CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ
DỰ GIỜ HỘI GIẢNG VÒNG TỈNH

KIỂM TRA MIỆNG:
1/ Thế nào là quần xã sinh vật? (4đ)
2/ Thế nào là cân bằng sinh học? Hãy lấy ví dụ minh họa cân
bằng sinh học. (5đ)
3/ Em hiểu như thế nào là 1 chuỗi thức ăn? (1đ)
Đáp án:
1/ Là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các loài khác nhau,
cùng sống trong 1 khoảng không gian xác định và chúng có mối
quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau như 1 thể thống nhất. (4đ)

2/- Cân bằng sinh học là hiện tượng số lượng cá thể sinh vật trong
quần xã luôn luôn được khống chế ở mức độ nhất định (dao động
quanh vị trí cân bằng) phù hợp với khả năng cung cấp nguồn
sống của môi trường. (3đ)
   - Ví dụ: Mùa đông, thức ăn cạn kiệt nên số lượng thỏ rừng
giảm. Đến mùa xuân, tiết trời ấm áp, nguồn thức ăn dồi dào trở
lại nên số lượng thỏ rừng tăng. (2đ)
3/ Chuỗi thức ăn: Là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ
dinh dưỡng với nhau. (1đ)

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
II.Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
Hệ sinh thái rừng

Hệ sinh thái đáy biển

Hệ sinh thái sông

1/ Những thành phần vô sinh và
hữu sinh có thể có trong hệ sinh
thái rừng?
2/ Lá và cành cây mục là thức ăn
của những sinh vật nào?
3/ Cây rừng có ý nghĩa như thế nào
đối với động vật?
4/ Động vật rừng có ảnh hưởng như
thế nào tới thực vật?
5/ Nếu như rừng bị cháy mất hầu
hết các cây gỗ lớn, nhỏ và cỏ thì
điều gì sẽ xảy ra đối với các loài
động vật? Tại sao?

Hình 50.1.Mô tả 1 hệ
sinh thái rừng nhiệt đới

1/ Những
1/ Thành
thành
phần
phần
vô sinh:
vô sinh
đất,và
nước,
hữu lá
sinh
rụng,
có thể có trong hệ
sinhmùn
tháihữu
rừngcơ….  Sinh cảnh.

Thành phần hữu sinh: cây cỏ, cây gỗ, các động vật (hươu, bọ
ngựa, chuột, nấm, địa y … -> Quần xaõ

2/ Lá và cành cây mục là thức ăn của những sinh vật nào?

Lá và cành cây mục: là thức ăn của những sinh vật
phân giải như giun đất, vi khuẩn…

3/ Cây rừng có ý nghĩa như thế
nào đối với đời sống động vật
rừng?
Cây rừng là thức ăn, nơi ở, nơi
sinh sản, làm điều hòa không
khí cho động vật sinh sống. ..

4/ Động vật rừng có
ảnh hưởng như thế
nào tới thực vật?
Giúp
thụ phấn,
phát tán cây rừng,
bắt sâu, bón phân
cho thực vật..

5/ Nếu như rừng bị cháy
mất hầu hết các cây gỗ lớn,
nhỏ và cỏ thì điều gì sẽ xảy
ra đối với các loài động vật?
Tại sao?
Mất nơi ở, thức ăn, nguồn
nước khan hiếm, khí hậu
khắc nghiệt  động vật sẽ
bị chết.

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
- Hệ sinh thái bao gồm quần xã
sinh vật và khu vực sống của quần
xã (sinh cảnh).

Hệ
sinh
thái

Thành
(Quần xã) phần
hữu sinh
Thành
phần vô
(Sinh cảnh)
sinh

SV sản xuất: thực vật
SV tiêu thụ: động vật
SV phân giải: vi khuẩn,
nấm,..
Đất, đá, nước, thảm mục..

Hệ thống hoàn chỉnh và tương
đối ổn định.

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
- Hệ sinh thái bao gồm quần xã
sinh vật và khu vực sống của quần
xã (sinh cảnh).
- Trong hệ sinh thái, các sinh vật
luôn tác động lẫn nhau và tác động
qua lại với các nhân tố vô sinh của
môi trường tạo thành một hệ thống
hoàn chỉnh và tương đối ổn định.

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
- Một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm các thành phần chủ yếu:
+ Thành phần vô sinh (đất đá, nước, thảm mục..)
+ Thành phần hữu sinh (sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh
vật phân giải ).

