Tieát 63.PHAÀN 1:TAÙC GIAÛ

Vieäc
nhaân
nghóa
coát

Quaân
ñieáu
phaït
tröôùc

ôû

lo

yeân

tröø

daân

baïo

YEÂU CAÀU CAÀN ÑAÏT
-Nhöõng neùt chính veà cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp vaên
hoïc cuûa Nguyeãn Traõi - moät nhaân vaät lòch söû, moät
danh nhaân vaên hoùa theá giôùi.
-Vò trí to lôùn cuûa oâng trong lòch söû vaên hoïc daân toäc
: nhaø vaên chính luaän kieät xuaát,ngöôøi khai saùng thô
ca tieáng Vieät.

Em haõy trình baøy
nhöõng hieåu bieát cuûa mình
veà cuoäc ñôøi Nguyeãn Traõi?

I.CUOÄC ÑÔØI:
1.Xuaát thaân.

•-1380-1442,hieäu laø ÖÙc Trai, queâ ôû
Chi Ngaïi (Chí Linh,Haûi Döông) sau
veà Nhò Kheâ (Thöôøng Tín-Haø Taây).
-Cha: Nguyeãn ÖÙùng Long- moät nho
sinh ngheøo,hoïc gioûi, ñoã tieán só thôøi
Traàn, sau ñoåi teân laø Nguyeãn Phi
Khanh laøm quan döôùi trieàu Hoà.
-Meï: Traàn Thò Thaùi- con quan Tö
ñoà(ngang vôùi teã töôùng) Traàn Nguyeân
Ñaùn.

Nguyeãn Traõi sinh ra trong moät
gia ñình coù truyeàn thoáng yeâu
nöôùc vaø vaên hoùa, vaên hoïc.

I.CUOÄC ÑÔØI:
1.Xuaát thaân.
2.Cuoäc ñôøi khoâng
may maén.

•Nguyeãn Traõi sôùm phaûi chòu nhieàu maát
maùt ñau thöông:
• 5 tuoåi meï maát,10 tuoåi oâng ngoaïi qua
ñôøi ,cha bi giaëc Minh baét sang phöông
Baéc.

I.CUOÄC ÑÔØI:
1.Xuaát thaân.
2.Cuoäc ñôøi khoâng
may maén.
3.Thôøi ñaïi NT soáng
laø thôøi ñaïi bi huøng
cuûa lòch söû.

•-Thôøi ñaïi choáng quaân Minh, NT soáng
trong ngoïn löûa yeâu nöôùc haøo huøng cuûa daân
toäc.Chính oâng cuõng laø ngöôøi coù coâng lôùn
trong cuoäc khaùng chieán choáng ngoïai xaâm vaø
giaønh thaéng lôïi veû vang.
•-Trieàu ñaïi phong kieán ñaõ baét ñaàu suy
vong.Maâu thuaãn noäi boä daãn ñeán saùt haïi
coâng thaàn, gian thaàn loäng haønh NT. cuõng
bò nghi oan,bi baét giam.
•- NT laø naïn nhaân cuûa trieàu ñình phong
kieán thoái naùt.Thaûm khoác hôn, oâng coøn bò
aùn oan phaûi tru di tam toääc.
Hai maët bi huøng cuûa lòch söû daân toäc vaø
thôøi ñaïi ñaõ aûnh höôûng saâu saén ñeán cuoäc ñôøi
vaø soá phaän cuûa NT.

NHAÄN XEÙT:
*NT laø baäc anh huøng daân toäc, moät nhaân vaät toaøn
taøi hieám coù, moät danh nhaân vaên hoaù theá giôùi.
*Moät con ngöôøi phaûi chòu oan khieân thaûm khoác
nhaát trong lòch söû giai ñoaïn phong kieán
Vieät Nam.
•* NT ñöôïc toå chöùc Giaùo duïc,Khoa hoïc vaø Vaên hoùa
cuûa Lieân hôïp quoác(UNESCO)coâng nhaän laø danh
nhaân vaên hoaù theá giôùi naêm 1980 vaø toå chöùc kæ nieäm
600 naêm naêm sinh cuûa oâng.

