• ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ I, NĂM HỌC 2024 – 2025
• MÔN: NGỮ VĂN 8.
•I. Ôn tập lý thuyết:
•1. Hãy hệ thống hóa các tri thức văn học đã học (truyện lịch sử; chủ đề của tác phẩm văn học; thơ đường luật;
thơ thất ngôn bát cú Đường luật; thơ tứ tuyệt Đường luật; Mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng
trong văn bản nghị luận; thơ trào phúng) bằng sơ đồ tư duy.
•2. Học và ghi nhớ các tri thức tiếng Việt sau để vận dụng làm bài:
•- Biệt ngữ xã hội;
•- Từ tượng hình; từ tượng thanh;
•- Biện pháp tu từ đảo ngữ; tác dụng;
•- Đoạn văn diễn dịch; quy nạp; song song; phối hợp;
SLIDESMANIA.

•- Từ Hán Việt (nghĩa của một số từ, thành ngữ Hán Việt);
•- Sắc thái nghĩa của từ ngữ và việc lựa chọn từ ngữ.

•Viết (Làm văn): Hệ thống hóa dàn bài chung cho các dạng bài viết sau bằng
sơ đồ tư duy:

•- Viết bài văn kể lại một chuyến đi: Tham quan một di tích lịch sử,
văn hóa;
•- Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học: bài thơ thất ngôn
bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật;
•- Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống: con người trong
mối quan hệ với cộng đồng, đất nước;
SLIDESMANIA.

•- Viết bài văn phân tích bài thơ trào phúng .
•II. Luyện tập – Thực hành

•II. Luyện tập – Thực hành:
•Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và chỉ ra các biệt ngữ xã hội và nêu tác dụng:
• Triệu Trung đau khổ nghĩ đến những người xưa từng là bạn chiến đấu mà nay đã hàng giặc và trở thành
kẻ thù. Nào là Trịnh Bảng Phi, nào là Lý Hằng, Lý Quán, những kẻ đem tinh hoa nghệ thuật cầm quân của
dân tộc dâng ngay cho kẻ thù của dân tộc.

• - Thưa Quốc công, chẳng những là giặc biết phép đánh thành mà chắc rằng giặc sang lần này có cả những
đội quân trước đây đã từng là thần tử của nhà Tống… Thương thay Văn Thiên Tường đại nhân…
• Triệu Trung chảy nước mắt. Trần Quốc Tuấn trầm ngâm ngồi chờ cho Triệu Trung lắng lòng xuống. Ông
biết nỗi đau khổ của Triệu trung chẳng có lời an ủi nào làm dịu được. Mãi sau ông mới nói:
• - Túc hạ sẽ có dịp làm cho hương hồn Văn tướng công được mát mẻ dưới suối vàng. Hôm nay ta đến đây
muốn thu nhận hạ túc làm món khách của ta, vậy túc hạ nghĩ sao?
SLIDESMANIA.

• (Trích Trên sông truyền hịch, Trăng nước Chương Dương, Hà Ân)

SLIDESMANIA.

•Bài tập 2: Trong đoạn văn sau đây, những từ nào là từ
tượng hình? Sử dụng các từ tượng hình trong đoạn văn,
Nam Cao muốn gợi tả đặc điểm nào của nhân vật?
• Hoàng đi ra. Anh vẫn bước khệnh khạng, thong thả bởi
vì người khí to béo quá, vừa bước vừa bơi cánh tay kềnh
kệnh ra hai bên, những khối bịt ở bên dưới nách kềnh ra
và trông tủn ngủn như ngắn quá. Cái dáng điệu nặng nề
ấy, hồi còn ở Hà Nội anh mặc quần áo tây cả bộ, trông
chỉ thấy là chững chạc và hơi bệ vệ.

•Bài tập 3: Trong 2 câu văn sau, câu nào có sử dụng biện
pháp đảo ngữ? Hãy chỉ rõ tác dụng gợi tả và nhấn mạnh ý
của câu văn đảo ngữ:
•a. Đằng xa, trong mây mờ, bóng những nhịp cầu sắt uốn
cong, vắt qua dòng sông lạnh đã hiện ra.
• b. Đằng xa trong mây mờ, đã hiện ra bóng những nhịp
cầu sắt uốn cong, vắt qua dòng sông lạnh.
3. :

SLIDESMANIA.

SLIDESMANIA.

