Luyện từ và
câu

ĐẠI TỪ XƯNG
HÔ
(Trang 105-106)

Mục
tiêu

1

2

• Nắm được khái niệm đại từ
xưng hô.
• Nhận biết được đại từ xưng hô
trong đoạn văn, chọn được đại
từ xưng hô thích hợp điền vào
chỗ trống.

Khởi động

GẤU TRÚC TÌM BẠN

Vì ham ăn nên gấu ta lạc mất các bạn rồi. Nào chúng ta
BẮT ĐẦU
hãy giúp gấu tìm lại các bạn nhé!

Đại từ là
gì?
Đại từ là từ dùng để
hay để thay thế danh
từ, tính từ (hoặc cụm
cụm động từ, cụm
trong câu.

xưng hô
từ, động
danh từ,
tính từ)

Em hãy dùng đại từ thích hợp
để thay thế các từ ngữ bị lặp lại
trong đoạn sau:
Mặt trời vừa ló dạng, những chú
chim đã bừng tỉnh sau một đêm
ngủ say. Những chú chim rẩy bộ
lông lấm tấm sương rồi cất tiếng
hót véo von. Em rất thích bản
nhạc đầu ngày của những chú
chim.

Tìm các đại từ được dùng trong đoạn văn sau:
Ngày nọ, một cô bé 11 tuổi hỏi cha mình :
- Cha sẽ tặng gì cho con vào lần sinh nhật thứ
15 của con?
Người cha nhìn vẻ mặt đang háo hức của con
mình và trả lời:
- Vẫn còn lâu lắm mà con yêu!
Cô bé tỏ vẻ buồn bã khi nghe câu trả lời của
cha.

Yeah!!! Tớ tìm được các cậu rồi!

Khám phá

I. Nhận xét
1. Đọc đoạn văn sau và cho biết,
trong những từ được in đậm:
1. Những từ nào chỉ người nói?
2. Những từ nào chỉ người nghe?
3. Những từ nào chỉ người hay vật được
nhắc tới?

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết
yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi
lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi :
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế ?
Hơ Bia giận dữ :
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức giận lắm. Đêm khuya,
chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Chị đẹp là nhờ cơm
gạo, sao chị khinh
rẻ chúng tôi thế?

- Người nói: chúng
tôi
- Người nghe: chị

Ta đẹp là do công cha
công mẹ, chứ đâu nhờ
các ngươi.

- Người nói: ta
- Người nghe: các
ngươi

Nghe nói vậy, thóc gạo tức giận lắm.
Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào
rừng.

- Vật được câu chuyện nhắc tới:
chúng

Theo em, cách xưng hô
của mỗi nhân vật ở đoạn
văn trên thể hiện thái độ
của người nói như
thế nào?
- Cách xưng hô của cơm: tự trọng,
lịch sự với người đối thoại.
- Cách xưng hô của Hơ Bia: kiêu
căng, thô lỗ, coi thường người đối
thoại.

Tìm những từ em vẫn dùng để
xưng hô với:
- Thầy, cô
- Bố, mẹ
- Anh, chị, em
- Bạn bè

Đối
tượng

Gọi

Tự xưng

Thầy, cô

Thầy, cô

Em, con

Bố, ba, cha, mẹ, u,
má,…
Anh, chị
Anh, chị
Bố, mẹ

Em
Bạn bè

Em
Bạn, cậu, đằng
ấy,…

Con
Em
Anh (chị)
Tôi, tớ, mình,…

Ghi nhớ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói
dùng để tự chỉ mình hay chỉ người khác
khi giao tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng
mày; nó, chúng nó…
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt
Nam còn dùng nhiều danh từ chỉ người
làm đại từ xưng hô để thể hiện thứ bậc,
tuổi tác, giới tính: ông, bà, anh, chị, em,
cháu, thầy, bạn…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch
sự, thể hiện đúng mối quan hệ giữa mình
với người nghe và người được nhắc tới.

Luyện tập

1

Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm
của nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con
rùa đang cố sức tập chạy. Một con thỏ thấy
thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập
chạy à !
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi ! Anh với tôi thử chạy thi
coi ai hơn !
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao ? Ta chấp
chú em một nửa đường đó.

- Thỏ xưng là ta, gọi rùa là chú em:
thể hiện thái độ kiêu căng, coi thường rùa.

- Rùa xưng là tôi, gọi thỏ là anh:
thể hiện thái độ tự trọng, lịch sự với thỏ.

2/ Chọn các đại từ xưng hô: tôi, nó, chúng ta
thích hợp với mỗi chỗ trống:

2

Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với
mỗi chỗ trống:
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:

Tôi
- ………..
và Tu Hú đang bay dọc một con sông
Tôi
lớn, chợt Tu Hú gọi: “Kìa, cái trụ chống trời.”

…………… ngước nhìn lên. Trước mắt là những

Nó
ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận
mây xanh. …… tựa như một cái cầu xe lửa đồ

sộ không phải bắt ngang sông, mà dựng

2

Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với
mỗi chỗ trống:
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi

Nó

Tôi
thong thả nói:

- ………… cũng từng bay chúng
qua cái trụ đó. …………

ta

cao hơn tất cả những ống khói, cột điện mà
……………………… thường gặp. Đó là trụ điện cao
thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thật, sung sướng thở
phào. Ai nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ

Củng cố

Đại từ xưng hô là gì?

Đại từ xưng hô là từ
được người nói dùng để
tự chỉ mình hay chỉ
người khác khi giao
tiếp: tôi, chúng tôi;
mày, chúng mày; nó,
chúng nó…

Khi sử dụng đại từ xưng hô
ta cần lưu ý điều gì?

Khi xưng hô, cần chú ý
chọn từ cho lịch sự, thể
hiện đúng mối quan hệ
giữa mình với người
nghe và người được
nhắc tới.

Thank
you!