Hệ sinh thái tự nhiên:
Rừng mưa nhiệt đới

Đồng cỏ

HỆ SINH THÁI TRÊN CẠN

Rừng lá rộng ôn đới

Rừng thông

Hệ sinh thái tự nhiên: HỆ SINH THÁI TRÊN CẠN
Rừng lá kim

Sa mạc

Thảo nguyên

Hoang mạc

Hệ sinh thái tự nhiên: HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC MẶN)

Hệ sinh thái vùng biển khơi

Hệ sinh thái biển ven bờ

Hệ sinh thái tự nhiên:HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC NGỌT)

Hệ sinh thái nước chảy (suối, sông)

Hệ sinh thái nước đứng (ao, hồ)

Cánh đồng lúa có phải là hệ sinh thái không?
 Cánh đồng lúa là hệ sinh thái nhân tạo

Đồi cà phê

Hệ sinh thái nhân tạo

Đồi chè

Hệ sinh thái nông nghiệp

Dấu hiệu để nhận biết một hệ sinh thái là gì?
Dấu hiệu nhận biết một hệ sinh thái:
1. Nhiều quần thể khác loài.
2. Sinh cảnh.
3. Đủ các thành phần, giữa các thành phần có
quan hệ dinh dưỡng với nhau và với sinh cảnh.
4. Có lịch sử tồn tại, phát triển lâu dài.

Sự tuần hoàn vật chất trong hệ sinh thái

Thực vật

Động vật

Chất mùn
Chất vô cơ
(T/p vô sinh)

Chết

Động vật

Mối quan hệ dinh dưỡng.
Vi sinh vật

Mối quan hệ chủ yếu nhất
giữa các sinh vật trong hệ
sinh thái là gì?

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
II.Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?

Caày

1/ Thức ăn của
chuột là gì?

Saâu aên laù
Boï ngöïa

Caây goã

2/ Động vật nào
ăn thịt chuột?

Caây cỏ

Cây
cỏ
………

Chuột

Rắn
..…

Cây
cỏ
……..

Chuột

Cầy
…..

Chuỗi thức ăn

?
Sâu ăn lá cây

?
Bọ ngựa

?

?
Sâu ăn lá cây

Cây cỏ

?
Chuột

Rắn

Bọ ngựa

?
Cầy

Đại bàng

Hãy điền tiếp các từ phù hợp vào những chỗ trống trong câu sau:
Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh
dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu
đứng trước
sau
thụ mắt xích….……….,vừa
là sinh vật bị mắt xích đứng
.………..tiêu
thụ.

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
II.Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:

1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
- Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh
dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ
mắt xích đứng trước, vừa là sinh vật bị mắt xích đứng sau tiêu thụ.
Ví dụ: Cây cỏ

Chuột

Cầy

Đại bang

vi sinh vật

Cây cỏ

Chuột

Sinh vật
sản xuất
Sinh vật
tiêu thụ
bậc 1

Cầy

Đại bàng

Sinh vật
tiêu thụ
Sinh vật Sinh vật
tiêu thụ tiêu thụ
bậc 2
bậc 3

VSV
Sinh vật
phân giải

1. Sâu ăn lá tham gia vào những chuỗi thức ăn nào?

Cây gỗ  sâu ăn lá cây  bọ ngựa
Cây gỗ  sâu ăn lá cây  chuột
Cây gỗ  sâu ăn lá cây  cầy
Cây cỏ  sâu ăn lá cây  bọ ngựa
Cây cỏ  sâu ăn lá cây  chuột
Cây cỏ  sâu ăn lá cây  cầy

Bọ ngựa
Cây gỗ
Cây cỏ

Sâu

Chuột
Cầy

Chuỗi thức ăn:
Thực vật

Sâu

Thực vật

Chuột
Chuột

Thực vật
vật
Thực

Chuột
Chuột

Bọ ngựa
Cầy

Rắn
Rắn

Vi sinh vật

Đại bàng

Vi
Vi sinh
sinh vật
vật

Rắn
Rắn

Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:
Bọ ngựa
Sâu
Rắn
Thực vật
vật Chuột
Cầy
Đại bàng
Chuột
Thực

Vi sinh
sinh vật
vật
Vi

Vi sinh vật

Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:
Bọ ngựa
Sâu
Rắn
Thực vật
Sinh vật
sản xuất

Chuột

Cầy
Sinh vật
tiêu thụ

Đại bàng

Vi sinh vật
Sinh vật
phân giải

Lưới thức ăn càng nhiều mắt xích chung
thì càng ổn định

I.Thế nào là 1 hệ sinh thái?
II.Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:

1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
2/ Thế nào là một lưới thức ăn?
- Lưới thức ăn là các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung.
- Một lưới thức ăn hoàn chỉnh bao gồm 3 thành phần chủ yếu là
sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải.

