KHOA HỌC TỰ NHIÊN

GV: PHAN ĐẶNG HỒNG NHUNG

KHTN 6KHTN
– GIỚI6 THIỆU
– BÀI 17BỘ MÔN

2023 - 2024

Hãy cho biết trong các hoạt động sau, các dạng năng
lượng đã được chuyển đổi dưới dạng nào?

Điện năng → cơ năng

Điện năng → quang
năng

Cơ năng → nhiệt năng

Cơ năng → âm năng

Năng lượng có thể chuyển hóa từ
dạng này sang dạng khác. Vậy sự
biến đổi giữa các dạng năng
lượng này có tuân theo quy luật
nào không?

Bài 42. BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG

MỤC TIÊU

• Nêu được sự truyền năng lượng trong một số trường
hợp đơn giản trong thực tiễn.
• Lấy được ví dụ chứng tỏ năng lượng có thể chuyển từ
dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang
vật khác.
• Nêu được định luật bảo toàn năng lượng và lấy ví dụ
minh họa.
• Nêu được năng lượng hao phí luôn xuất hiện khi năng
lượng được chuyển từ dạng này sang dạng khác hoặc
truyền từ vật này sang vật khác.
• Đề xuất được biện pháp để tiết kiệm năng lượng trong
các hoạt động hằng ngày.

I. BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
II. NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ
DỤNG
III. TIẾT KIÊM NĂNG LƯỢNG

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hãy cho biết vật (đối tượng) truyền năng lượng và vật (đối tượng) được
truyền năng lượng trong các hình sau:
Người truyền năng lượng cho xe đẩy.

Mặt Trời truyền năng lượng cho hạt thóc.
Nước truyền năng lượng cho viên nước đá.
Năng lượng có thể truyền từ vật này sang vật
khác

Một quả bóng rổ được ném lên
cao, sau khi đạt đến điểm cao
nhất, nó rơi xuống đất rồi nảy
lên.
+ Khi bóng đi lên, động năng
chuyển hóa thành thế năng.
+ Khi bóng rơi xuống, thế năng
chuyển hóa thành động năng
+ Khi bóng chạm mặt đất và
phát ra tiếng, một phần năng
lượng chuyển thành nhiệt năng
và âm năng.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Hãy cho biết điện năng của máy
sấy tóc đã chuyển hóa thành 3
dạng năng lượng nào?
(1) động năng → cánh quạt quay
(2) nhiệt năng → dây nung, làm khô tóc
(3) âm năng → âm thanh phát ra từ
máy sấy tóc.
Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác

Hãy xác định các dạng năng lượng đã chuyển hóa trong các hình ảnh sau:

Động
năng

năng

→

nhiệt

Hóa năng → động năng

Điện
năng

năng

→

quang

Điện năng → nhiệt năng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
a) Hãy mô tả sự thay đổi động năng và thế năng của viên bi khi viên bi
chuyển động từ vị trí A đến vị trí B, từ vị trí B tới vị trí C. So sánh năng
lượng của viên bi khi ở vị trí A và khi viên bị ở vị trí C.
b) Trong quá trình viên bi chuyển động ngoài động năng và thế năng còn có
năng lượng nào khác?
A → B: thế năng giảm,
động năng tăng.
B → C: thế năng tăng,
động năng giảm.

Năng lượng ở vị trí A lớn
hơn vị trí C, do h1 > h2.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

• Trong quá trình chuyển động
ngoài động năng và thế năng còn
có nhiệt năng.
• Tổng năng lượng của hệ = động
năng + thế năng + nhiệt năng.

I. BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
• Định luật bảo toàn năng lượng: “Năng lượng không tự sinh
ra cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ chuyển từ dạng này
sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác”
• Ví dụ:
+ Nhiệt lượng từ Mặt Trời truyền cho áo ướt nhanh khô khi
treo ngoài trời nắng.
+ Nhiệt năng từ Mặt Trời chuyển hóa thành điện năng trong
pin điện và từ pin điện chuyển thành quang năng khi bóng
đèn chiếu sáng.

+ Bàn là, ấm đun nước, nồi cơm điện, nồi áp suất điện: điện năng – nhiệt năng
+ bóng đèn sợi đốt, đèn pin, đèn led: điện năng – quang năng
+ quạt máy, máy khoan, quạt trần, máy xay sinh tố: điện năng – cơ năng

a) Hóa năng thành điện năng: pin đồng hồ điện tử.
b) Nhiệt năng thành quang năng: bóng đèn dây tóc.
c) Điện năng thành cơ năng và nhiệt năng: máy khoan, quạt điện.

