KIỀU Ở LẦU
NGƯNG BÍCH

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Vị trí:
-Nằm ở phần 2: Gia biến và lưu lạc,
gồm 22 câu (từ câu 1033-1054).
2. Đọc và tìm hiểu chú thích

Xác định vị trí
đoạn trích?

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I. Giới thiệu đoạn trích
1. Vị trí:
Nằm ở phần 2- Gia biến và lưu lạc
gồm 22 câu (từ câu 1033-1054)
2. Đọc và tìm hiểu chú thích

Tìm hiểu chú
thích sgk ?

Giải thích một số từ ngữ sau:

1. Khóa xuân: Khóa kín tuổi xuân, ý nói cấm cung; ở đây chỉ việc Kiều
bị giam lỏng.
2. Bẽ bàng: Xấu hổ, tủi thẹn
3. Chén đồng:

Chén rượu thề nguyền, cùng lòng, cùng dạ với nhau

4. Tấm son: Tấm lòng son, chỉ tấm lòng chung thủy gắn bó
5. Quạt nồng ấp lạnh: Mùa hè, trời nóng nực thì quạt cho cha mẹ
ngủ; mùa đông trời lạnh giá thì vào nằm trước để khi cha mẹ ngủ
chỗ nằm đã ấm sẵn

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH

(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mạt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(TRÍCH TRUYỆN KIỀU-NGUYỄN DU)

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)

Tìm hiểu bố cục
đoạn trích?

BỐ CỤC 3 PHẦN

Đoạn 1

Đoạn 2

(6 câu đầu)

(8 câu tiếp)

Khung cảnh
lầu Ngưng Bích
và tâm trạng
của Kiều

Nỗi nhớ người
thân

Đoạn 3
(8 câu cuối)
Tâm trạng buồn
lo của Kiều


- PTBĐ: Biểu cảm (miêu tả nội tâm nhân vật).

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích “Truyện Kiều”-Nguyễn Du)
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:

1. Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.

Khung cảnh thiên nhiên
trước lầu Ngưng Bích
được miêu tả qua những
câu thơ nào? Đó là cảnh
như thế nào?

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
a. Khung cảnh: Đẹp, thoáng đãng nên thơ
nhưng vắng lặng, heo hút.



Cho biết tâm trạng,
hoàn cảnh lúc này
của Thúy Kiều?

b. Tâm trạng của Thúy Kiều:
- Hoàn cảnh:“khóa xuân”
-> bị giam lỏng, trớ trêu



-Thời gian được gợi
tả qua hình ảnh nào?
Đèn
khuya

Mây
sớm

Mây
sớm

Đèn
khuya

Hình ảnh “mây sớm
đèn khuya” gợi tính
chất gì của thời gian?


- Thời gian: Mây sớm, đèn khuya 
-> Tuần hoàn khép kín.

Tâm trạng của Thúy
Kiều bộc lộ qua
những chi tiết nào?



- Tâm trạng:
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.

=> Chán nản, buồn tủi, cô đơn.

- Cảnh: rộng lớn mênh
mông

- Người: nhỏ bé, cô đơn.

Phân tích dụng
ý nghệ thuật
đối lập giữa
cảnh và người
của Nguyễn
Du


=> (NT: tả cảnh ngụ tình, đối lập) 6 câu
thơ đầu cho thấy tình cảnh cô đơn, buồn
tủi, tội nghiệp của Kiều.

2. Nỗi nhớ người thân:



Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Trong
cảnh ngộ
của mình
Kiều đã
nhớ tới
những ai?

a. Nhớ Kim Trọng:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.

=> (NT : độc thoại nội tâm, thành
ngữ) Đớn đau, day dứt, nhớ nhung
da diết mối tình đầu -> là một
người tình chung thuỷ.



Khi nhớ về
Kim Trọng,
Kiều liên
tưởng đến
điều gì?
Tâm trạng
của Kiều
như thế
nào?

b. Nhớ cha mẹ:
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

=> (NT: điển cố, thành ngữ, độc
thoại nội tâm) xót xa, ân hận vì
không thể báo đáp công sinh
thành-> là một người con hiếu
thảo.



Khi nhớ về
cha mẹ,
Kiều liên
tưởng đến
điều gì?
Tâm trạng
của Kiều
như thế
nào?

a. Nhớ Kim Trọng:
b. Nhớ cha mẹ:

Ở đầu truyện, ta thấy Kiều là
người hiếu thảo qua việc bán
mình chuộc cha. Đến đây Kiều
lại nhớ đến chàng Kim trước rồi
mới nghĩ về cha mẹ. Theo em có
hợp lí không? Phải chăng Kiều
đã mất đi phẩm chất cao quý ấy ở
một người con hay tác giả
Nguyễn Du đã có sự sắp xếp
nhầm lẫn?