*GDMT: Các sinh vật trong quần xã gắn bó với nhau bảo vệ từng
mắt xích trong từng chuỗi để góp phần đảm bảo sự tồn tại của QX
cũng như hệ sinh thái. Tạo nên sự đa dạng của hệ sinh thái.

V

C

A

Vận dụng mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài sinh
vật trong HST, người ta đã có những biện pháp gì để
tận dụng nguồn thức ăn trong chăn nuôi, trồng trọt
nhằm nâng cao năng suất?

Mô hình sản xuất VAC (Vườn – Ao – Chuồng)

1
2

4

N

C

H

A

U

Ầ

N

T

H Ể
H

T

X

ÍI

C

H

M Ắ
H
Ệ S

H

T

H

Ậ

T
T

5
6

I

Q

3

E
CH M
CÂ ỌN
NÀ U
O?

S

T

I

N

Đ

Ô
Ộ

N

G

V

H

Ứ
Ư

C

Ă

N

N

H

Á

I

Trong
chuỗi
thức
ăn mỗitrước
sinh là....của
vật gọi làmắt
một:
Trong
chuỗi
thức
ăn
mắt
xích
đứng
xích
Tập hợp
nhiều
cá
thể
cùng
loài,
cùng
không
gian,
thời
gian
gọi
là: sau
Quần
xã
và
khu
vực
sống
của
quần
xã
gọi
là:
Khu vực sống
quầnvật
xãtiêu
cònthụ:
gọi là gì?
Đâycủa
là sinh

CHÌA KHÓA

C

H

U

Ỗ

I

T

H

Ứ

C

Ă

N

Hướng dẫn học tập:
- Học bài Hệ sinh thái và trả lời các câu hỏi:
+ Hệ sinh thái là gì? Các thành phần của hệ sinh thái?
+ Thế nào là chuỗi và lưới thức ăn? Cho ví dụ?
+ Biết ghép các chuỗi thức ăn thành một lưới thức ăn.
+ Làm bài tập 1, 2/ 153 SGK.
- Đọc phần “Em có biết”.
- Chuẩn bị bài mới: Đọc trước nội dung bài thực hành
và kẻ bảng 51.1- 51.3 vào tập.

Bài tập 1: Hãy cho ví dụ về một hệ sinh thái, phân tích
các thành phần chính trong hệ sinh thái đó.
Ví dụ hệ sinh thái hồ, gồm có các thành phần chính:
    - Sinh vật sản xuất: rong, bèo, cây thủy sinh, tảo.
    - Sinh vật tiêu thụ cấp 1: cá nhỏ, tôm, động vật nổi, tép, cua.
    - Sinh vật tiêu thụ cấp 2: cá vừa.
    - Sinh vật tiêu thụ cấp 3: cá lớn.
    - Sinh vật phản giải: vi sinh vật.

Bài tập 2: Vẽ lưới thức ăn theo nội dung bài tập 2 trang 153.
- Cây cỏ là thức ăn của bọ rùa, châu chấu.
- Ếch nhái ăn bọ rùa, châu chấu.
- Rắn ăn ếch nhái, châu chấu.
- Gà ăn cây cỏ và châu chấu. Cáo ăn thịt gà.
Châu chấu

Gà

Cáo

Cây cỏ
Bọ rùa

Ếch nhái

Rắn

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY, CÔ MẠNH KHỎE !

CHÚC CÁC EM HỌC SINH CHĂM NGOAN – HỌC GIỎI

Cho 1 quần xã sinh vật đơn giản gồm: thỏ, thực
vật, gà, cáo, vi sinh vật, đại bàng.
Hãy thành lập một lưới thức ăn có đủ các quần
thể sinh vật đó.

Thực vật

Gà

Cáo

Thỏ

Đại bàng

Vi sinh vật

Hãy sắp xếp các sinh vật theo từng thành phần chủ
yếu của hệ sinh thái ?
Thực vật

Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột

Cầy

Đại bàng

Hươu

Sinh vật
sản xuất

Vi sinh vật

Hổ

Sinh vật
tiêu thụ

Sinh vật
phân giải