Tượng đồng danh nhân văn hóa,anh hùng dân tộc
Nguyễn Trãi và mỹ nhân tài sắc vẹn toàn Nguyễn Thị Lộ
đang được xây dựng tại Lệ Chi Viên.

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc phaåm
chính

•Haõy keå teân nhöõng
taùc phaåm vaên hoïc cuûa
Nguyeãn Traõi maø em
bieát?

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính:

LOÏAI

Quaân söï
Chính trò

CHÖÕ HAÙN

CHÖÕ
NOÂM

-Quaân trung
töø meänh taäp
-Bình Ngoâ ñaïi caùo
-Chieáu bieåu vieát döôùi
trieàu Leâ

Lòch söû
Ñòa lí

-Baêng Hoà di söï luïc
-Lam Sôn thöïc luïc
-Vaên bia Vónh Laêng
-Dö ñòa chí

Thô ca

ÖÙc Trai thi taäp

Quoác aâm
thi taäp

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc phaåm
chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.

•Vì sao noùi Nguyeãn Traõi
laø nhaø vaên chính luaän
kieät xuaát?

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.

•-Khoái löôïng saùng taùc khaù lôùn:
•Quaân trung töø meänh taäp, Bình Ngoâ
ñaïi caùo ,Chieáu bieåu vieát döôùi trieàu
Leâ.
•-Tö töôûng chuû ñaïo xuyeân suoát trong
vaên chính luaän laø tö töôûng nhaân
nghóa,yeâu nöôùc thöông daân.
•- Vaên chính luaän cuûa Nguyeãn Traõi
ñaït tôùi trình ñoä ngheä thuaät maãu möïc
veà ñoái töôïng, muïc ñích, laäp luaän saéc
beùn:
* Bình Ngoâ ñaïi caùo : laø aùng vaên yeâu
nöôùc lôùn cuûa thôøi ñaïi, baûn tuyeân
ngoân ñoäc laäp, baûn caùo traïng huøng
hoàn toäi aùc cuûa keû thuø, laø khuùc traùng
ca veà cuoäc khôûi nghóa Lam Sôn.

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc phaåm
chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.

•*Quaân trung töø meänh taäp: laø moät taäp hôïp
goàm nhöõng thö töø göûi cho töôùng giaëc vaø
nhöõng giaáy tôø giao thieäp vôùi trieàu ñình nhaø
Minh cuûa Nguyeãn Traõi.... laø taäp vaên chieán
ñaáu "coù söùc maïnh baèng möôøi vaïn quaân"
(Phan Huy Chuù).
+``Thö duï Vöông Thoâng laàn nöõa''laø moät trong
nhieàu böùc thö göûi cho Toång binh giaëc Minh laø
Vöông Thoâng vaøo thaùng 2.1427, luùc Vöông
Thoâng ñang bò vaây ôû thaønh Ñoâng Quan(Haø
Noäi).Böùc thö nhaèm phaân tìch tình hình khoù
khaên moïi maët cuûa quaân Minh,vaïch roõ nguy cô
baïi vong neáu chuùng vaãn ngoan coá giöõ
thaønh.Thaùng 10 naêm aáy Vöông Thoâng töï yù
giaûng hoøa vôùi quaân Lam Sôn,ñaàu haøng roài keùo
quaân veà nöôùc.

