BÀI 1:TÔI VÀ CÁC BẠN
-Hạnh phúc đi đâu đấy ?
-Đến chỗ có tình bạn.

Tri thức ngữ văn
• I. Truyện và truyện đồng thoại
- Truyện là tác phẩm văn học kể lại một câu
chuyện, có cốt truyện, nhân vật, không gian,
thời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc.
- Truyện đồng thoại là truyện viết cho trẻ em, có
nhân vật là loài vật hoặc đồ vật được nhân cách
hóa (vừa mang đặc tính vốn có của loài vừa
mang đặc điểm con người).

• Cốt truyện: Yếu tố quan trọng, gồm các sự kiện
chính được sắp xếp theo một trình tự nhất định.
• Nhân vật: Đối tượng (con người, thần tiên, ma quỷ,
đồ vật,…) được nhà văn khắc họa trong tác phẩm.
• Người kể chuyện: Nhân vật được tạo ra để kể lại câu
chuyện, có thể xuất hiện trực tiếp (ngôi thứ nhất)
hoặc không tham gia vào câu chuyện (ngôi thứ ba).

• Lời người kể chuyện và lời nhân vật
- Lời người kể chuyện thuật lại các sự việc trong câu
chuyện.
- Lời nhân vật là lời nói trực tiếp của nhân vật (đối
thoại, độc thoại).
Từ đơn và từ phức
- Từ đơn là từ chỉ có một tiếng.
- Từ phức là có hai tiếng trở lên.
- Từ ghép: Giữa các tiếng có quan hệ về nghĩa.
- Từ láy: Giữa các tiếng có quan hệ về âm (lặp lại
âm đầu, vần hoặc cả hai).

•

Tô Hoài (tên khai sinh: Nguyễn Sen; 27 tháng 9 năm 1920 – 6 tháng 7 năm 2014)[1]
là một nhà văn Việt Nam. Một số tác phẩm đề tài thiếu nhi của ông được dịch ra
ngoại ngữ. Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về
Văn học – Nghệ thuật Đợt 1 (1996) cho các tác phẩm: Xóm giếng, Nhà nghèo, O
chuột, Dế mèn phiêu lưu ký, Núi Cứu quốc, Truyện Tây Bắc, Mười năm, Xuống làng,
Vỡ tỉnh, Tào lường, Họ Giàng ở Phìn Sa, Miền Tây, Vợ chồng A Phủ, Tuổi trẻ Hoàng
Văn Thụ.

1.Các chi tiết miêu tả hình dáng, cử chỉ,
hành động của nhân vật Dế Mèn:
• - Một chàng dế thanh niên cường tráng, đôi càng mẫm bóng,
vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt.
• - Co cẳng đạp phanh phách, cánh thành áo dài kín đuôi.
• - Bách bộ thì cả người rung tinh màu nâu mỡ.
• - Đầu to nổi từng tảng, hai răng đen nhánh nhai ngoàm
ngoạp.
• - Sợi râu dài và uốn cong.
• - Đi đứng oai vệ, cho ra kiểu cách con nhà võ.
→ Dế Mèn là một chàng thanh niên có vẻ ngoài tự tin,
khỏe mạnh, cường tráng

• + Đi đứng oai về, làm điệu, nhún chân, rung đùi
+ Quát mấy chị cào cào, đá ghẹo anh gọng vó
+ Co cẳng, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ, dáng
điệu tỏ vẻ con nhà võ.
+ Nhai ngoàm ngoạm, trịnh trọng vuốt sâu
→ Sử dụng dày đặc các động từ và tính từ
- Ý nghĩ của Dế Mèn: sắp đứng đầu thiên hạ được rồi
⇒ Dế Mèn là một anh chàng khỏe mạnh,cường tráng, hùng
dũng nhưng tính tình kiêu căng, hợm hĩnh, xốc nổi…

+ Trạc tuổi Dế Mèn
+ Người gầy gò, cánh ngắn củn,
càng bè bè, râu cụt
→ Dế Choắt là người xấu xí, yếu
đuối, trái ngược hoàn toàn với
Dế Mèn
- Thái độ của Dế Mèn đối với Dế
Choắt: coi thường, trịch thượng.
+ Lời lẽ, giọng điệu bề trên,
xưng hô “chú mày”.
+ Cư xử : ích kỷ, không thông
cảm, bận tâm gì về việc giúp đỡ
Choắt

+Dế Mèn nghĩ kế trêu chọc chị
Cốc
+ Kết quả: gây ra cái chết thương
tâm cho Dế Choắt
- Tâm trạng của Dế Mèn sau khi
trêu chọc chị Cốc:
+ Hả hê vì trò đùa tai quái của
mình: chui vào trong hang nằm
khểnh, bụng nghĩ thú vị…
+ Sợ hãi khi nghe tiếng chị Cốc
mổ Dế Choắt: nằm im thin thít
+ Hốt hoảng, lo sợ, bất ngờ
trước cái chết và lời khuyên của
Dế Choắt
+ Ân hận, chân thành sám hối:
đứng yên lặng trước mộ Dế
Choắt

- Bài học đường đời
đầu tiên của Dế
Mèn: ở đời mà có
thói hung hăng bậy
bạ, có óc mà không
biết nghĩ, sớm
muộn rồi cũng
mang vạ vào mình
đấy.

Tóm tắt
• +Dế Mèn là một chú dế cường tráng bởi biết ăn
uống điều độ. Tuy nhiên, cậu chàng lại có tính
kiêu căng, luôn nghĩ mình “có thể sắp đứng đầu
thiên hạ”. Dế Mèn luôn coi thường những
người xung quanh, đặc biệt là Dế Choắt - người
bạn hàng xóm gầy gò và yếu ớt. Một lần, Dế
Mèn bày trò trêu chị Cốc khiến cho Dế Choắt
phải chịu oan. Choắt bị chị Cốc mổ đến kiệt sức.
Trước khi chết, Choắt khuyên Dế Mèn bỏ thói
kiêu căng của mình. Dế Mèn vô cùng ân hận và
nhận ra bài học đường đời đầu tiên của mình.

• 4. Nội dung
• Bài học đường đời đầu tiên: Ở đời mà có thói
hung hăng bậy bạ, có đầu óc mà không biết
nghĩa sớm muộn rồi cũng mang vạ vào thân
mình.
• 5. Nghệ thuật
• Miêu tả nhân vật, các đoạn đối thoại đặc sắc,
giọng văn tự nhiên, các biện pháp tu từ như
nhân hóa, so sánh...