan. Ông đã trồng
khoảng 37000 cây, tiến hành lai 7 cặp
tính trạng thuộc 24 giống đậu trong 8
năm liền, phân tích trên 1 vạn cây lai
và khoảng 300000 hạt. Từ đó rút ra các
quy luật di truyền (năm 1865) đặt nền
móng cho di truyền học.

II. Menden – người đặt nền móng cho di truyền
học
2. Nội dung của phương pháp phân tích các thế hệ
lai:
+Lai các cặp P khác nhau về một hoặc một số cặp
tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự
di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó trên
con cháu của từng cặp bố mẹ.
+ Dùng thuật toán thống kê phân tích các số liệu
thu được từ đó rút ra quy luật di truyền các tính
trạng

-

III. Một số thuật ngữ - kí hiệu cơ bản của DTH
1.Một số thuật ngữ:

Tính trạng: là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo,
sinh lí của một cơ thể

Cặp tính trạng tương phản: là hai trạng thái biểu hiện
trái ngược nhau của cùng một tính trạng
- Nhân tố di truyền: qui đinh các tính trạng của sinh vật
- Giống (dòng) thuần chủng: là giống có đặc tính di
truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống các thế hệ trước
-

III. Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di truyền

2.Một số kí hiệu:
- P: cặp bố mẹ xuất phát
- X: kí hiệu phép lai
- G: giao tử ( giao tử đực
, giao tử cái )
- F: thế hệ con (F là thế hệ con lai P, F là
1
2
thế hệ con lai của F1 )

CỦNG CỐ
Câu 1: Dòng thuần là dòng:
A. Đồng loạt ở đời con biểu hiện một kiểu hình giống nhau.
B. Đồng hợp tử về kiểu gen và đồng nhất về kiểu hình..
C. Dị hợp tử về kiểu gen và đồng hợp về kiểu hình.
D. Ở đời sau biểu hiện toàn bộ tính trạng lặn.

CỦNG CỐ
Câu 2: Ví dụ nào sau đây không phải là cặp
tính trạng tương phản?:
A. Vỏ hạt trơn và vỏ hạt nhăn.
B. Mắt đỏ và mắt trắng.
C. Thân cao và thân thấp.
D. Lông đen và lông dày.

CỦNG CỐ
Câu 3: Trong một gia đinh, bố mẹ đều
là da đen, mắt nâu; sinh người con thứ
1 da đen, mắt nâu, người con thứ 2 da
trắng, mắt xanh. Hỏi trong 2 người con
người nào di truyền và người nào biến
dị?

-Xem lại bài và ghi nhớ kiến thức đã tiếp
thu.
-Chuẩn bài chủ đề Lai một cặp tính trạng
+ Mô tả thí nghiệm, tìm hiểu cách giải thích
TN của Menđen.
 + Nội dung qui luật phân li của Menden
19