CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG

Hằng ngày, em thường thực hiện rất nhiều các
hoạt động như: Kéo đẩy đồ vật, đi bộ, đi xe đạp,…
Tất cả các hoạt động này đều cần có năng lượng. Mặt
khác, khi thực hiện các hoạt động đó em đã tác dụng
lực lên các vật. Vậy, giữa năng lượng và lực tác dụng
lên các vật có liên hệ với nhau như thế nào?

NĂNG
LƯỢNG

BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
I. Các dạng năng lượng
1. Một số dạng năng lượng

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Chia lớp thành 4 nhóm và tìm hiểu các nội dung trong 5 phút:
Nhóm 1: Động năng và Hóa năng
Nhóm 2: Thế năng hấp dẫn và Điện năng
Nhóm 3: Thế năng đàn hồi và Nhiệt năng
Nhóm 4: Động năng và quang năng
Trả lời các câu hỏi:
1. Năng lượng nhóm bạn đang tìm hiểu có được khi nào?
2. Lấy ví dụ về dạng năng lượng đó.

BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG NHÓM
a. Động năng

Động năng là năng lượng có được khi vật chuyển
động
Ví dụ: Xe đạp đang chạy, máy bay đang bay, con
chim bay,...

b. Thế năng hấp dẫn

Thế năng hấp dẫn là năng lượng có được khi vật ở
trên cao so với mặt đất.
Ví dụ: Quả bóng bay, bóng đèn trên trần nhà, nhảy
dù,....

c. Thế năng đàn hồi

Thế năng đàn hồi là năng lượng có được khi vật bị
biến dạng
Ví dụ: Nệm bị lún, dây thun bị kéo dãn, dây cung
bị kéo dãn,...

d. Quang năng

Quang năng là năng lượng có được khi vật phát ra
ánh sáng
Ví dụ: Bóng đèn đang sáng, đom đóm, mặt trời ban
ngày,...

e. Nhiệt năng

Nhiệt năng là năng lượng có được khi vật nóng lên.
Ví dụ: Nước nóng, nấu cơm, bóng đèn nóng lên,...

f. Điện năng

Điện năng là năng lượng có được khi vật tạo ra
dòng điện
Ví dụ: nhà máy thủy điện, điện gió, Ăc-quy,...

g. Hóa năng

Hóa năng là năng lượng do quá trình biến đổi hóa
học tạo ra.
Ví dụ: Pin,ăn thức ăn, xăng dầu, diêm, pháo hoa,...

Động năng

Thế năng
hấp dẫn
Nhiệt năng và
Quang năng

Điện năng

Thế năng hấp dẫn
và động năng

Em hãy nêu hoạt động hằng ngày của em có sử dụng các dạng
năng lượng như động năng, thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi,
nhiệt năng, quang năng, hóa năng,...

 TL: - Động năng: đạp xe, chạy bộ, …
 - Quang năng: Sử dụng ánh sáng từ bóng đèn để học tập,
sử dụng ánh sáng Mặt trời vui chơi, phơi quần áo, …
 - Nhiệt năng: bàn là ủi quần áo, dùng nước nóng tắm
rửa,...
 - Điện năng: dùng điện để nấu cơm, giặt áo quần ( máy
giặt),...
 - Hóa năng: Ăn thức ăn, bắn pháo hoa....

Kể tên dạng năng lượng có liên quan đến hoạt động
được mô tả trong hình sau:
TL: Dạng năng lượng

có liên quan đến hoạt
động được mô tả ở
hình là động năng và
thế năng đàn hồi.

2. Phân loại năng lượng theo tiêu chí
- Theo nguồn tạo ra năng lượng : cơ năng (động năng, thế năng), nhiệt năng, điện
năng, quang năng, hóa năng, năng lượng hạt nhân, …
- Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng:
+ Năng lượng chuyển hóa toàn phần là dạng năng lượng được sinh ra từ nhiên
liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên.
+ Năng lượng tái tạo là dạng năng lượng như ánh sáng Mặt trời, gió, thủy triều,
hạt nhân, địa nhiệt…
- Theo mức độ ô nhiễm môi trường:
+ Năng lượng sạch: năng lượng mặt trời, nặng lượng gió, năng lượng thủy
triều...
+ Năng lượng gây ô nhiễm môi trường: năng lượng hóa thạch…

II. Đặc trưng của năng lượng
* Tìm hiểu đặc trưng của năng lượng

II. Đặc trưng của năng lượng
* Tìm hiểu đặc trưng của năng lượng
 Năng lượng của vật đặc trưng cho khả năng tác dụng lực
+ Năng lượng của vật càng lớn thì khả năng tác dụng lực càng
mạnh.
+ Năng lượng của vật càng nhỏ thì khả năng tác dụng lực càng yếu.

Luyện tập

Khi lò xo bị nén nhiều hơn thì năng lượng của nó sẽ tăng.
Lực lò xo tác dụng lên tay thay đổi đó là khi càng nén nhiều
thì lực tác dụng càng mạnh.

III. Nhiên liệu và năng lượng tái tạo
a. Tìm hiểu về nhiên liệu.
Nhiệt

Nhiên liệu
Ánh sáng

- Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng
dưới dạng nhiệt và ánh sáng. 

Em hãy cho biết những ứng dụng trong đời sống khi đốt cháy
nhiên liệu?

