Dòng sông nào được
nhắc tên trong bài
hát? Em biết gì về
dòng sông đó?

Sông Mê Kông là một trong những con
sông lớn nhất trên thế giới, bắt nguồn từ cao
nguyên Thanh Tạng. Nơi sông bắt nguồn thuộc
tỉnh Thanh Hải, chảy qua Vân Nam Trung Quốc,
qua

các

nước Lào,

Myanma,

Thái

Lan,

Campuchia và đổ ra Biển Đông ở Việt Nam.
Đoạn sông Mê Kông chảy qua Việt Nam
được gọi là sông Cửu Long. Sông Mê Kông đã
tạo nên vùng ĐBSCL – đồng bằng lớn nhất nước
ta, mang lại nguồn lợi kinh tế nông nghiệp vô
cùng lớn. Cửu Long là tài sản thiên nhiên đáng tự
hào của người dân Việt Nam.

CỬU LONG GIANG TA ƠI
Nguyên Hồng

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Tên khai sinh: Nguyễn Nguyên Hồng
(1918 – 1982)
- Quê quán: Nam Định
- Ông sống chủ yếu ở thành phố cảng Hải Phòng.
- Nguyên Hồng sáng tác ở nhiều thể loại: truyện ngắn,
tiểu thuyết, hồi kí, thơ, v.v…
- Các tác phẩm tiêu biểu: Những ngày thơ ấu (hồi kí), Bỉ
vỏ (tiểu thuyết), Trời xanh (thơ), Cửa biển (tiểu thuyết),
Bước đường viết văn (hồi kí), v.v…
- Trang viết của Xuân Hồng tràn đầy cảm xúc chân thành,
mãnh liệt với con người và cuộc sống.

2. Tác phẩm
a) Đọc và tìm hiểu chú thích

Phần 1: Từ đầu đến “cây số mông mênh”
(Dòng sông Mê Kông từ trang sách tuổi thơ)

b) Văn bản
- Xuất xứ: Trích trong tập thơ “Trời xanh”
(1960)
- Thể loại: Thơ tự do
- PTBĐ chính: Biểu cảm

BỐ CỤC

Từ “Mê Kông chảy”…đến “chia cắt” (Vẻ
đẹp của dòng sông Mê Kông và con người
Nam Bộ trong thực tế xây dựng và bảo vệ
quê hương.

- Ý nghĩa nhan đề: Tiếng gọi yêu thương,
tha thiết dòng Cửu Long Giang, đồng thời
thể hiện ý thức sở hữu, niềm tự hào dân tộc.

Phần còn lại (Những suy tư, chiêm nghiệm
của tác giả).

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1.

Dòng sông Mê Kông từ trang sách tuổi thơ

+ hiện lên đẹp đẽ lạ kì dưới con mắt háo hức, say mê chiếm lĩnh tri thức của
người học trò.
+ Gậy thần tiên, cánh tay đạo sĩ: (ẩn dụ)
Người thầy như có phép lạ chắp cánh ước mơ cho học trò được khám phá
núi sông tuyệt vời của tổ quốc
+ Tim đập mạnh, hồn ngây không sao hiểu…: Dòng sông Mê Kông hiện lên
kì vĩ, lớn lao quá sức tưởng tượng, trước con mắt ngạc nhiên, thán phục của
người học trò.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con
người Nam Bộ trong thực tế xây dựng và
bảo vệ quê hương
* 14 câu thơ: Từ “Mê Kông chảy”…. “chân
trời buồm trắng”
Cậu học trò đã lớn, không chỉ thấy sông
MK trong bài giảng của thầy, mà hăm hở
bước vào dòng sông mơ ước, vào đất trời tổ
quốc để lao động và chiến đấu.

“Ta đi…bản đồ không nhìn nữa”
“Ta cởi áo lội dòng sông ta hát
Mê Kông chảy, Mê Kông cũng hát”

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con
người Nam Bộ trong thực tế xây dựng và
bảo vệ quê hương
* 7 câu thơ tiếp theo: Từ “Nam Bộ” đến
“lòng dừa trĩu quả”
(Nghệ thuật: liệt kê, các động từ mạnh, tính
từ đặc tả)
=> Vào đến đất Việt Nam, dòng sông mang
đến nguồn tài nguyên quý giá, vô hạn cho
chúng ta.

