Mời cả lớp cùng lắng nghe bài hát
sau

Nhữn
g
ngôi
sao
xa

- Lê Minh Khuê-

* Dự án: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm:
? Trình bày các thông tin về tác giả Lê Minh
Khuê, hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn?
-> Yêu cầu:
- Thực hiện theo 3 nhóm ở nhà
- Các nhóm trưng bày sản phẩm.
- Thống nhất, cử đại diện nhóm trình bày
- Các nhóm quan sát, nhận xét, bổ sung, chấm
điểm theo rubic đánh giá.

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

 Lê Minh Khuê sinh năm 1949,
quê ở Thanh Hoá.
 Thuộc thế hệ nhà văn thời kỳ
chống Mỹ.
 Là thanh niên xung phong trên
tuyến đường Trường Sơn.

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Trước
1975

Viết về cuộc sống chiến đấu
của TNXP, bộ đội trên đường
Trường Sơn.

Sau
1975

Viết về những chuyển biến
xã hội và con người trên tinh
thần đổi mới

Sở trường: Viết truyện ngắn với
ngòi bút miêu tả tâm lí phụ nữ tinh
tế, đặc sắc.

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

* HƯỚNG DẪN ĐỌC:

Giọng tâm tình, phân biệt lời kể và lời đối thoại ngắn
gọn giữa các nhân vật
* Đọc một đoạn: từ đầu => đến “trong hang”/114.
- Tóm tắt từ “Bây giờ là buổi trưa”/114 => “cố gắng
nhé”/117: Kể về việc Phương Định ngồi tựa vào thành
vách đá hát rồi tự nhận xét, đánh giá về bản thân mình;
và cảnh sau là khi chị Thao và Nho đi lấp hố bom chỉ
còn một mình Phương Định ở lại hang dưới chân cao
điểm để trực điện thoại của đơn vị.

* Đọc tiếp từ “Thế là tối lại ra đường luôn”/117 đến
“Chị Thao bảo”/119.
* Tóm tắt đoạn cuối của văn bản: Sau phút hiểm
nguy, chị Thao và Phương Định lại nối nhau hát.
Niềm vui của ba người trước trận mưa đá đột ngột.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác
 Thời điểm kháng chiến chống
Mĩ đang diễn ra ác liệt
 Lê Minh Khuê là phóng viên
chiến trường, có dịp gặp gỡ các
thanh niên xung phong

- Các lực lượng công binh, TNXP, dân công hỏa tuyến
Trường Sơn gồm khoảng 120.000 người đã làm nên
mạng đường liên hoàn, với tổng chiều dài gần 2 vạn km
đường ô tô, 1.400 km đường ống dẫn xăng dầu…
- Trong các chiến dịch đánh phá từ 1965-1972, Mĩ đã huy
động khoảng 733.000 chuyến máy bay, ném xuống các
tuyến đường Trường Sơn gần 4 triệu tấn bom. Hơn
20.000 bộ đội, TNXP, công nhân giao thông đã hi sinh,
hơn ba vạn người bị thương…
=> Sự khốc liệt ấy còn in dấu ấn đậm nét trong tác phẩm
“Những ngôi sao xa xôi”

Tâm sự của Lê Minh Khuê
“Năm 1971 tôi cùng một binh chủng làm đường đến
đèo Cô-la-nhíp và đã được ở lại một đêm trong một
hang đá cùng một tiểu đôi công binh. Họ cũng là những
người trẻ , hầu hết là học sinh trung học, những sinh
viên…đi tham gia kháng chiến. Sống cùng nhau, cùng
tuổi, cùng lí tưởng như nhau trong một hoàn cảnh vô
cùng ác liệt nên dễ dàng hiểu và chia sẻ cho nhau.”