•Bài tập 4: Đoạn văn sau được viết theo kiểu nào? Dựa vào đâu em nhận biết
được điều đó?
•“Khác với thời cha ông, thời cả dân tộc đồng lòng quyết tâm chung một lý
tưởng đánh giặc cứu nước, giữ nước và bảo vệ đất nước thì yêu nước được thể
hiện ở tinh thần chiến đấu, hi sinh để cống hiến cho nền hòa bình, độc lập của Tổ
quốc. Ngày nay, trong thời bình, quá trình hội nhập kinh tế, văn hóa, chính trị thì
tinh thần yêu nước được thể hiện ở nhiều khía cạnh, lĩnh vực khác nhau. Mỗi
người đều có một lý tưởng sống riêng, yêu nước trước hết là làm tròn nghĩa vụ
của riêng bản thân, tôn trọng văn hóa, ngôn ngữ dân tộc. Mỗi người cũng lựa
chọn riêng cho mình một cách riêng để thể hiện lòng yêu nước, lòng tự hào dân
tộc: có người đi nghĩa vụ canh giữ biên cương, có người lựa chọn cống hiến về
tri thức, có người lại chọn cống hiến trên lĩnh vực thể thao, những trận bóng đã
đẹp nhất và ý nghĩa nhất cho người hâm mộ, làm rạng danh quê hương, đất
nước.”

•Bài tập 5: Tìm 3 từ Hán Việt sử dụng trong câu văn sau và giải
nghĩa của các từ đó?
•“Khác với thời cha ông, thời cả dân tộc đồng lòng quyết tâm
chung một lý tưởng đánh giặc cứu nước, giữ nước và bảo vệ đất
nước thì yêu nước được thể hiện ở tinh thần chiến đấu, hi sinh để
cống hiến cho nền hòa bình, độc lập của Tổ quốc.”
SLIDESMANIA.

•I. ĐỌC HIỂU: Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu sau:
• “ Bạn biết chăng, thế gian này có điều kì diệu, đó là không ai có thể là bản sao 100% của ai cả. Bởi
thế, bạn là độc nhất, tôi cũng là độc nhất. Chúng ta là những con người độc nhất vô nhị, dù ta đẹp hay xấu,
tài năng hay vô dụng, cao hay thấp, mập hay ốm, có năng khiếu ca nhạc hay chỉ biết gào như vịt đực.
•Vấn đề không phải là vịt hay thiên nga. Vịt có giá trị của vịt, cũng như thiên nga có giá trị của thiên
nga. Vấn đề không phải là hơn hay kém, mà là sự riêng biệt. Và bạn phải biết trân trọng chính bản thân mình.
Người khác có thể đóng góp cho xã hội bằng tài kinh doanh hay năng khiếu nghệ thuật, thì bạn cũng có thể
đóng góp cho xã hội bằng lòng nhiệt thành và sự lương thiện.
•Bạn có thể không thông minh bẩm sinh nhưng bạn luôn chuyên cần và vượt qua bản thân từng ngày một.
Bạn có thể không hát hay nhưng bạn không bao giờ là người trễ hẹn. Bạn không là người giỏi thể thao nhưng
bạn có nụ cười ấm áp. Bạn không có gương mặt xinh đẹp nhưng bạn rất giỏi thắt cà vạt cho ba và nấu ăn rất
ngon. Chắc chắn, mỗi một người trong chúng ta đều được sinh ra với những giá trị có sẵn. Và chính bạn hơn
ai hết phải biết mình, phải nhận ra những giá trị đó”.
SLIDESMANIA.

• (Bản thân chúng ta là những giá trị có sẵn - Phạm Lữ Ân

SLIDESMANIA.

•Câu hỏi:
•Câu 1. Văn bản trên thuộc thể loại nào?
•Câu 2. Luận đề trong văn bản trên là gì ?
•Câu 3. Đoạn văn thứ 3 được triển khai theo cách nào?
•Câu 4. Giải thích nghĩa của thành ngữ “ độc nhất vô nhị”?
•Câu 5. Hãy xác định từ Hán Việt trong câu văn sau và giải nghĩa của từ Hán Việt đó?
•“Bạn có thể không thông minh bẩm sinh nhưng bạn luôn chuyên cần và vượt qua bản
thân từng ngày một.”
•Câu 6. Câu văn “ Bạn có thể không hát hay nhưng bạn không bao giờ là người trễ hẹn.” có
vai trò gì trong đoạn văn?
•Câu 7. Nêu thông điệp mà tác giả muốn gửi đến chúng ta qua văn bản ?
•Câu 8. Vấn đề mà văn bản đề cập đến có ý nghĩa như thế nào với em?

•Bài tập 7:
•I. Đọc hiểu: Đọc văn bản:
•

BÀN VỀ PHÉP HỌC

•
“Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”. Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi
người. Kẻ đi học là học điều ấy. Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất truyền. Người ta đua nhau lối
học hình thức hòng cầu danh lợi, không còn biết đến tam cương, ngũ thường. Chúa tầm thường, thần nịnh hót. Nước mất,
nhà tan đều do những điều tệ hại ấy.
•Cúi xin từ nay ban chiếu thư cho thầy trò trường học của phủ, huyện, các trường tư, con cháu các nhà văn võ, thuộc lại ở
các trấn cựu triều, đều tuỳ đâu tiện đấy mà đi học.
•
Phép dạy, nhất định theo Chu Tử. Lúc đầu học tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh, chư
sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm. Hoạ may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà
vững yên. Đó mới thực là cái đạo ngày nay có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua.

SLIDESMANIA.

•

Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị.

•

Đó là mấy điều, thành thật xin dâng. Chẳng quản lời nói vu vơ, cúi mong Hoàng thượng soi xét.

•

Kẻ hèn thần cung kính tấu trình.
•

(La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, theo La Sơn Yên Hồ Hoàng Xuân Hãn tập II,
•

NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998)

•Chú thích:
•(1) Đến giờ: là thời điểm Nguyễn Thiếp dâng lên vua Quang Trung bản tấu vào tháng 8/1791.
•(2) Thất truyền: bị mất đi, không được truyền lại cho đời sau.
•(3) Tam cương, ngũ thường: chỉ ba mối quan hệ gốc trong xã hội phong kiến là vua tôi, cha con, chồng vợ và các đức tính
nhân, nghĩa, lễ, trí, tín của con người.
•(4) Chu Tử: Chu Hi, nhà nho nổi tiếng, đồng thời là nhà triết học, giáo dục học thời Nam Tống.
•(5) Tứ thư, ngũ kinh, chư sử: những quyển sách kinh điển của Nho giáo, những cuốn sách sử nổi tiếng thời xưa.
•Câu hỏi:
•Câu 1. Văn bản được viết theo thể loại nào? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
•Câu 2. Trong đoạn mở đầu, tác giả khẳng định mục đích của việc học chân chính là gì?
•Câu 3. Theo văn bản, nền chính học bị thất truyền dẫn đến hậu quả gì?
•Câu 4. Phép học nào được nhắc đến trong văn bản?
SLIDESMANIA.

•Câu 5. Luận đề của văn bản là gì ?

SLIDESMANIA.

•Câu 6. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong câu
văn: Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không
biết rõ đạo.
•Câu 7. Tìm trong câu văn sau 02 từ Hán Việt và giải nghĩa 01 từ trong
đó.
•Đạo học thành thì người tốt nhiều; người tốt nhiều thì triều đình ngay
ngắn mà thiên hạ thịnh trị.
•Câu 8. Em hãy nêu ngắn gọn 01 thông điệp có ý nghĩa nhất đối với
bản thân sau khi đọc văn bản.
•II. Viết: Viết một bài văn nghị luận về vai trò của thế hệ trẻ với tương
lai của đất nước.

Bác Hồ không chỉ là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, Bác còn
là một đại thi gia của dân tộc. Những tác phẩm mà người để lại cho
kho tàng văn học dân tộc tuy không cầu kì, chau chuốt nhưng đều
là những viên dạ minh châu không thể thay thế, là niềm tự hào của
nước nhà. Một trong số những bài thơ như thế là “Tức cảnh Pácbó” được viết vào tháng 2 năm 1941, tại hang Pác- bó(Cao Bằng),
khi Người trở về Việt Nam hoạt động và làm việc sau hơn ba mươi
năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài.
SLIDESMANIA.

SLIDESMANIA.

Đến với bài thơ ta đã nhận thấy một sự vô tư từ ngay trong cách
diễn đạt:“Sáng ra bờ suối, tối vào hang” Nhịp thơ 4/3 với dấu phẩy
ở giữa dòng chia câu thơ làm hai vế cân xứng như là một lời kể tự
nhiên về nhịp sống thường ngày của Bác nơi núi rừng Pác- bó.
Hoạt động và sinh sống ở nước ngoài nhiều năm, Bác vốn đã quen
với một nếp sống có kỉ luật, ở tại hang Pác- bó cũng vậy, Bác sinh
hoạt và làm việc điều độ theo thời gian phân bố. Sáng thì ra suối,
để sinh hoạt, để làm việc rồi đến tối trở về hang để nghỉ ngơi. Bác
sinh hoạt có nề nếp và đồng thời ăn uống cũng đạm bạc: “Cháo bẹ,
rau măng vẫn sẵn sàng”

SLIDESMANIA.

