Hãy kể tên một số vở kịch của tác giả
Lưu Quang Vũ mà em biết

Ông không phải
là bố tôi, Lưu
Quang Vũ

Ai là thủ phạm,
Lưu Quang Vũ

Bệnh sĩ,
Lưu Quang Vũ

1. Đọc- chú thích
a. Đọc

Đọc phân vai
Vai dẫn cảnh: giọng
rõ ràng, truyền cảm,
chú ý các từ ngữ miêu
tả

Vai các nhân vật (ông Nha, Văn
Sửu, ông Độp, bà Độp, ông Thình):
linh hoạt, rõ ràng, thể hiện tính cách,
đặc điểm của nhân vật.

1. Đọc- chú thích
b. Chú thích
Thủ phủ

Địa điểm quan trọng nhất của một khu vực, một vùng

Cơ cấu

Ở đây chỉ cách tổ chức, sắp xếp các bộ phận trong một tổ
chức, đoàn thể.

Ngoại vụ

Công việc đối ngoại, giao dịch với bên ngoài.

Triệt sản

Làm cho mất khả năng sinh sản

Cờ lông công

Cờ hiệu của lính trạm chạy công văn khẩn ngày xưa

Tiến thủ

Vươn lên không ngừng để ngày một tiến bộ.

Quán triệt

Hiểu rõ và thực hiện đầy đủ

Tối dạ

Chậm hiểu, ngược với sáng dạ- nhanh hiểu

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
- Lưu Quang Vũ (1948- 1988), quê ở Đà
Nẵng
- Ông vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà soạn
kịch nổi tiếng.
- Tác phẩm nổi tiếng: “Hồn Trương Ba,
da hàng thịt”, “Tôi và chúng ta”, “Ông
không phải bố tôi”, “Bệnh sĩ”,…

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

vở kịch “bệnh sĩ”
Hoàn cảnh sáng tác
Năm 1988, khi đất
nước đang bước vào
thời kì đổi mới.

vở kịch “bệnh sĩ”
Nội dung chính
“Bệnh sĩ” nói về một làng quê nghèo Cà Hạ. Người dân ở đây hiền lành, chân chất
nhưng ông Toàn Nha, chủ tịch xã lại háo danh, thích “sĩ diện”. Lẽ ra, phải đổi mới
cách làm ăn để cuộc sống no đủ thì ông Nha chỉ quan tâm đến việc đặt ra những cái
tên sang trọng. Dưới sự chỉ đạo của ông, xã Cà Hạ và tất cả các tổ đội, ngành nghề
lâu nay đều được đổi tên. Mọi người đều ảo tưởng với những cái tên rất đẹp nhưng
không hề mang lại cho họ ấm no khi ruộng vườn bỏ không, chăn nuôi đình đốn,…
Sau gần một năm phát động ồn ào, cái làm được của xã Hùng Tâm (tên mới của xã
Cà Hạ) chỉ là một khu văn phòng với kiến trúc lộn xộn. Người dân Hùng Tâm đói
nhưng không được phép nói là mình đói, vì sĩ diện, vì sợ bị quy kết tội làm “mất uy
tín địa phương”. Nhiều điều dối trá được gọi là “sáng tạo, bứt phá”. Nhưng rồi, sau
hàng loạt trớ trêu, bi hài, mọi người cũng nhận ra: “Tại sao không yêu quý những
điều thật thà, mà lại ưa những thứ giả dối?”

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm

Đoạn trích “Đổi tên cho xã”
Xuất xứ

Nhân vật

Trích vở kịch “Bệnh
sĩ”: Cảnh mở đầu,
tái hiện lễ đổi tên xã
Cà Hạ thành xã
Hùng Tâm

- Chủ tịch xã Toàn Nha
- Thư kí: Văn Sửu
- Những người dân
trong xã

Sự việc

Sắp xếp các sự việc sau theo đúng trình tự đoạn trích “Đổi tên
cho xã”

3

Cuộc đối thoại của ông Sửu, ông Nha và ông Độp, bà Độp về việc bổ nhiệm chức
danh và đổi tên công việc cho ông Độp

4

Cuộc đối thoại giữa ông Nha, ông Sửu và ông Thình về việc đổi tên trung tâm
công nghệ và trưởng ban ngoại giao cho ông Thình

1

Ông Nha- chủ tịch xã phát biểu về việc đổi tên cho xã với mục đích đưa xã Hùng
Tâm thành một xã tiên tiến, giàu có, văn minh của toàn huyện, toàn tỉnh và có
thể toàn quốc.

