bàn
bàn chân
chân

chân ghế

chân núi

Thứ tư ngày 16 tháng 8 năm 2023
Luyện từ và câu
NHẬN XÉT
1. Nối mỗi từ ở cột A với nghĩa thích
hợp ở cột B:

Nghĩa
gốc

Từ
răng
mũi
tai

(nghĩa ban

2. Nghĩa của các từ in đậm trong
khổ thơ sau có gì khác nghĩa của
chúng ở bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc? …
QUANG HUY

Từ
răng
mũi
tai

Nghĩa
gốc

Nghĩa
chuyển

Khác nhau
Răng cào
không dùng
để nhai
Mũi thuyền
không dùng
để ngửi
Tai ấm
không dùng
để nghe

Một
nghĩa gốc

Một hoặc một số
nghĩa chuyển

Từ
răng
mũi
tai

Nghĩa
gốc

Nghĩa
chuyển

Khác nhau
Răng cào
không dùng
để nhai
Mũi thuyền
không dùng
để ngửi
Tai ấm
không dùng
để nghe

Thứ tư ngày 16 tháng 8 năm 2023
Luyện từ và câu
NHẬN XÉT

3. Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài 1 và 2 có
gì giống nhau?

Từ

Nghĩa
gốc

Nghĩa
chuyển

Khác nhau

Giống nhau

răng

Răng cào
không dùng
để nhai

vật nhọn, sắc,
xếp đều nhau
thành hàng

mũi

Mũi thuyền
không dùng
để ngửi

có đầu nhọn,
nhô ra
phía trước

tai

Tai ấm
không dùng
để nghe

mọc chìa ra
hai bên

GHI NHỚ

Một
nghĩa gốc

Một hoặc một số
nghĩa chuyển
Mối liên hệ

bàn
bàn chân
chân

chân núi

chân ghế

Gấu con đi du lịch

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc
A. răng cưa

C. hàm răng

B. răng lược

D. răng cào

6
1
7
8
9
0
2
3
4
5
0

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc

A. tay quay

C. tay áo

B. tay tre

D. đôi tay

6
1
7
8
9
0
2
3
4
5
0

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc

A. lưng áo

C. lưng ghế

B. cái lưng

D. lưng núi

6
1
7
8
9
0
2
3
4
5
0

Từ nào mang nghĩa gốc trong mỗi nhóm từ?
răng cưa, răng lược, hàm răng, răng cào
tay quay, tay tre, tay áo, đôi tay
tay

lưng, lưng
lưng ghế,
ghế, lưng
lưng núi
núi
lưng áo, cái lưng,

LUYỆN TẬP
Bài 1:
Gạch 1 gạch dưới các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc;
gạch 2 gạch dưới các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa chuyển.

a. Mắt

- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.

b. Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé đau chân.
c. Đầu

- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.

Đôi mắt của bé mở to.
Nghĩa gốc

Quả na mở mắt.
Nghĩa chuyển

Lòng ta vẫn vững
như kiềng ba chân.

Bé đau chân.

Nghĩa gốc

Nghĩa
chuyển

Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
Nghĩa gốc

Nước suối đầu nguồn
rất trong.
Nghĩa chuyển

Nghĩa gốc

Đôi mắt của bé mở to.
Bé đau chân.
Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.

Nghĩa chuyển Quả na mở mắt.
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
Nước suối đầu nguồn rất trong.

2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động
vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số
ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau:
lưỡi, miệng

Thảo luận
nhóm 4

Thứ tư ngày 16 tháng 8 năm 2023
Luyện từ và câu

Một
nghĩa gốc

Một hoặc một số
nghĩa chuyển
Mối liên hệ

27

VẬN DỤNG
Tìm ví dụ
về sự chuyển nghĩa
của từ cổ, tay, lưng.

* Lưỡi:
lưỡi liềm, lưỡi cày, lưỡi dao, lưỡi rìu,…

* Miệng:
miệng hố, miệng bát, miệng bình, miệng túi,
miệng núi lửa,…

CÂU NÀO CÓ TỪ IN ĐẬM
MANG NGHĨA GỐC?

Cổ ngỗng dài.
Bé múa, cổ tay rất dẻo.
Trăng khuyết hình lưỡi
liềm.

TỪ IN ĐẬM TRONG CÂU NÀO
MANG NGHĨA CHUYỂN?

Quả đu đủ chín vàng.
Cả mặt sông xao động.
Chú hươu có cái cổ rất cao.

CẶP TỪ IN ĐẬM NÀO DƯỚI ĐÂY
LÀ NHỮNG TỪ NHIỀU NGHĨA?
Bé tập đi. - Chị đi du lịch.
Nước suối trong.-Bé ngồi trong lớp.
Trời đầy sao. – Sao bạn đến muộn?

Tìm từ mang nghĩa gốc
trong mỗi nhóm từ nhiều nghĩa sau
đây:

răng cưa, răng lược, hàm răng

Tìm từ mang nghĩa gốc
trong mỗi nhóm từ nhiều nghĩa sau
đây:

tay quay, tay tre, tay áo, đôi tay

Tìm từ mang nghĩa gốc
trong mỗi nhóm từ nhiều nghĩa sau
đây:

lưng áo, tấm lưng, lưng đồi,
lưng ghế, lưng núi