- Phá băng bằng hỗn hợp nổ
chứa oxi lỏng

- Oxi lỏng dùng đốt nhiên liệu
tên lửa và tàu vũ trụ

- Cắt kim loại bằng
khí cháy axetylen

- Nung gốm sứ
bằng than, củi, gas

- Đốt cháy than,
củi, khí tự nhiên để
đun nấu, sưởi ấm

b. Tìm hiểu về năng lượng tái tạo.
Các
nhà
máy
điện ở hình
Trạm
phát
điện Mặt Trời
- Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục
được
coi
là vô
hạnlượng
41.4
sửHòa):
dụng
(Khánh
sửnăng
dụng năng
như Mặt Trời, gió, thủy triều, sóng, …
lượng Mặt Trời.
gì?
Nguồn cung cấp những
- Trạm lượng
phát điện
năng
đógió
có(Bạc
đặcLiêu):
điểm
sử dụng năng lượng gió.
gì
chung? Theo nguồn gốc
- Nhà máy thủy điện (Hòa
vật
chất
của năng
lượng,
Bình):
sử dụng
năng lượng
chúng
nước. thuộc dạng năng
- Nguồnnào?
cung cấp những năng
lượng
lượng đó có đặc điểm chung:
đều là năng lượng vô hạn.
- Theo nguồn gốc vật chất của
năng lượng, chúng thuộc dạng
năng lượng: năng lượng tái tạo.

Kể tên một số dạng năng lượng tái tạo mà em biết.

- Một số năng lượng tái tạo: năng lượng Mặt Trời, năng lượng thủy
triều, năng lượng gió, năng lượng sinh khối, năng lượng nước ...

Tấm pin năng lượng mặt trời

Trạm điện thủy triều Sihwa
Lake, Hàn Quốc

Máy phát điện gió tại Gỗ là nguồn sinh
khối điển hình
Ninh Thuận

Bánh xe nước hay
guồng nước.

Bài tập 3 (Trang 182). Hãy chọn tên dạng năng lượng ở
cột A phù hợp với tất cả các nguồn cung cấp ở cột B.
A: Dạng năng lượng

B: Nguồn cung cấp

1. Cơ năng

a) Đèn LED, Mặt Trăng, Mặt Trời

2. Nhiệt năng

b) Gas, pin, thực phẩm

3. Điện năng

c) Quả bóng đang lăn, lò xo dãn, tàu lượn trên cao

4. Quang năng

d) Lò sưởi, Mặt Trời, bếp gas

5. Hóa năng

e) Pin mặt trời, máy phát điện, tia sét

Bài tập 4 (Trang 182). Hoàn thành các thông tin bằng
cách đánh dấu vào cột phù hợp theo mẫu bảng sau:
Tái tạo

Chuyển hóa
toàn phần

Sạch

Ô nhiễm
môi trường

Năng lượng dầu mỏ

 

X 

 

X

Năng lượng mặt trời

 

X 
X 

 

Năng lượng hạt nhân

X 
X

Năng lượng than đá

 

X 

 

X

Loại năng lượng

 

Câu 1. Năng lượng mà một vật có được do chuyển động được gọi là …
A. thế năng
B. động năng
C. nhiệt năng
D. cơ năng
Câu 2. Vật ở trên cao so với mặt đất có năng lượng gọi là …
A. nhiệt năng
B. thế năng đàn hồi
C. thế năng hấp dẫn
D. động năng
Câu 3. Điền vào chỗ trống “…” để thành câu hoàn chỉnh:
Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng dưới dạng …
A. nhiệt và ánh sáng
B. nhiệt và năng lượng hóa học
C. nhiệt và năng lượng âm
D. quang năng và năng lượng âm

Câu 4. Cầu thủ đá quả bóng bay lên cao so với mặt đất. Hỏi tại độ cao bất kì quả
bóng có những năng lượng nào?
A. thế năng đàn hồi và động năng
B. thế năng hấp dẫn và động năng
C. nhiệt năng và quang năng
D. năng lượng âm và hóa năng
Câu 6. Trong các vật chất sau đây, vật chất nào đều có nhiệt năng?
A. Bóng đèn đang sáng, pin, thức ăn đã nấu chín.
B. Lò sưởi đang hoạt động, Mặt Trời, lò xo dãn.
C. gas, pin Mặt Trời, tia sét.
D. Mặt Trời, tia sét, lò sưởi đang hoạt động.

Câu 7. Vật liện nào sau đây không phải là nhiên liệu?
A. Xăng
B. Dầu
C. Nước
D. Than
Câu 9. Dạng năng lượng nào không phải năng lượng tái tạo? 
A. Năng lượng nước.
B. Năng lượng gió. 
C. Năng lượng Mặt Trời.
D. Năng lượng từ than đá.

VẬN DỤNG

Hãy đánh giá về tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo ở
Việt Nam:
a) Sử dụng nhiên liệu đã và đang gây ô nhiễm môi trường sống trầm trọng, thế
giới đang đối mặt với việc phác thải khi CO2 nghiêm trọng, biểu hiện ở hiện
tượng nào?
b) Năng lượng dầu mỏ là nguồn năng lượng rất quan trọng trong đời sống, em
hãy phân tích ảnh hưởng đối với môi trường sống của con người khi chúng ta
khai thác và sử dụng nó.