+ Phù sa nổi váng
+ Ruộng bãi Mê Không trồng không hết lúa
+ Tôm cá ngợp thuyền
+ Sầu riêng thơm dậy, lòng dừa trĩu quả…

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Vẻ đẹp của dòng sông Mê Kông và con
người Nam Bộ trong thực tế xây dựng và
bảo vệ quê hương
* Mười câu thơ tiếp: Từ “Mê Kông quặn đẻ”
đến “không bao giờ chia cắt”
- Người dân Nam Bộ không ngại gian nan,
cực nhọc để xây dựng quê hương.
- Đoàn kết để gìn giữ đất đai, sông núi cha
ông để lại

VẺ ĐẸP CỦA
MÊ KÔNG
Mê Kông quặnDÒNG
đẻ
Chín nhánh sông vàng
Nông dân Nam Bộ gối đất nằm sương
Mồ hôi vã bãi lau thành đồng lúa
Thành những tên đọc lên nước mắt đều muốn ứa
Những Hà Tiên, Gia Định, Long Châu
Những Gò Công, Gò Vấp, Đồng Tháp, Cà Mau
Những mặt đất
CON NGƯỜI
Cha ông ta nhắm mắt
NAM
BỘ
Truyền cháu con không bao giờ chia
cắt.
SỰ TRÙ PHÚ,
YÊU NƯỚC
MÀU MỠ
VÀ
KHÔNG NGẠI
GIAN KHỔ

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
3. Những suy tư, chiêm nghiệm của tác giả
- Đoạn thơ cuối là những suy tư của tác giả về quá khứ, hiện tại. Giọng
điệu thơ trở nên thâm trầm, sâu lắng, buồn vui xen lẫn tự hào.
- Những suy tư của tác giả:
+ “Ta đã lớn, Thầy giáo già đã khuất”:
Câu thơ diễn tả sự trôi chảy của thời gian, man mác một nỗi buồn, nỗi
nhớ. Hình ảnh thầy giáo không còn to lớn như một đạo sĩ, mà kết đọng lại
thành một kỉ niệm đẹp không thể phai mờ.
+ Thước bảng to nay thành cán cờ sao”:
Cây thước, tấm bảng năm xưa cùng bao tri thức tuyệt vời trong bài giảng
của thầy đã chắp cánh cho thế hệ học trò trưởng thành đứng lên xây dựng
và bảo vệ tổ quốc.
+Những tên làm man mác tuổi thơ xưa/ Đã thấm máu của bao hồn bất tử:
Tác giả thể hiện niềm tự hào và biết ơn sâu sắc những người đã ngã xuống.

Ta đã lớn
Thầy giáo già đã khuất
Thước bảng to nay thành cán cờ sao
Những tên làm man mác tuổi thơ xưa
Đã thấm máu của bao hồn bất tử

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- tự sự kết hợp biểu cảm, giọng
điệu phong phú
- Sử dụng hình ảnh sinh động,
giàu tính hình tượng
- Sử dụng thành công các biện
pháp tu từ: ẩn dụ, so sánh, nhân
hoá, liệt kê.

2. Nội dung
Bài thơ thể hiện tình yêu tha
thiết, niềm tự hào vô hạn của tác
giả với dòng sông Mê Kông, với
quê hương, đất nước.

LUYỆN TẬP
Viết 5 đến 7 câu văn chia sẻ những cảm nhận của em về
tình yêu của tác giả đối với dòng Mê Kông, với quê
hương đất nước được thể hiện trong toàn bài thơ. (Chính
là mạch cảm xúc liên kết toàn bài thơ)

CÙNG CỐ, MỞ RỘNG
HS được chọn một trong 2 nhiệm vụ sau:
1. Tìm đọc một vài bài thơ trong tập thơ “Trời xanh” của Nguyên
Hồng, ghi chép vào sổ tay văn học và chia sẻ cảm nhận.
2. Sưu tầm một số bài thơ viết về thiên nhiên, đất nước cùng giai
đoạn với bài “Cửu Long Giang ta ơi” của Nguyên Hồng, ghi chép
và sổ tay văn học và chia sẻ cảm nhận.

CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM