Em đã từng đi đâu xa quê
chưa? Hãy tưởng tượng nếu
một ngày em phải xa quê trong
một thời gian dài, những hình
ảnh, kỉ niệm nào khiến em nhớ
nhất. Tại sao?

-Xuân Quỳnh-

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

II TÌM HIỂU CHI TIẾT
1.Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng quê
2. Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm tuổi thơ
3. Những suy tư của tác giả
III TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật
2.Nội dung

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Tên thật: Nguyễn Thị Xuân Quỳnh (19421988),
Quê : La Khê, Hà Đông, Hà Tây cũ.
Là nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca
hiện đại Việt Nam.
Phong cách thơ: trẻ trung, sôi nổi, tha
thiết mà mạnh bạo, giàu nữ tính.
Đề tài sáng tác: tình yêu, gia đình…

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng [...]

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hằng năm, hằng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
(Sân ga chiều em đi (Tuyển
thơ) NXB Văn học, Hà Nội, 1948)

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

PHIẾU KHÁM PHÁ VĂN BẢN
- Hoàn cánh sáng tác:………………..........................
- Xuất xứ…………...………………….………………...
- Thể thơ:…………………………………………………
- Mạch cảm xúc:…..…………………………………….
- Bố cục:………………………………………………..

I

ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tácViết trong thời kì đầu
của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
- Xuất xứ: Trích trong tập “Hoa dọc chiến hào”
- Thể thơ: Ngũ ngôn biến thể
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng /những trứng
Này/ con gà mái mơ
Khắp mình/ hoa đốm trắng
Này /con gà mái vàng
Lông óng/ như màu nắng [...]

Hình ảnh
những con
gà mái mơ,
mái vàng
đẹp đẽ

………………
………………
………………

Tìm đoạn thơ tương
ứng với các nội dung
sau, gạch chân dưới
Hìnhcho
ảnh về
Hình
ảnh từ ngữ gợi
những
món quà và
người bà
em nhiều liên tưởng
giấc mơ
gần gũi, yêu
nhất tuổi thơ
thương
………………
………………
………………

………………
………………
………………

Tình yêu Tổ
quốc
…………
…………
…………
…………
…………

Hình ảnh những
con gà mái mơ,
mái vàng

Hình ảnh người
bà gần gũi, yêu
thương

Hình ảnh về món
quà và giấc mơ
tuổi thơ

Tình yêu quê
hương, đất
nước

Phần 1: Khổ 1
 Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê

Phần 2: Khổ 2,3,4,5
 Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm tuổi thơ

Phần 3: Khổ 6
 Những suy tư của người chiến sĩ

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng
quê

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng
quê

- Tiếng gà trưa vọng
vào tâm trí người
chiến sĩ vào thời
điểm nào?

- Theo em, biện pháp
nghệ thuật nào được
sử dụng trong khổ thơ
này và tác dụng của
nó?

- Tại sao trong vô vàn
âm thanh, người chiến
sĩ lại chỉ ám ảnh với
âm thanh của tiếng gà
trưa?

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng
quê

* Hoàn cảnh:
- Trên đường hành
quân xa

Thời

- Đi qua xóm nhỏ

điểm

- Buổi trưa nắng

cụ thể.

- Hình ảnh ngôn ngữ chân thực, giản dị
Trên đường hành quân xa

- Điệp từ “nghe”: nhấn mạnh cảm giác khi

Dừng chân bên xóm nhỏ

nghe tiếng gà trưa - cảm xúc lan toả trong

Tiếng gà ai nhảy ổ:

tâm hồn

“Cục...cục tác cục ta”
Nghe
Nghe xao động nắng trưa
Nghe
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe
Nghe gọi về tuổi thơ

- Liệt kê, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:  người
lính không chỉ nghe âm thanh tiếng gà bằng
thính giác mà còn cảm nhận bằng thị
giác, bằng cảm giác, cảm xúc của tâm hồn và
bằng cả hồi ức.

- Tại sao trong vô vàn
âm thanh, người chiến sĩ
lại chỉ ám ảnh với âm
thanh của tiếng gà trưa?

Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”

- Âm thanh của làng quê  Bình
dị, thân thuộc
- Phá tan cái tĩnh lặng buổi trưa
của làng quê  Mang lại niềm
vui cho con người chốn thôn
quê.
- Gợi kỉ niệm ấu thơ.

Tiếng gà trưa đem lại những cảm giác vừa bồi
hồi, xúc động, vừa hạnh phúc. Đó chính là tình
làng quê thắm thiết, sâu nặng.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng [...]
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hằng năm, hằng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Quan sát lại toàn bộ bài thơ và cho biết câu thơ “Tiếng gà trưa”
được lặp lại bao nhiêu lần? Việc lặp lại như vậy có tác dụng gì?
Lần
1
……………………………………………………………..
……………………………………………………………………..
Lần
2
.……………………………………………………………..

……………………………………………………………………..
Lần
3
.……………………………………………………………..
……………………………………………………………………..
.

Tiếng gà trưa

Cứ hằng năm, hằng năm

Ổ rơm hồng những trứng

Khi gió mùa đông tới

Này con gà mái mơ

Bà lo đàn gà toi

Khắp mình hoa đốm trắng

Mong trời đừng sương muối

Này con gà mái vàng

Để cuối năm bán gà

Lông óng như màu nắng [...]

Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go

Tiếng gà trưa

Ống rộng dài quét đất

Tay bà khum soi trứng

Cái áo cánh trúc bâu

Dành từng quả chắt chiu

Đi qua nghe sột soạt

Cho con gà mái ấp

Câu thơ: “Tiếng gà trưa” lặp lại 3 lần

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

* Lần thứ nhất

- Tiếng gà trưa gợi

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng

Ổ trứng hồng

Gà mái vàng
Gà mái mơ

Này con gà mái vàng

 Gợi tả màu sắc tươi sáng, hình ảnh

Lông óng như màu nắng

đẹp, bình dị, thân thuộc

Nghệ thuật
- Kể xen tả
- Điệp ngữ: “Này”
- Đảo ngữ: “Khắp mình hoa đốm trắng”
- Tính từ chỉ màu sắc: hồng, đốm trắng,
vàng óng
 Tạo bức tranh kí ức nhiều màu sắc
hài hòa, tươi sáng, bình dị của làng quê

* Lần thứ hai
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hằng năm, hằng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

- Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm về bà:
+ Cách bà chăm chút từng quả trứng
+ Những nỗi lo âu của bà
+ Niềm vui thuở ấu thơ

* Lần thứ hai
- Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm về bà:
Tiếng gà trưa gợi

Tiếng mắng
yêu của bà

 Ngôn ngữ tự nhiên, mộc mạc, gần gũi với đời
thường, đậm chất thôn quê.
 Tình yêu thương sâu sắc của bà với đứa cháu nhỏ

* Lần thứ hai
- Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm về bà:
Tiếng gà trưa gợi

Cách bà chăm
chút từng quả
trứng hồng

+ Động từ: “khum”, “soi” + Từ láy “chắt chiu”

 Người bà thôn quê tần tảo, chịu thương chịu khó, chắt
chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống đầy lo toan, vất vả

* Lần thứ hai
- Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm về bà:
Tiếng gà trưa gợi

Nỗi lo âu
của bà

- Điệp ngữ: “hằng năm”

 Gợi ra một quãng thời gian dài, triền miên những nỗi lo
âu của bà

* Lần thứ hai
- Niềm vui thuở ấu thơ khi xuân về tết đến có được quần áo mới.

“Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt”
 Niềm vui của tuổi thơ nghèo thật đơn
sơ, giản dị, cảm động

* Lần thứ ba
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

- Tiếng gà trưa đã thức dậy bao tình
cảm bao kỷ niệm. Tiếng gà trưa là
âm thanh bình dị của làng quê đem
lại niềm yêu thương cho con người.