THẢO LUẬN
Trong đoạn
trích, Nguyễn
Du cho thấy
Kiều nhớ Kim
Trọng trước khi
nhớ cha mẹ có
hợp lí không?
Vì sao?

II. Tìm hiểu đoạn trích:
1. Khung cảnh lầu Ngưng Bích và tâm trạng
của Kiều.
2. Nỗi nhớ người thân:
3. Tâm trạng buồn lo của Kiều:

Có mấy
cảnh được
gợi tả ở 8
câu thơ
cuối? Nêu
cụ thể?

3.Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều:
- Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa
xa ?

=> Nhớ về quê hương và gia
đình.



Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ nhất
như thế
nào?


- Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
=> buồn về số phận nổi trôi vô
định.

Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ hai
như thế
nào?


Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất …xanh xanh.
=> Buồn cho cuộc sống tẻ
nhạt, vô vị.

Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ ba như
thế nào?


- Buồn trông gió cuốn …,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế
ngồi.
=> Buồn cho cuộc đời sóng
gió, lo sợ, hãi hùng

Tâm trạng
của Kiều
qua cảnh
thứ tư như
thế nào?

3. Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Biện pháp
nghệ thuật
đặc sắc
trong 8 câu
cuối, ý
nghĩa của
biện pháp
nghệ thuật
đó ?

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,

Điệp ngữ, từ láy. Độc
thoại nội tâm, tả cảnh
ngụ tình

Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu
rầu,
xanh
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Nỗi buồn chất chứa, tầng
tầng lớp lớp đang dâng
ngập lòng Kiều

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều:



=>(NT: điệp ngữ, từ láy, tả cảnh ngụ
tình) Diễn tả tâm trạng hãi hùng, lo sợ,
bế tắc trước những bão dông đang
rình rập ập xuống đời nàng.

Nêu giá trị nghệ
thuật và ý nghĩa của
đoạn trích?

III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật: miêu tả nội tâm nhân vật
qua ngôn ngữ độc thoại và tả cảnh ngụ tình
đặc sắc.
2. Ý nghĩa văn bản: Đoạn trích thể hiện sự
cảm thương cho tình cảnh của Thúy Kiều;
đồng thời, ngợi ca vẻ đẹp thủy chung, nhân
hậu trong tâm hồn của nàng.
 

Diễn biến tâm trạng của Kiều
Buồn lo cho thân phận và số kiếp

Xót thương cho cha mẹ
Nhớ Kim Trọng
Cô đơn buồn tủi

Nhận định nào nói đúng nhất nội dung
đoạn trích ?
A

Thể hiện tâm trạng cô đơn, tội nghiệp của Kiều

B

Nói lên nỗi nhớ người yêu và cha mẹ của Kiều

C

Nói lên tâm trạng buồn bã, lo âu của Kiều

D

Cả 3 đáp án trên

Nhận định nào nói đầy đủ nhất những thủ
pháp nghệ thuật trong tám câu thơ cuối
A

B

Tả cảnh ngụ tình

Lặp cấu trúc.

C

Sử dụng ngôn ngữ độc thoại.

D

Cả 3 đáp án trên đều đúng.

Câu 1. Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình?
Câu 2. Thế nào là độc thoại nội tâm
Câu 3. Cảm nhận và suy nghĩ của em về tám
dòng cuối của đoạn trích” Kiều ở lầu Ngưng
Bích”. Từ đó nêu nhận xét về nghệ thuật tả
cảnh ngụ tình của Nguyễn Du?

ĐÁP ÁN

- Tả cảnh ngụ tình: là mượn cảnh vật để
(ngụ)gửi gắm tâm trạng. Cảnh không đơn thuần
là bức tranh thiên nhiên mà còn là tâm trạng
của con người. Cảnh là phương tiện để miêu tả
còn tâm trạng là mục đích miêu tả.

- Độc thoại nội tâm: Là lời nói thầm bên trong,
nhân vật tự nói với chính mình.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học thuộc lòng đoạn trích.
- Hoàn thiện bài tập vào sách bài tập .(Chú
ý: Phân tích bút pháp tả cảnh ngụ tình trong
8 câu thơ cuối)

BÀI MỚI: MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONG VĂN TỰ SỰ
-Trả lời các câu hỏi hướng dẫn chuẩn
bị bài

Chúc các em có thêm nhiều kiến thức mới
khi khám phá “Truyện Kiều”