2

Ông Văn Sửu tuyên đọc danh sách những người được bổ nhiệm vào các chức
trách mới trong cơ cấu của Liên hợp xã. Tất cả mọi người đều được bổ nhiệm
những chức danh mới với nhiều tên gọi hiện đại, khác hẳn với tên gọi cũ.

Nội dung, chủ đề
“Đổi tên cho xã” là cuộc họp thông báo những đổi mới của xã
Hùng Tâm từ tên xã đến chức vụ của một số người
Mục đích

Cách thực hiện

Tốt đẹp, có ý
nghĩa

Sáo rỗng, hình
thức, không có ý
nghĩa.

 Sự mâu thuẫn trong mục đích, bản chất và cách thực hiện là
đặc trưng của hài kịch được bộc lộ rõ nét ngay từ đầu.

Thảo luận nhanh

Nội dung đoạn trích này có liên quan như thế nào
với tên vở kịch “Bệnh sĩ”?
Nội dung nói về một làng quê nghèo mang tên Cà Hạ.
Người dân ở đây hiền lành, chân chất, nhưng ông
Toàn Nha lại háo danh, thích “sĩ diện”. Lẽ ra phải đổi
mới cách làm ăn để người dân có cuộc sống tốt hơn
thì ông Nha chỉ nghĩ đến việc đổi tên sao cho sang
trọng.

Chỉ dẫn sân khấu (các dòng chữ in nghiêng đặt trong ngoặc đơn)
Giúp người đọc hình dung ra bối cảnh không gian trụ sở Ủy
ban xã
Bối cảnh
Mọi người trong
làng đang gặp
phải khó khăn về
kinh tế

Xung đột
Ông Nha >< những ảo tưởng
+ Đổi tên xã
+ Phong các chức danh cho mọi người
trong xã để sĩ diện, khoe khoang
 Thực tế, xã rơi vào hoàn cảnh nghèo
đói.

Nhân vật
Ông Toàn Nha, Văn Sửu,
Ông Độp, ông Thình…

Lời thoại
Bộc lộ được rõ nét tính cách,
đặc điểm nhân vật của họ.

Thủ pháp trào phúng
+ Phóng đại (nói quá)  tăng thêm tính chất, mức độ của sự lố
bịch, hài hước  tạo tiếng cười châm biếm, mỉa mai.
+ Sự việc đổi tên cho xã và các tổ, đội, ngành nghề truyền thống
thành hiện đại

Trước
Xã Cà Hạ
Phố Cà
Hợp tác xã Cà Hạ

Sau
Xã Hùng Tâm
Thị trấn Hùng Tâm
Liên đoàn tổ hợp tác xã Công Nông Thương Tín Hùng Tâm

Đội trưởng đội 6
Tổ trưởng tổ nề
mộc
Cửa hàng trưởng
cửa hàng mua bán
Đội trưởng đội 2
Trưởng trại lợn
Hoạn lợn

Chủ nhiệm TT công nghệ kiêm trưởng ban ngoại vụ
Chủ nhiệm TT xây dựng và kiến thiết cơ bản
Chủ nhiệm công ty dịch vụ thương nghiệp Hùng Tâm
Điều phối nhân lực và sản xuất nông nghiệp
Chủ nhiệm Trung tâm chăn nuôi gia súc.
Chủ nhiệm Trung tâm triệt sản gia sức Hùng Tâm

Nhân vật
Ông Toàn Nha, Văn Sửu,
Ông Độp, ông Thình…

Lời thoại
Bộc lộ được rõ nét tính cách,
đặc điểm nhân vật của họ.