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Tình huống truyện
TH1: Khi PĐ đi phá bom 
Bộc lộ tinh thần trách nhiệm,
lòng dũng cảm
TH2: Chi tiết cơn mưa đá 
Bộc lộ tâm hồn trong sáng,
hồn nhiên, lạc quan, yêu đời

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Ngôi kể: ngôi thứ nhất
 Chân thực, gần gũi
 Hiện thực khốc liệt
 Thế giới nội tâm

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Bố cục
Phần 1: Từ đầu...
ngôi sao trên mũ
 Hoàn cảnh sống
và làm việc của tổ
trinh sát mặt đường

Phần 2: Tiếp... tự
bịa ra nữa
 Một lần phá bom
Nho bị thương, cả
tổ chăm sóc

Phần 3: Phần còn lại
 Sau phút hiểm
nguy, niềm vui của
cả tổ với cơn mưa
bất chợt

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Ý nghĩa nhan đề
+ NNSXX chỉ những ngôi sao tỏa sáng lấp lánh trên bầu trời đêm.
Đó chính là biểu tượng cho vẻ đẹp vĩnh hằng của vũ trụ.
+ Đặt trong nội dung câu chuyện, NNSXX trở thành hình ảnh ẩn dụ
chỉ những cô gái TNXP nơi núi rừng Trường Sơn xa xôi. Họ như
những ngôi sao lặng lẽ tỏa sáng cho thế hệ trẻ noi theo. Họ chính
là biểu tượng về phẩm chất cách mạng, tâm hồn trong sáng, hồn
nhiên, lạc quan, đầy trẻ trung, mơ mộng.
- NNSXX còn giúp thể hiện chủ đề tác phẩm. Đây là một nhan đề
mang nét đặc trưng của văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu
nước.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Tóm tắt

HS đọc bản tóm tắt đã
chuẩn bị ở nhà

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Tóm tắt

1

Ba Nữ thanh niên xung phong (Định và Nho, chị Thao) đã làm thành một
tổ trinh sát mặt đường tại một cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn

2

Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá phải san
lắp do bom địch gây ra, đánh dấu vị trí của các trái bom chưa nổ và phá
bom

3

4

Tuy vậy, họ vẫn lạc quan yêu đời, có những giây phút thanh thản, mơ
mộng và họ rất yêu thương nhau trong tình đồng đội, dù mỗi người một
cá tính
Phương Định, nhân vật kể chuyện và là nhân vật chính, là cô gái hay mơ
mộng, luôn nhớ về những kỷ niệm với gia đình và thành phố quê hương.
Đoạn cuối truyện tập trung tả tâm trạng Phương Định trong một lần phá
bom và Nho bị thương

II

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1 Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

Hoàn cảnh sống
 Sống trong một cái hang, dưới chân
cao điểm, giữa một vùng trọng điểm
trên đường Trường Sơn
 Con đường bị đánh lở loét, hai bên
đường không có lá xanh, thân cây bị
tước khô cháy, đất bốc khói, không khí
bàng hoàng, máy bay ầm ì xa dần

 Nguy hiểm, ác liệt, khó khăn

• Phiếu học tập số 1:
• Thảo luận nhóm cặp đôi
• Thời gian: 3 phút
Tìm chi tiết miêu tả hình ảnh trên cao điểm?
- Mặt đất:

 

- Máy bay:

 

- Bom:

 
 

- Con người:

3:00

• Phiếu học tập số 1:
Tìm chi tiết miêu tả hình ảnh trên cao điểm?
- Mặt đất:
- Máy bay:
- Bom:
- Con người:

 - Mặt đất: bốc khói, không khí bàng hoàng, đất rung,
tất cả cứ như lên cơn sốt
 - Máy bay: tiếng máy bay trinh sát rè rè, phản lực
gầm gào lao theo sau… máy bay rít
 - Bom: xung quanh còn nhiều quả bom chưa nổ,
thần chết lẩn trong ruột những quả bom, bom nổ,
khói lên, của hang bị che lấp, không thấy mây và bầu
trời đâu nữa
 - Con người:chạy trên cao điểm cả ban ngày, thần
kinh căng như chão, tim đập bất chấp nhịp điệu, chân
chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều
quả bom chưa nổ, ho sặc sụa và tức ngực…

1 Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

1 Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

1 Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

Công việc
 Chạy lên cao điểm giữa ban
ngày, phơi mình giữa vùng
trọng điểm
 Đo khối lượng đất đá, đến
bom chưa nổ, khi cần thì
phá bom
 Khó khăn, gian khổ, đối mặt với
cái chết, đòi hỏi sự dũng cảm và
tinh thần trách nhiệm cao

