CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH
ĐẾN VỚI GIỜ HỌC
NGỮ VĂN

TIẾT 133, 134 – VĂN BẢN

Những ngôi sao
xa xôi

Lê Minh Khuê

KIẾN THỨC CẦN
ĐẠT
1

2

3

Nắm được kiến thức về tác giả,
tác phẩm, tóm tắt cốt truyện

Cảm nhận về cuộc sống của các nữ
thanh niên xung phong
Hiểu được tình yêu quê hương đất nước
và niềm tự hào về truyền thống dân tộc

I

TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

II

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1.Hoàn cảnh sống và chiến đấu
2.Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

III TỔNG KẾT
1.Nội dung
2.Nghệ thuật

I – Tìm hiểu
chung

I
1

TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả

 Lê Minh Khuê sinh năm 1949, quê
ở Thanh Hoá.
 Thuộc thế hệ nhà văn thời kỳ
chống Mỹ.
 Là thanh niên xung phong trên
tuyến đường Trường Sơn.

I
1

TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả
Trước
1975
Sau
1975

Viết về cuộc sống chiến đấu
của thanh niên xung phong,
bộ đội trên đường Trường
Sơn.
Viết về những chuyển biến xã
hội và con người trên tinh
thần đổi mới

Sở trường: Viết truyện ngắn với ngòi bút
miêu tả tâm lí phụ nữ tinh tế, đặc sắc.

I
1

TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác
 Thời điểm kháng chiến chống Mĩ đang
diễn ra ác liệt
 Lê Minh Khuê là phóng viên chiến
trường, có dịp gặp gỡ các thanh niên xung
phong

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Tình huống truyện
TH1: Khi Phương Định đi phá bom  Bộc
lộ tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm
TH2: Chi tiết cơn mưa đá  Bộc lộ tâm
hồn trong sáng, hồn nhiên, lạc quan, yêu
đời

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Ngôi kể: ngôi thứ nhất
 Chân thực, gần gũi
 Hiện thực khốc liệt
 Thế giới nội tâm

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Bố cục
Phần 1: Từ đầu…...
ngôi sao trên mũ
 Hoàn cảnh sống
và làm việc của tổ
trinh sát mặt
đường

Phần 2: Tiếp…... tự
bịa ra nữa
 Một lần phá bom
Nho bị thương, cả
tổ chăm sóc

Phần 3: Phần còn
lại
 Sau phút hiểm
nguy, niềm vui của
cả tổ với cơn mưa
bất chợt

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Ý nghĩa nhan đề
• “Những ngôi sao xa xôi” chỉ những ngôi sao tỏa sáng lấp lánh trên bầu trời đêm. Đó
chính là biểu tượng cho vẻ đẹp vĩnh hằng của vũ trụ.
• Đặt trong nội dung câu chuyện, “Những ngôi sao xa xôi” trở thành hình ảnh ẩn dụ
chỉ những cô gái thanh niên xung phong nơi núi rừng Trường Sơn xa xôi. Họ như
những ngôi sao lặng lẽ tỏa sáng cho thế hệ trẻ noi theo. H ọ chính là bi ểu t ượng v ề
phẩm chất cách mạng, tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, l ạc quan, đ ầy tr ẻ trung, m ơ
mộng.
• “Những ngôi sao xa xôi” còn giúp thể hiện chủ đề tác phẩm. Đây là một nhan đề
mang nét đặc trưng của văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu n ước.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2

Tác phẩm

Tóm tắt
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Các nhóm có 8p để đọc
và tóm tắt lại tác phẩm
(hình thức tùy chọn và
thuyết trình trước lớp)

I
2

TÌM HIỂU CHUNG

Tóm tắt

Tác phẩm
Ba Nữ thanh niên xung phong (Định và Nho, chị Thao) đã làm thành một
1 tổ trinh sát mặt đường tại một cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn

2

Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá phải
sang lắp do bom địch gây ra, đánh dấu vị trí của các trái bom chưa nổ
và phá bom

3

Tuy vậy, họ vẫn lạc quan yêu đời, có những giây phút thanh thản, mơ
mộng và họ rất yêu thương nhau trong tình đồng đội, dù mỗi người
một cá tính

4

Phương Định, nhân vật kể chuyện và là nhân vật chính, là cô gái hay
mơ mộng, luôn nhớ về những kỷ niệm với gia đình và thành phố quê
hương. Đoạn cuối chuyện tập trung tả tâm trạng Phương Định trong
một lần phá bom và Nho bị thương