- Mơ thấy những điều tốt lành,
những niềm vui và hạnh phúc.

Tiếng gà trưa
Kỉ niệm tuổi thơ

Tình cảm bà cháu
Bà yêu thương, chăm chút cháu

Cháu kính trọng, biết ơn bà

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

3 Những suy tư của tác giả

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.

- Mục đích chiến đấu cao cả, giản
dị của người chiến sĩ
Điệp từ “vì” lặp lại 4 lần

Cháu
Cháuchiến
chiếnđấu
đấuhôm
hômnay
nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác

Nhấn mạnh mục đích chiến
đấu: Tổ quốc – xóm làng – người
bà – tiếng gà, ổ trứng

Ổ trứng hồng tuổi thơ.

- Tình cảm của người cháu:
+ Tiếng gọi : “Bà ơi”

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà
Bàơi
ơi, cũng vì bà

• Tiếng nấc nghẹn ngào: gợi
nỗi nhớ bà  nhớ quê hương,
nhớ những kỉ niệm quen thuộc.
• Lời hứa: sẽ chấp nhận mọi
gian khổ để bảo vệ bình yên
cho bà

Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.

NGƯỜI BÀ
QUÊ
HƯƠNG

ĐẤT
NƯỚC

III

TỔNG KẾT

- Sử dụng hiệu quả điệp ngữ có tác
dụng nối mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ
niệm lần lượt hiện về.
- Thể thơ năm chữ phù hợp với việc
vừa kể chuyện vừa bộc lộ tâm tình.

III

TỔNG KẾT

- Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ
niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình cảm
bà cháu.
- Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc
thêm tình yêu quê hương, đất nướcC

Theo em, vì sao chúng ta luôn nghĩ về những
người thân trong gia đình mỗi khi xa nhà hoặc
gặp khó khăn?

GIÚP CHIM XÂY TỔ

1

2

3

4

5

CÂU HỎI:HÌNH ẢNH XUYÊN SUỐT BÀI THƠ LÀ HÌNH ẢNH
NÀO?

NGƯỜI BÀ

TIẾNG GÀ TRƯA

NGƯỜI CHÁU

QUẢ TRỨNG HỒNG

CÂU HỎI: TÌNH CẢM, CẢM XÚC ĐƯỢC NHÂN VẬT TRỮ
TÌNH THỂ HIỆN TRONG BÀI THƠ LÀ TÌNH CẢM GÌ?

NỖI NHỚ TUỔI THƠ

TÌNH BÀ CHÁU

TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG,
ĐẤT NƯỚC

CẢ 3 Ý TRÊN

CÂU HỎI:TỪ “CHẮT CHIU” TRONG CÂU “DÀNH TỪNG QUẢ
CHẮT CHIU” CÓ NGHĨA LÀ GÌ?

TIẾT KIỆM, DÈ SẺN

QUAN TÂM, CHĂM SÓC

GIỮ GÌN, NÂNG NIU

ÂU YẾM, VỖ VỀ

CÂU HỎI: BÀI THƠ “TIẾNG GÀ TRƯA” ĐƯỢC XUÂN QUỲNH
SÁNG TÁC VÀO THỜI GIAN NÀO?

THỜI KÌ ĐẦU KHÁNG
CHIẾN CHỐNG PHÁP

THỜI KÌ CUỐI KHÁNG
CHIẾN CHỐNG MỸ

THỜI KÌ CUỐI KHÁNG
CHIẾN CHỐNG PHÁP

THỜI KÌ ĐẦU KHÁNG
CHIẾN CHỐNG MỸ

CÂU HỎI: MẠCH CẢM XÚC TRONG BÀI DIỄN BIẾN THEO
TRÌNH TỰ NÀO?

HIỆN TẠI- QUÁ KHỨ- HIỆN
TẠI

QUÁ KHỨ- HIỆN TẠI

QUÁ KHỨ- HIỆN TẠITƯƠNG LAI

HIỆN TẠI- QUÁ KHỨTƯƠNG LAI