9

KHỞI ĐỘNG

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc
2. Tìm hiểu chung:
a. Tác giả
- Trần Tuấn Khải
( 1895 – 1983 ) bút hiệu Á
Nam.
- Thơ ông thường mượn đề
tài lịch sử hay biểu tượng
nghệ thuật để nói bóng gió
lòng yêu nước của mình.

b/ Tác phẩm :
Đoạn trích gồm 9
khổ thơ song thất
lục bát trích trong
bài thơ cùng tên
trong tập Bút quan
hoài ( 1924 ).

II/ SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI:
•Câu 1: Phân tích thi luật
của thơ song thất lục bát
thể hiện qua VB Hai chữ
nước nhà:..

1/ Thi luật của thơ song thất lục bát.
- Số chữ, số dòng trong một khổ thơ:
+ VB có 9 khổ thơ
+ Mỗi khổ thơ gồm cặp song thất (bảy tiếng) và cặp lục bát (sáu
tám tiếng).
- Vần:
+ Tiếng cuối của dòng thất đầu tiên hiệp vần với tiếng thứ năm của
dòng thất tiếp theo (vần trắc).
+ Tiếng cuối của dòng thất tiếp theo hiệp vần với tiếng cuối của
dòng lục (vần bằng).

+ Tiếng cuối của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát
(vần bằng).
+ Tiếng cuối của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất
kế đó (vần bằng) và cứ thế tiếp tục.
- Nhịp: 3/4, 2/2/2 và 2/2/2/2

Câu 2: Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh
của VB có tác dụng tăng sức cảm hoá,
thuyết phục trong lời khuyên của người
cha đối với người con.

2/ Nghệ thuật của văn bản
- Các từ ngữ hình ảnh: “giang san gánh vác”,
“cậy”, “ngọn cờ độc lập máu đào còn dây”, “ra tay
buồm lái”, “xoay với cuồng phong...
 tác dụng tăng sức cảm hoá, thuyết phục
trong lời khuyên của người cha đối với con.
- Cách gieo vần, ngắt nhịp và cách sử dụng phép
điệp từ và điệp cấu trúc góp phần tô đậm những
dấu ấn vàng son trong lịch sử; đồng thời nhấn
mạnh tầm quan trọng, tính cấp thiết của việc giúp
nước nhà.

LÊ LỢI

LÊ LỢI & NGUYỄN TRÃI

3/ Bố cục và mạch cảm xúc, của bài thơ
- Phần 1 (từ dòng 29 đến dòng 32): Nỗi đau xót khắc khoải
của người cha khi bị bắt đi, không thể làm gì khác được,
đành nhờ con thay mình làm tròn bổn phận với nước nhà.
- Phần 2 (từ dòng 33 đến dòng 48): Niềm tự hào của người
cha khi nhắc con nhớ lại những chiến công hào hùng đánh
giặc giữ nước trong lịch sử và bổn phận giữ gìn giang sơn
của mỗi thế hệ

Câu 4: Xác định bố cục và mạch cảm xúc của
VB.

- Phần 3 (từ dòng 49 đến dòng 64): Cảm xúc tha thiết,
mãnh liệt khi nhấn mạnh trách nhiệm của con.
Câu 5: Nêu chủ đề và cảm hứng chủ đạo của VB.

4. Chủ đề và cảm hứng chủ đạo:
- Chủ đề: Lòng yêu nước và niềm đau đáu với vận
mệnh dân tộc của người cha.
- Cảm hứng chủ đạo: Ca ngợi tình cảm yêu nước,
tự hào dân tộc và cảm hứng về bổn phận của kẻ
“làm trai” đối với vận mệnh nước nhà.

5.Thông điệp:
Hãy sống xứng đáng với lịch sử oai hùng
của dân tộc, kì vọng của đấng sinh thành, và
trách nhiệm của mỗi con người (không phân
biệt gái – trai) trong xã hội.
Câu 6: Nêu thông điệp mà tác giả gửi gắm
thông qua VB.

III. TỔNG KẾT
• Giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

1. Giá trị nội dung
Hai chữ nước nhà có thể nói là một bài tuyên truyền yêu nước,
kêu gọi cứu nước, không khác là mấy so với những áng thơ yêu
nước cách mạng. Bài thơ mượn lời của Nguyễn Phi Khanh nói
với con là Nguyễn Trãi, tác giả bày tỏ và khơi gợi nhiệt huyết
yêu nước của người Việt Nam trong hoàn cảnh nước mất nhà tan.
2. Giá trị nghệ thuật
•Thể thơ song thất lục bát.
•Giọng điệu da diết thông thiết và có sức gợi cảm mạnh mẽ.
•Kết hợp tự sự với biểu cảm.

IV/ Luyện tập :
Những từ ngữ, hình ảnh ước lệ, sáo
mòn như mây sầu, gió thảm, hổ thét,
chim kêu, vong quốc, hồn nước ... vẫn
có sức truyền cảm mạnh mẽ vì thể hiện
cảm xúc chân thành của nhân vật lịch
sử.

CỦNG CỐ
- Nêu nội dung chính của văn bản.
- Nhận xét về nghệ thuật bài thơ.

DẶN DÒ
- Xem lại đặc điểm, giá trị biểu cảm ở
các tác phẩm đã học viết theo thể thơ
này.
- Tìm hiểu Đọc kết nối chủ điểm: BỨC
THƯ TƯỞNG TƯỢNG--Lý Lan
- Tiết sau Trả bài Kiểm tra học kì I