Bài 4: NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI
VĂN BẢN 1:

BÀI HỌC
ĐƯỜNG ĐỜI
ĐẦU TIÊN
TÔ HOÀI

VĂN BẢN 1: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
* TRI THỨC NGỮ VĂN
Em hãy cho biết thế nào là
truyện đồng thoại?

Câu 1. Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên là của tác giả nào?

 A. Tô Hoài

 B. Thạch Lam

 C. Nguyễn Tuân

 D. Võ Quảng

Câu 2. Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên được trích từ tác phẩm
nào?
 A. Đất rừng phương Nam

 B. Dế Mèn phiêu lưu kí

 C. Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng

 D. Những năm tháng cuộc đời

Câu 3. Hai nhân vật chính trong đoạn trích trên là ai?
 A. Mẹ Dế Mèn và Dế Mèn

 B. Dế Mèn và chị Cốc

 C. Dế Mèn và Dế Choắt

 D. Chị Cốc và Dế Choắt

Câu 4. Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên được kể lại theo lời

 A. Dế Mèn
 C. Dế Choắt

 B. Chị Cốc
 D. Tác giả

Câu 5. Tác giả đã khắc họa vẻ ngoài của Dế Mèn như thế nào?

 A. Ốm yếu, gầy gò và xanh xao.

 B. Khỏe mạnh, cường tráng và đẹp đẽ.

 C. Mập mạp, xấu xí và thô kệch

 D. Thân hình bình thường như bao con dế
khác.

VĂN BẢN 1: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Tác giả: sgk
2. Tác phẩm:
-Xuất xứ: Chương 1 trong “ Dế Mèn phiêu lưu kí”
-Thể loại: Truyện đồng thoại
-Nhân vật chính: Dế Mèn
-Ngôi kể: ngôi thứ nhất
-Bố cục:
+ Phần 1: Từ đầu -> đứng đầu thiên hạ rồi: Miêu tả hình
dáng, tính cách Dế Mèn.
+ Phần 2: Còn lại. Dế Mèn rút ra bài học về sự hung hăng,
ngạo mạn của mình

Phiếu học tập số 1
Thời điểm Dế Mèn kể lại cho chúng ta bài
học đường đời đầu tiên là trước hay sau cái
chết của Dế Choắt. Thể hiện qua chi tiết
nào?

- Thời điểm Dế Mèn kể lại cho chúng ta nghe
bài học đường đời đầu tiên là sau cái chết

ể
k
n
è
M
ế
D
Thời điểm
c
ọ
h
i
à
b
a
t
g
n
ú
h
lại cho c
Thể hiện qua chi tiết: g đời đầu tiên là
đườn
t
ế
h
c
i
á
c
u
a
s
y
a
+ Hung hăng,
ớc hhách
trưhống
?
t
ắ
o
h
C
ế
D
a
láo chỉ tổ trả nợ cho
những
củ

của Dế Choắt.
-

ngu dại
+ Tôi ân hận quá, ân hận mãi

+ Thế mới biết nếu đã trót không suy
tính, lỡ xảy ra những việc dại dột có
hối cũng không làm lại được
+ Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi nhớ
suốt đời
+ Hồi ấy
+ Ngẫm ra...
+ Hồi ấy, tôi có tính tự đắc...

VĂN BẢN 1: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Thời điểm kể chuyện
Thời điểm Dế Mèn kể lại cho chúng ta nghe
bài học đường đời đầu tiên là sau cái chết của
Dế Choắt
2. Lời người kể chuyện, lời nhân vật và
người kể chuyện

Phiếu học tập số 2:Tìm một vài câu thể hiện lời kể của Dế Mèn và lời
thoại của Dế Mèn với các nhân vật khác trong đoạn trích. Từ đó so
sánh lời kể và lời đối thoại của DM?

 

Câu văn

 

So

Giống nhau

 

sánh

Khác nhau

 

Lời kể của

Lời đối thoại của

Dế Mèn

Dế Mèn
 

 

 

Lời kể của Dế Mèn

Lời đối thoại của
Dế Mèn

Câu văn

So

Giống

sánh

nhau
Khác
nhau

-  Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng
thôi. Còn Dế Choắt than thở thế nào, tôi
không để tai. Hồi ấy, tôi có tính tự đắc, cứ
miệng mình nói tai mình nghe chứ không
biết ai nghe, thậm chí cũng chẳng để ý có ai
nghe mình không.

 

- Được, chú mình
  cứ nói thẳng
thừng ra nào.
- Hức! Thông ngách sang nhà ta?
Dễ nghe nhỉ, chú mày hôi như cú
mèo thế này, ta nào chịu được.

Đều là lời của Dế Mèn

 
Lời Dế Mèn kể lại câu chuyện ->Lời người
kể chuyện (ngôi thứ 1)

 

Lời nói trực tiếp của nhân vật
(đối thoại, độc thoại) ->Lời nhân
vật

Phiếu học tập 3:
N
h
â
n
v
ậ
t
D
ế
M
è
n

Ngoại hình

Hành Động Tâm trạng

Tính cách

3. Nhân vật Dế Mèn
Ngoại hình:
- Có vẽ đẹp cường
tráng, trẻ trung, tự
tin, yêu đời, chứa
đầy sức sống mãnh
liệt của tuổi trẻ

Hành động:
Kiêu căng,
ngạo mạn,
ngông cuồng,
coi thường
người khác

Tâm trạng

Tính cách

Có sự biến đổi tâm lý:
từ thái độ kiêu ngạo,
hống hách sang ăn năn,
hối hận=>Nghệ thuật
miêu tả tâm lí nhân vật
sinh động, hợp lí

Dế Mèn là một chàng
thanh niên trẻ trung, yêu
đời, tự tin nhưng cũng
kiêu căng, tự phụ, hống
hách, coi khinh và cậy
sức bắt nạt kẻ yếu.