Thủ pháp trào phúng
+ Phóng đại (nói quá)  tăng thêm tính chất, mức độ của sự lố
bịch, hài hước  tạo tiếng cười châm biếm, mỉa mai.
+ Sự việc đổi tên cho xã và các tổ, đội, ngành nghề truyền thống
thành hiện đại
+ Các nhân vật cũng được sáng tạo “bịa như thật” để gây cười…
(Ông Thình, bà Độp…)

Chức vụ
Chủ tịch xã
Lời thoại
- Thưa các đồng chí đại diện Dân, Chính, Đảng, đại
diện…
- Đâu muốn hoạn phải mang lợn đến tận trụ sở.
- Tôi có đầu óc, có ý chí cao, hoài bão lớn…
- Có cái tên nào đẹp tai không nhỉ,...
- Phải làm sao để toàn huyện, toàn tỉnh, ...
Hành động
- Chuẩn bị và trang trí cuộc họp: cờ, quạt, khẩu hiệu,
bản đồ…
- Phát biểu, mời phát biểu, trao đổi, quán triệt tinh
thần của mọi người…

Nhận xét
 Những lời nói dài dòng, văn hoa, sáo rỗng…nhằm
nổi bật một con người chỉ nói mà không làm
 Đó là nhân vật tiêu biểu cho thói chuộng hư danh,
háo danh, bệnh “hình thức”...không chú trọng nội
dung, chất lượng công việc...- một căn bệnh rất phổ
biến trong xã hội
 Nhân vật đặc trưng của hài kịch, thể hiện sự mâu
thuẫn giữa bản chất và vẻ bề ngoài.

Văn Sửu

Ông Độp

- Hưởng ứng nhiệt tình việc cải
cách và đặt tên mới.
- Không hiểu rõ bản chất của việc
thay đổi là gì.
- Không thể hiện sự phản đối,
không thắc mắc hay trình bày
mong muốn của bản thân.

Ông Thình

- Những người dân lam lũ, chất phác nhưng bị sự tô vẽ, hào nhoáng của
những người làm cán bộ dẫn dắt.
- Thủ pháp gây cười được sử
dụng là nghệ thuật cường điệu
khi tất cả người dân đều nghe
theo lời của chủ tịch mặc dù
chưa hiểu và thấy sự thay đổi
thực sự.

GÓC CHIA SẺ
Theo em, văn bản “Đổi tên cho xã” đã nêu lên và phê phán hiện
tượng gì? Điều đó còn có ý nghĩa với cuộc sống ngày nay không? Liên
hệ bản thân.
- Phê phán thói háo danh,
thích khoa trương, “bệnh”
thành tích... Chỉ toàn nói mà
không làm.

- Điều đó còn có ý nghĩa với
ngày nay. Vì trong cuộc
sống vẫn tồn tại những con
người như vậy.

1. Nghệ thuật

2. Nội dung

- Nhân vật mang những nét

Đoạn trích lên án, phê

đặc trưng của hài kịch, thể

phán căn bệnh “háo danh”,

hiện rõ sự mâu thuẫn giữa

hình thức...có trong mỗi

bản chất và việc làm.

con người, mỗi tập thể

- Thủ pháp phóng đại  tạo
nên tiếng cười châm biếm,
hài hước, sâu sắc và giàu ý
nghĩa.

3. Kĩ năng đọc hiểu văn bản hài kịch
- Tóm tắt nội dung văn bản
- Tìm hiểu một số đặc điểm của hài kịch qua một số
phương diện: xung đột, nhân vật, hành động, lời
thoại, thủ pháp trào phúng  hiểu được chủ đề,
mục đích, ý nghĩa của tiếng cười phê phán trong
văn bản.
- Liên hệ, kết nối với kinh nghiệm của bản thân để
hiểu sâu hơn về nội dung văn bản.

Tên học sinh
………………………

Tên học sinh
………………………

Kể tên các tác hại của “bệnh sĩ” trong cuộc sống

Em hãy lựa chọn một đoạn hội thoại mà em tâm đắc và
diễn lại cảnh đó.