1 Hoàn cảnh sống và chiến
đấu

Ở trên tuyến đường Trường Sơn
Nơi tập trung bom đạn, sự
nguy hiểm và ác liệt
Nguy hiểm, gần với cái chết
Cần sự dũng cảm, bình tĩnh,
chính xác

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a. Vẻ đẹp chung

Lòng yêu
nước, lí
tưởng sống
cao đẹp

Lòng dũng
cảm, tinh
thần trách
nhiệm cao

Tinh thần
gắn bó, yêu
thương
đồng đội

Tâm hồn
trong sáng,
hồn nhiên,
yêu đời

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a. Vẻ đẹp chung
Lòng yêu nước, lí tưởng sống cao đẹp

 Họ là những cô gái tuổi đời
rất trẻ, mười tám đôi mươi
 Không ngần ngại hi sinh tuổi
trẻ, ước mơ, mạng sống cống
hiến cho đất nước

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a. Vẻ đẹp chung
Tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm

Tinh thần trách nhiệm
Luôn sẵn
sàng ra
chiến
trường

Quên mình
vì công việc

Lòng dũng cảm
Bình tĩnh,
tự tin chiến
thắng nỗi
sợ cá nhân

Kể về công
việc với
giọng điệu
bình thản

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung
phong

a. Vẻ đẹp chung

Tinh thần đồng đội gắn bó thân thiết

 Quan tâm, lo lắng, chăm sóc cho nhau
 Thân thiết như chị em ruột
 Sát cánh bên nhau trong chiến đấu

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a. Vẻ đẹp chung

Tâm hồn
trong
sáng,
hồn
nhiên,
yêu đời

Vẽ chân dung ngộ nghĩnh
Nữ tính, thích làm đẹp
Cơn mưa đá ở cuối truyện

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

a. Vẻ đẹp chung
Lòng yêu
nước, lí
tưởng sống
cao đẹp

Lòng dũng
cảm, tinh
thần trách
nhiệm cao

Tinh thần
gắn bó, yêu
thương
đồng đội

Tâm hồn
trong sáng,
hồn nhiên,
yêu đời

 Lòng yêu nước, là vẻ đẹp đại diện, tiêu biểu cho chủ nghĩa anh
hùng Cách mạng Việt Nam trong thời kì chống Mĩ cứu nước

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Chị
Thao

Nho

Phương
Định

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Thao

Còn chị Thao thì muốn làm y sĩ. Chồng chị sẽ là một anh bộ
đội đeo quân hàm đại uý, hay đi xa và có râu quai nón. Chị
không thích sống cạnh chồng hàng ngày, vì như thế, tình yêu
sẽ chóng vô vị.
Chị Thao móc bánh bích qui trong túi, thong thả nhai. Những
khi biết rằng cái sắp tới sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh
đến phát bực. Nhưng thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại,
mặt tái mét, áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu. Chị lại
hay tỉa đôi lông mày của mình, tỉa nhỏ như cái tăm. Nhưng
trong công việc, ai cũng gờm chị: cương quyết, táo bạo.

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Thao

- Hành động: bình tĩnh trước thử thách, dứt
khoát trong công việc
- Tính cách: can đảm, thích hát, thích làm
duyên, sợ máu và vắt
 Chị cả, đảm đang trong công việc, mềm yếu
trong tình cảm.

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Nho

 …nhẹ nhàng và mát mẻ như một que kem trắng.
Cái gối trên tay Nho nhỏ nhắn, màu trắng. Nho thêu những bông
hoa cầu
thả và loè loẹt. Những đường viền to như dây thừng. Có ai chê,
Nho phớt tỉnh, ta cứ đưa trên mũi kim như không có gì xảy ra

 Em út, thích ăn kẹo và may vá, đáng yêu như
một que kem, hay tắm ngoài suối, mặc dù bị
thương nhưng vẫn cứng cỏi và bản lĩnh
 Hồn nhiên, đáng yêu, dũng cảm

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

HOẠT ĐỘNG NHÓM

Phươn
g Định

Hãy làm rõ vẻ đẹp của nhân vật Phương Định
qua các tiêu chí:
- Xuất thân
- Ngoại hình
- Tính cách, sở thích
- Trong công việc (1 lần phá bom)
- Trong MQH với đồng đội
...................................