+Caùch xöng hoâ cuûa taùc giaû coù söï phaân hoùa tuøy ñoái töôïng:
Ñoái vôùi Phöông Chính,moät vieân töôùng khaùt maùu voâ möu
khoâng caàn thuyeát phuïc thì goïi haén laø maøy:
``Bảo cho mầy ngược tặc Phương Chính biết :Ta nghe
noùi người danh tướng trọng danh nghĩa, khinh quyền
mưu. Bọn mầy quyền mưu coøn chöa ñuû, huống laø danh
nghĩa! Trước mầy gửi thư cho ta, cứ cười ta nuùp naùu ở
rừng ở nuùi, thập thoø như chuộtkhoâng daùm ra nơi ñất
phẳng ñồng bằng ñể ñaùnh nhau.Nay quaân ta ñaõ ñeán ñaây,
ngoøai thaønh Nghệ An ñeàu laø chiến trường cả.Maøy cho ñoù
laø röøng nuùi chaêng ?Thế maø mầy cứ ñoùng thaønh bền giữ
như muï giaø laø laøm sao?Ta e rằng bọn mầy khoâng khỏi caùi
nhục khăn yếm vậy''.
(Lại thư cho Phương Chính).

+Ñoái vôùi Vöông Thoâng,Sôn Thoï coù khaû naêng
thuyeát phuïc hoï theo leõ phaûi thì goïi laø `` oâng'':
``Nay caùc oâng keá cuøng löïc kieät,lính traùng moûi meät,trong
khoâng löông thaûøo,ngoøai khoâng vieän binh,baùm hôø khu nhoû
moïn,nghæ taïm thaønh chô vô,haù chaúng phaûi laø nhö thòt treân
thôùt ,caù trong noài roài sao?''
(Thö duï Vöông Thoâng laàn nöõa)

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.
3.Nhaø thô tröõ
tình saâu saéc.

•Em haõy trình baøy nhöõng yù
chính cuûa luaän ñieåm:
•``Nguyeãn Traõi- nhaø thô tröõ
tình saâu saéc''.

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.
3.Nhaø thô tröõ
tình saâu saéc.

a.Ngöôøi anh huøng vó ñaïi:
*Lí töôûng anh huøng hoøa quyeän giöõa nhaân nghóa
vôùi yeâu nöôùc, thöông daân:
Tröø ñoäc,tröø tham,tröø baïo ngöôïc,
Coù nhaân,coù trí,coù anh huøng. (BKCG 5)
*Tình caûm yeâu nöôùc thieát tha,maõnh lieät:
• Bui moät taác loøng öu aùi cuõ,
Ñeâm ngaøy cuoàn cuoän nöôùc trieàu ñoââng.(TH 2)
•*Kieân quyeát ñaáu tranh vì chaân lí:
• Vöôøn huøynh duø chim keâu hoùt,
• Coõi traàn coù truùc ñöùng ngaên. (Töï thaùn 4)
•*Soáng heát nình cho lí töôûng:
• Nhöõng vì chuùa thaùnh aâu ñôøi trò
• Haù keå thaân nhaøn tieác tuoåi taøn.(Töï thaùn 2)

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ
NGHIEÄP THÔ
VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên
chính luaän kieät
xuaát.
3.Nhaø thô tröõ
tình saâu saéc.

b.Con ngöôøi traàn theá:
•*Tình yeâu thöông con ngöôøi:
-Đau noãi ñau cuûa con ngöôøi:
Phöôïng nhöõng tieác cao dieàu haõy lieäng,
Hoa thöôøng hay heùo coû thöôøng töôi.
(Töï thuaät 9 )
•
-Mô öôùc xaõ hoäi thaùi bình thònh trò:
Deõ coù Ngu caàm ñaøn moät tieáng,
Daân giaøu ñuû khaép ñoøi phöông.
(Caûnh ngaøy heø)
-Tình nghóa vua toâi,tình cha con ñaày caûm ñoäng:
Quaân thaân chöa baùo loøng canh caùnh,
Tình phuï côm trôøi aùo cha.
•
(Ngoân chí 3)
•
-Tình baïn saùng trong nhö vaàng nguyeät:
Loøng baïn traêng vaèng vaëc cao
•
(Baûo kính caûnh giôùi 40)
•

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.
3.Nhaø thô tröõ
tình saâu saéc.