Điện năng cung cấp cho quạt chuyển hóa
thành các dạng năng lượng nào? Tổng
các dạng năng lượng đó có bằng tổng
điện năng cung cấp cho quạt không?
 Điện năng chuyển hóa sang dạng cơ năng
làm quat quay và nhiệt năng làm nóng quạt.
 Điện năng = cơ năng + nhiệt năng

Lượng nhiệt thoát ra khi quạt
hoạt động chính là phần năng
lượng hao phí trong quá trình
sử dụng. Vậy năng lượng hao
phí trong sử dụng là gì?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Hãy xác định các dạng năng lượng chuyển đổi, năng lượng có ích, năng
lượng hao phí trong các hình ảnh sau:
Hình ảnh

Dạng năng lượng
chuyển đổi

Năng lượng có ích

Năng lượng hao phí

Điện năng →
nhiệt năng

Nhiệt
năng
đun sôi nước

Nhiệt năng làm
nóng ấm và môi
trường xung quanh

Hóa năng → cơ
năng, nhiệt năng

Cơ năng cung
cấp cho ôtô chạy

Nhiệt năng làm
nóng ô tô và tỏa ra
ngoài môi trường.

Điện năng → cơ
năng, nhiệt năng

Cơ năng cung
cấp cho cánh
quạt quay.

Nhiệt
năng
làm nóng quạt

Điện năng →
quang
năng,
nhiệt năng

Quang năng làm
bóng đèn sáng

Nhiệt năng làm
nóng bóng đèn

II. NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ
• Khi năng lượng truyền từ vật này sang vật khác hoặc
chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác luôn xuất hiện
năng lượng hao phí.
• Ví dụ:
+ Máy khoan hoạt động thì điện năng chuyển thành cơ năng
có ích làm mũi khoan chuyển động, âm năng phát ra chính
là năng lượng hao phí.

Nên lựa chọn loại đèn nào để
chiếu sáng? Tại sao?
Lựa chọn đèn LED để chiếu sáng
vì cùng một lượng điện năng
truyền qua thì chuyển hóa
thành năng lượng có ích dùng
để chiếu sáng lớn nhất và năng
lượng nhiệt hao phí sinh ra thấp
nhất.

• Không. Vì một phần cơ năng của quả bóng đã chuyển hóa
thành nhiệt năng khi quả bóng đập vào đất, một phần truyền
cho không khí do ma sát chuyển hóa thành nhiệt năng.
• Hiện tượng kèm theo: Quả bóng bị biến dạng mỗi khi rơi
xuống chạm đất và trở lại hình dạng ban đầu mỗi khi nảy lên
và nhiệt độ của quả bóng sẽ tăng nhẹ.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5
Hãy cho biết hoạt động
nào sử dụng năng lượng
hiệu quả hoặc sử dụng
năng lượng không hiệu
+quả?
Sử dụng NL hiệu quả: Tắt các thiết bị điện

khi không sử dụng; Để điều hòa ở mức trên
200C; Chỉ dùng máy giặt khi có đủ lượng quần
áo để giặt; Sử dụng nước sinh hoạt với một
lượng vừa đủ nhu cầu; Sử dụng điện mặt trời
trong trường học.
+ Sử dụng NL không hiệu quả: Để các thực
phẩm có nhiệt độ cao vào tủ lạnh; Ngắt tủ lạnh
ra khỏi nguồn điên khi nhiệt độ ổn định; Bật lò
vi song trong phòng máy lạnh; Sử dụng bóng
đèn dây tóc thay cho bóng đèn LED; Khi
không sử dụng ti vi để chế độ chờ.

Lợi ích của việc tiết
kiệm năng lượng

Tiết kiệm chi phí cho gia đình, góp phần
giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiết kiêm
điện năng, tránh hư hao thiết bị điện,
chống cháy nổ,….

III. TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG
• Tiết kiệm năng lượng là một yêu cầu cấp thiết đối với
tất cả mọi lĩnh vực, mọi cá nhân nhằm đảm bảo an ninh
năng lượng.

LUYỆN TẬP
1. Em hãy nêu một số biện pháp tiết kiệm năng lượng khi sử dụng
điện ở nhà?
+ Giảm nhiệt độ tối đa của bình đun nước nóng ở 600C
+ Không nên quá lạm dụng máy sưởi và máy điều hòa
+ Thường xuyên làm sạch và thay tấm lọc điều hòa
+ Tắt các thiết bị điện như bóng đèn, tivi, máy tính khi
không sử dụng.
+ Dùng bóng đèn LED tiết kiệm điện để hiệu quả ánh
sáng tốt nhất.
+ Điều chỉnh nhiệt độ của tủ lạnh phù hợp với nhu cầu sử
dụng và kiểm tra miếng đệm xung quanh cửa tủ để đảm
bảo chúng luôn sạch sẽ và khít.

LUYỆN TẬP
2. Em hãy nêu một số biện pháp tiết kiệm năng lượng khi sử dụng các
phương tiện giao thông?
• Ưu tiên sử dụng các phương tiện giao thông công cộng,
xe đạp hoặc đi bộ
• Sử dụng chung phương tiện giao thông
• Chọn mua phương tiện giao thông tiết kiệm năng lượng
• Duy trì tốc độ đều khi lái xe