II

1

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Hoàn cảnh sống và chiến đấu

a) Hoàn cảnh sống:
 Sống trong một cái hang, dưới chân cao
điểm, giữa một vùng trọng điểm trên đường
Trường Sơn
 Con đường bị đánh lở loét, hai bên đường
không có lá xanh, thân cây bị tước khô cháy,
đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay
ầm ì xa dần
 Nguy hiểm, ác liệt, khó khăn

II

1

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Hoàn cảnh sống và chiến đấu

II

1

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Hoàn cảnh sống và chiến đấu

II

1

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Hoàn cảnh sống và chiến đấu
b) Công việc:
 Chạy lên cao điểm giữa ban
ngày, phơi mình giữa vùng trọng
điểkh
m ối lượng đất đá, đến bom
 Đo
chưa nổ, khi cần thì phá bom
 Khó khăn, gian khổ, đối mặt với
cái chết, đòi hỏi sự dũng cảm và tinh
thần trách nhiệm cao

II

1

TÌM HIỂU CHI TIẾT

Hoàn cảnh sống và chiến đấu

Ở trên tuyến đường Trường Sơn
Nơi tập trung bom đạn, sự nguy
hiểm và ác liệt
Nguy hiểm, gần với cái chết
Cần sự dũng cảm, bình tĩnh, chính xác

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a) Vẻ đẹp chung:
•

Lòng yêu nước, lí tưởng sống cao đẹp

 Họ là những cô gái tuổi đời rất trẻ,
mười tám đôi mươi
 Không ngần ngại hi sinh tuổi trẻ, ước
mơ, mạng sống cống hiến cho đất
nước

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a) Vẻ đẹp chung:
• Tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm

Tinh thần trách nhiệm
Luôn sẵn
sàng ra
chiến
trường

Quên mình
vì công việc

Lòng dũng cảm
Bình tĩnh, tự
tin chiến
thắng nỗi
sợ cá nhân

Kể về công
việc với
giọng điệu
bình thản

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a) Vẻ đẹp chung:
• Tinh thần đồng đội gắn bó thân thiết
 Quan tâm, lo lắng, chăm sóc cho nhau
 Thân thiết như chị em ruột
 Sát cánh bên nhau trong chiến đấu

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a) Vẻ đẹp chung:
• Tâm hồn trong sáng, hồn nhiên, yêu đời

Vẽ chân dung ngộ nghĩnh
Nữ tính, thích làm đẹp
Cơn mưa đá ở cuối truyện

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a) Vẻ đẹp chung:
Lòng yêu
nước, lí
tưởng
sống cao
đẹp

Lòng dũng
cảm, tinh
thần trách
nhiệm cao

Tinh thần
gắn bó, yêu
thương
đồng đội

Tâm hồn
trong sáng,
hồn nhiên,
yêu đời

 Lòng yêu nước, là vẻ đẹp đại diện, tiêu biểu cho chủ nghĩa
anh hùng Cách mạng Việt Nam trong thời kì chống Mĩ cứu
nước

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Nho

Thao

Phương Định

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Nho

 …nhẹ nhàng và mát mẻ như một que kem trắng.
Cái gối trên tay Nho nhỏ nhắn, màu trắng. Nho thêu những bông hoa
cầu
thả và loè loẹt. Những đường viền to như dây thừng. Có ai chê, Nho
phớt tỉnh, ta cứ đưa trên mũi kim như không có gì xảy ra

 Em út, thích ăn kẹo và may vá, đáng yêu như một que kem,
hay tắm ngoài suối, mặc dù bị thương nhưng vẫn cứng cỏi
và bản lĩnh
 Hồn nhiên, đáng yêu, dũng cảm

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Thao

Còn chị Thao thì muốn làm y sĩ. Chồng chị sẽ là một anh bộ đ ội
đeo quân hàm đại uý, hay đi xa và có râu quai nón. Ch ị không thích
sống cạnh chồng hàng ngày, vì như thế, tình yêu sẽ chóng vô v ị.
Chị Thao móc bánh bích qui trong túi, thong th ả nhai. Nh ững khi
biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh đến
phát bực. Nhưng thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt t ái
mét, áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu. Chị lại hay tỉa đôi
lông mày của mình, tỉa nhỏ như cái tăm. Nhưng trong công việc,
ai cũng gờm chị: cương quyết, táo bạo.

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Thao

- Hành động: bình tĩnh trước thử thách, dứt khoát trong
công việc
- Tính cách: can đảm, thích hát, thích làm duyên, sợ máu
và vắt
 Chị cả, đảm đang trong công việc, mềm yếu trong tình
cảm.