*Tình yeâu thieân nhieân,yeâu queâ höông:
-Coù böùc tranh thieân nhieân hoøanh traùng:
Kình ngaïc baêm vaèm non maáy khuùc,
• Giaùo göôm chìm gaõy baõi bao taàng.
(Cöûa bieån Baïch Ñaèng)
•
-Coù böùc tranh thieân nhieân phaûng phaát
phong vò thô Ñöôøng:
Nöôùc bieác non xanh thuyeàn goái baõi,
•Ñeâm thanh nguyeät baïc khaùch leân laàu.
(Baûo kính caûnh giôùi 26)
•
-Coù caûnh thieân nhieân bình di,daân daõ:
Ao caïn,vôùt beøo thaû muoáng,
•
Trì thanh, phaùt coû öông sen
•

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
1.Nhöõng taùc
phaåm chính.
2.Nhaø vaên chính
luaän kieät xuaát.
3.Nhaø thô tröõ
tình saâu saéc.

•-Xem thieân nhieân laø baàu baïn:
Coân Sôn suoái chaûy rì raàm,
Ta nghe nhö tieáng ñaøn caàm beân tai.
(Coân Sôn ca)
-Naâng niu veû ñeïp nguyeân sô cuûa töï nhieân :
•+ Khoâng nôõ thaû maùi cheøo vì sôï laøm tan boùng
traêng in treân nöôùc:
Nöôùc coøn nguyeät hieän xaù(haõy) thoâi cheøo.
•+ Gaùnh nöôùc veà pha traø,nöôùc in boùng traêng maø
töôûng mang caû traêng veà theo:
•Khaùch ñeán chim möøng hoa xaûy ñoäng,
•Cheø tieân(naáu),nöôùc ghín(gaùnh),nguyeät ñeo veà.
(Thuaät höùng 3)
•
==>Gìn giöõ veû ñeïp nguyeân sô cuûa töï

nhieân cuõng laø gìn giöûõ moâi tröôøng soáng
trong laønh maø taïo hoùa ban cho con ngöôøi.

Nguyeãn Traõi vöøa laø ngöôøi anh huøng vó
ñaïi vöøa laø con ngöôøi traàn theá.
Khía caïnh con ngöôøi trong ngöôøi anh
huøng Nguyeãn Traõi chính laø veû ñeïp nhaân
baûn ñaõ goùp phaàn naâng ngöôøi anh huøng
daân toäc leân taàm nhaân loïai.

I.CUOÄC ÑÔØI:
II.SÖÏ NGHIEÄP
THÔ VAÊN
III.TOÅNG KEÁT:

*Veà noäi dung:
Bao truøm trong thô Nguyeãn Traõi laø nguoàn
caûm höùng yeâu nöôùc vaø nhaân ñaïo saâu saéc.
*VeàNeâ
ngheä
thuaäti:quaùt nhöõõng giaù trò
u khaù
•-Theå
côloaï
baûi: n veà noäi dung vaø ngheä
+ Laø nhaø vaên chính luaän kieät xuaát.
thuaä
a saù
thô
vaênnhoïNguyeã
n t, saùng
+ Laø
ngöôøti cuû
khai
ng vaê
c tieáng Vieä
taïo Traõ
thô Ñöôø
i? ng luaät baèng chöõ Noâm.
•- Ngoân ngöõ: söû duïng thuaàn thuïc, laøm giaøu cho
chöõ Noâm- ngoân ngöõ daân toäc.

•"Nguyeãn Traõi laø boâng hoa ñaàu
muøa tuyeät ñeïp cuûa thô Noâm
Vieät Nam"
•

(Leâ Trí Vieãn)

Chùa Tư Phúc (Côn Sơn)-nơi Nguyễn Trãi về ở ẩn

Một bệ miếu thờ cổ kính nằm ở ngay khu vực đã xảy ra thảm án
Lệ Chi Viên(nay thuộc thôn Đại Lai, xã Đại Lai,
huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh)

KÍNH CHAØO

VAØ KÍNH CHUÙC SÖÙC KHOÛE
QUÍ THAÀY COÂ !