• Hai từ “sẵn sàng” thốt lên nghe thì có vẻ như gợi ra một sự
đủ đầy, muốn là có ngay mà không hề thiếu thốn một điều gì.
Nhưng thực chất, bữa cơm hàng ngày của người chỉ có bẹ
chuối và măng rừng, những thức rất đỗi là giản dị, nếu
không muốn gọi là kham khổ. Ở nơi núi rừng Pác- bó này
không thể tìm đâu ra một thứ gì tốt hơn là cháo bẹ, là rau
măng, điều này đã chính tỏ Bác đang phải làm việc và sinh
hoạt trong một hoàn cảnh vô cùng thiếu thốn, ăn uống chỉ có
thể gọi là đủ no. Nhưng những khó khăn ấy lại được Hồ Chủ
Tịch thốt lên bằng giọng nhẹ nhàng sảng khoái chứng tỏ, Bác
đối với những khó khăn vật chất tầm thường đều không coi
là quan trọng

SLIDESMANIA.

• Đối với Bác, việc quan trọng nhất lúc này là dân, là nước, là đánh
đuổi quân xâm lược: “Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng”. Sau ba
mươi năm hoạt động cách mạng quay về nước, Bác Hồ vẫn ngày ngày
tiếp tục con đường tìm ánh sánh cho dân tộc. Trong cái lạnh của núi
rừng, trong sự thiếu thốn của vật chất, trên một chiếc bàn đá không
mấy chắc chắn, Người đang tỉ mẩn dịch lịch sử Đảng Cộng Sản Liên
Xô làm tài liệu cho các chiến sĩ cách mạng học tập. Hai hình ảnh đối
lập, một bên là chiếc bàn đá “chông chênh” bấp bênh, không chắc
chắn với một bên là công việc trọng đại mà Bác đang làm: mở đường
cho tri thức cách mạng đến với những người chiến sĩ cách mạng. Điều
này càng làm nổi bật lên sự thiếu thốn trong hoàn cảnh sống và làm
việc của Bác đòng thời nổi bật được trọng trách to lớn mà Bác đang
gồng gánh trên vai. Sau bao nhiêu những những khó khăn về vật chất,
những điều quan trọng phải làm, Bác Hồ đã kết thúc bài thơ : 

SLIDESMANIA.

• “Cuộc đời cách mạng thật là sang”. Chỉ một từ “sang” làm cho tư
tưởng bải thơ vụt sáng. Phải chăng người đọc thắc mắc vì sao Bác gọi
cuộc đời cách mạng gian khổ là “sang”. Cái sang ở đây không phải là
cái sang về vật chất mà mà giàu có về rất nhiều điều khác. “Sang” là ở
một cuộc sống hòa mình với thiên nhiên, tuy không xa hoa nhưng giản
dị, hòa hợp với thiên nhiên khiến cho tâm hồn tươi tắn thanh thản.
“Sang” ở đây là một tấm lòng hạnh phúc khi được hoạt động và làm
việc vì nhân dân, vì đất nước, làm công việc có ý nghĩa cho cuộc đời.
“Sang” ở đây là tuy thiếu về vật chất nhưng tinh thần thì luôn tràn trề
đủ đầy một niềm lạc quan vào ngày giải phóng dân tộc đang dần tới.

SLIDESMANIA.

• Với lời thơ giản dị, tự nhiên, giọng thơ sảng khoái mang đầy tinh thần
lạc quan, Hồ Chủ Tịch đã cho ta thấy cái “thú lâm tuyền” của Người
nhưng không phải là cái thú vui của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm
năm xưa “lánh đục về trong” mà là sự tạo nhã, hòa hợp với thiên nhiên
ngay trong cuộc đời người lính. Ở Hồ Chí Minh, niềm vui hòa hợp với
thiên nhiên vẫn gắn với cuộc đời cách mạng, cuộc đời hoạt động sôi nổi
không ngừng nghỉ vì dân vì nước. Bài thơ là sự diễn tả những hoạt động
thường nhật của Bác Hồ trong những ngày hoạt động ách mạng ở hang
Pác- bó, Cao Bằng. Qua bài thơ, hình ảnh Bác Hồ trong lòng người đọc
càng thêm đẹp, thêm sáng lấp lánh trong sự giản dị, lạc quan, tình yêu
thiên nhiên sâu sắc, tinh thần cách mạng và tài năng thơ ca tuyệt diệu.
Nhân cách cao khiến của Người còn sáng mãi trong lòng mọi con dân
nước Việt.
•  

SLIDESMANIA.

yo
u

THANK