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Phương Định

Hãy làm rõ vẻ đẹp của nhân vật Phương Định
qua các tiêu chí:
- Xuất thân
- Ngoại hình
- Tính cách, sở thích
- Trong công việc (1 lần phá bom)
- Trong mối quan hệ với đồng đội
...................................

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

- Xuất thân: là con gái Hà Nội
- Ngoại hình:
+ Là một cô gái khá
+ Hai bím tóc dày, khá mềm
+ Một cái cổ cao, kiêu hãnh
+ Một đôi mắt “trông xa xăm”

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

- Tính cách, sở thích:
+ Thích nhìn mình trong gương, rất điệu
+ Thích hát, thích ngắm mưa đá, hay ngồi mơ
màng
 Lời tự kể của nhân vật, là người tự tin, ý

thức được vẻ đẹp, tính cách của bản thân
 Bản thân là người mơ mộng, lãn mạng, hồn
nhiên

TRƯỚC CƠN MƯA ĐÁ
Nhưng mưa đá. Lúc đầu tôi không biết. Nhưng rồi có
tiếng lanh canh gõ trên nóc hang. Có cái gì vô cùng sắc xé
không khí ra từng mảnh vụn. Gió, và tôi thấy đau, ướt cả
má.
- Mưa đá! Cha mẹ ơi! Mưa đá!
Tôi chạy vào bỏ trên bàn tay đang xoè ra của Nho mấy
viên đá nhỏ. Lại chạy ra, vui thích cuống cuồng. Những
niềm vui con trẻ của tôi lại nở tung ra, say sưa, tràn
đầy…

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
Phương Định

• Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác.
• Đất nóng. Khói đen vật vờ từng cụm
trong không trung 
• Lưỡi xẻng chạm vào quả bom, tiếng
động sắc đến gai người, cứa vào da
thịt
• Vỏ quả bom nóng…dấu hiệu chẳng lành

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
+ Tâm trạng
• Tôi không sợ nữa
• Tôi sẽ không đi khom
• Tôi rùng mình, thấy mình làm quá chậm
• Tim tôi cũng đập không rõ

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
+ Tâm trạng
+ Hành động
• Tôi đến gần quả bom
• Tôi dùng xẻng đào....
• Chờ tiếng bom nổ

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

Phương Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
Miêu tả tinh tế, cụ
+ Tâm trạng
thể, chi tiết, tạo cảm
giác hồi hộp
+ Hành động
 Dũng cảm, can đảm, tự trọng, khéo
léo, nghiêm túc trong công việc

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b) Vẻ đẹp riêng:

- Trong MQH với đồng đội
Phương Định

+ Thấu hiểu và gắn bó với chị Thao, Nho như chị em gái
+ Lo lắng, chăm sóc khi Nho bị thương
+ Luôn nghĩ những người đẹp nhất là những người
mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ
 Gắn bó, tình cảm, yêu thương đồng đội

II

2

TÌM HIỂU CHI TIẾT
Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

Chị Thao, Phương Định và Nho là những cô gái bình dị, có cá
tính và vô cùng đáng yêu. Tổ quốc cần, họ sẵn sàng đón
nhận những nguy hiểm. Và cuộc sống ác liệt nơi chiến
trường đã biến họ thành những anh hùng

Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

III

TỔNG KẾT
1

NỘI DUNG

 Hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam yêu nước, dũng
cảm, gan dạ, sẵn sàng hi sinh tuổi trẻ và sinh mạng để b ảo
vệ Tổ quốc
2

NGHỆ THUẬT

 Lựa chọn ngôi kể phù hợp
 Nghệ thuật xây dựng nhân vật, miêu tả tâm lí nhân vật
 Ngôn ngữ tinh tế, nhịp điệu dồn dập gợi không khí chi ến
trường

Truyện Những ngôi sao xa xôi được
viết vào năm nào?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
A
B
C
D

1971
1972
1976
1977

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Truyện được kể theo ngôi
thứ mấy?

A

Thứ ba.

B

Thứ hai.

C

Thứ nhất.

D

Không có ngôi kể.

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Lê Minh Khuê sinh năm bao
nhiêu? Quê ở đâu?

A

1930, Nghệ An.

B

1949, Thanh Hóa.

C

1928, An Giang.

D

1948, Cao Bằng.

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Cụm từ nào được dùng để miêu
tả đôi mắt của Phương Định?

A

Dài, màu nâu, hay nheo lại như chói sáng.

B

Dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.

C

To tròn, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.

D

Dài, màu đen láy, hay nheo lại như chói nắng.

5

Với Phương Định, ai là những
người đẹp nhất?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

A

Những anh bộ đội

B

Những người ruột thịt

C

Những con người Hà Nội

D

Những người bạn từ thưở ấu thơ