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Xuất thân: là con gái Hà Nội
- Ngoại hình:
+ Là một cô gái khá
+ Hai bím tóc dày, khá mềm
+ Một cái cổ cao, kiêu hãnh
+ Một đôi mắt “trông xa xăm”

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Tính cách, sở thích:
+ Thích nhìn mình trong gương, rất điệu
+ Thích hát, thích ngắm mưa đá, hay ngồi
mơ màng
 Lời tự kể của nhân vật, là người tự tin, ý
thức được vẻ đẹp, tính cách của bản thân
 Bản thân là người mơ mộng, lãng mạn,
hồn nhiên

TRƯỚC CƠN MƯA ĐÁ
Nhưng mưa đá. Lúc đầu tôi không biết.
Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc
hang. Có cái gì vô cùng sắc xé không khí
ra từng mảnh vụn. Gió, và tôi thấy đau,
ướt cả má.
- Mưa đá! Cha mẹ ơi! Mưa đá!
Tôi chạy vào bỏ trên bàn tay đang xoè ra
của Nho mấy viên đá nhỏ. Lại chạy ra, vui
thích cuống cuồng. Những niềm vui con trẻ
của tôi lại nở tung ra, say sưa, tràn đầy…

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
• Vắng lặng đến phát sợ. Cây còn lại xơ xác.
• Đất nóng. Khói đen vật vờ từng
cụm trong không trung 
• Lưỡi xẻng chạm vào quả bom, tiếng động
sắc đến gai người, cứa vào da thịt
• Vỏ quả bom nóng…dấu hiệu chẳng lành

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
+ Tâm trạng
•
•
•
•

Tôi không sợ nữa
Tôi sẽ không đi khom
Tôi rùng mình, thấy mình làm quá chậm
Tim tôi cũng đập không rõ

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
+ Tâm trạng
+ Hành động
• Tôi đến gần quả bom
• Tôi dùng xẻng đào....
• Chờ tiếng bom nổ

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

Phươn
g Định

- Trong công việc (một lần phá bom)
+ Khung cảnh
Miêu tả tinh tế, cụ
+ Tâm trạng
thể, chi tiết, tạo cảm
giác hồi hộp
+ Hành động
 Dũng cảm, can đảm, tự trọng, khéo léo,
nghiêm túc trong công việc

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

b. Vẻ đẹp riêng

- Trong mối quan hệ với đồng đội

Phươn
g Định

+ Thấu hiểu và gắn bó với chị Thao, Nho như
chị em gái
+ Lo lắng, chăm sóc khi Nho bị thương
+ Luôn nghĩ những người đẹp nhất là những
người mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ
 Gắn bó, tình cảm, yêu thương đồng đội

2 Hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong

Chị Thao, Phương Định và Nho là
những cô gái bình dị, có cá tính và vô
cùng đáng yêu. Tổ quốc cần, họ sẵn
sàng đón nhận những nguy hiểm. Và
cuộc sống ác liệt nơi chiến trường đã
biến họ thành những anh hùng

Hình
ảnh ba
cô gái
thanh
niên
xung
phong

III

TỔNG KẾT
1

NỘI DUNG

2

NGHỆ THUẬT

 Những cô gái TNXP là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ
trẻ Việt Nam yêu nước, dũng cảm, gan dạ, sẵn sàng
hi sinh tuổi trẻ và sinh mạng để bảo vệ Tổ quốc
 Lựa chọn ngôi kể phù hợp
 Nghệ thuật xây dựng nhân vật, miêu tả tâm lí nhân vật
 Ngôn ngữ tinh tế, nhịp điệu dồn dập gợi không khí
chiến trường

Truyện Những ngôi sao xa xôi được
viết vào năm nào?

15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00
A
B
C
D

1971
1972
1976
1977