Dế Choắt trong cái nhìn của Dế Mèn.
 Cái tên cũng do Dế Mèn đặt (giễu cợt).
Ngoại hình:

Tính cách:

Cách xưng
Thái độ của Dế Mèn:
hô
+ Như gã nghiện thuốc + Dại dột, có “chú mày”. Coi thường, khinh khi, nhìn bạn
phiện.
lớn mà không
với cái nhìn trịch thượng.
+ Cánh ngắn ngủn, râu
có khôn.
Ích kỉ, hẹp hòi, ngạo mạn, lạnh
một mẩu, mặt mũi ngẩn + Ăn ở bẩn
lùng trước hoàn cảnh khốn khó
ngơ.
thỉu, lôi thôi.
của đồng loại.
+ Hôi như cú mèo.
 Khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ (đào hang sâu, có đường sang hang của Dế Mèn phòng lúc
hoạn nạn), Dế Mèn thẳng thừng từ chối, thậm chí còn miệt thị Dế Choắt: hôi hám…
Dế Choắt trong mắt của Dế Mèn: Xấu xí, yếu ớt, lười nhác, bẩn thỉu.

Qua truyện,Bài học đường đời đầu tiên Hãy
cho biết các em cần phải có thái độ và cách
ứng xử với bạn bè cũng như mọi người
xung quanh khi họ gặp khó khăn như thế
nào? Đặc biệt là những người yếu ớt, hay
đau ốm,……

VĂN BẢN 1: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
4. Bài học đường đời đầu tiên
- Bài học về thói kiêu căng: Kẻ kiêu căng có thể
làm hại người khác, khiến mình phải ân hận
suốt đời.
- Bài học về tình thân ái: Nên sống đoàn kết,
thân ái với mọi người.

VĂN BẢN 1. BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
5. Bài học cho bản thân
-Là trước những lỗi lầm, chúng ta phải biết nhận ra và
sửa chữa những sai lầm mà mình mắc phải, phải tự
trọng, biết nghiêm khắc trước những thiếu sót của mình.
6. Đặc điểm truyện đồng thoại
- Truyện đồng thoại thường là các đồ vật, loài vật được
nhân cách hóa và phản ánh đặc điểm sinh hoạt của loài
vật, vừa thể hiện những đặc điểm của con người. Cách
kể chuyện sinh động

VĂN BẢN 1. BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

III. Tổng kết
1. Nội dung – Ý nghĩa:
- Vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn. Dế Mèn kiêu căng, xốc nổi gây ra cái chết của
Dế Choắt.
- Bài học về lối sống thân ái, chan hòa; yêu thương giúp đỡ bạn bè; cách ứng xử lễ
độ, khiêm nhường; sự tự chủ; ăn năn hối lỗi trước cử chỉ sai lầm...
2. Nghệ thuật
- Truyện đồng thoại với nội dung hấp dẫn, sinh động.
- Kể chuyện kết hợp với miêu tả.
-Xây dựng hình tượng nhân vật Dế Mèn gần gũi với trẻ thơ, miêu tả loài vật chính
xác, sinh động
- Các phép tu từ .
- Lựa chọn ngôi kể, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

TRÒ CHƠI HỘP QUÀ BÍ MẬT

PLAY

Câu 1. Ngoại hình của Dế Choắt được so sánh
như thế nào?

Như một gả nghiện thuốc phiện
GO HO
ME

Một tràng
pháo tay

Câu 2 Cách xưng hô của Dế Mèn đối với Dế Choắt
có gì đặc biệt?

Gọi “chú mày”
GO HO
ME

Một cái
ôm

Câu 3. Trong con mắt của Dế Mèn, Dế Choắt là
người như thế nào?

Yếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh
GO HO
ME

Bông hoa
điểm 10

Câu 4. Thái độ của Dế Mèn khi Dế Choắt nhờ
vả ra sao?

Coi thường, khinh khỉnh, nhìn bạn với
cái nhìn trịch thượng.
GO HO
ME

Mở thêm
một hộp
quà mới

Cuộc sống của mỗi người là một chuỗi những trải
nghiệm. Có trải nghiệm tạo ra niềm vui, hạnh
phúc. Có trải nghiệm mang đến kinh nghiệm. Có
trải nghiệm để lại sự nuối tiếc, day dứt. Tất cả đều
là bài học quý giá trong hành trình khôn lớn,
trưởng thành của chúng ta.
Hôm nay, các em đã được trải nghiệm về những
bài học đáng quý ấy qua nhân vật“DẾ MÈN”.

VẬN DỤNG
SUY NGHĨ
Hiện nay, trong cuộc sống, đặc biệt là trong
lớp học vẫn còn hiện tượng "Dế Mèn". Giả sử
em gặp những hiện tượng này, em sẽ nói với
bạn như thế nào? Em rút ra được bài học ứng
xử như thế nào cho bản thân qua câu chuyện
Dế Mèn?

VẬN DỤNG
Gợi ý
Qua câu chuyện của Dế Mèn khiến em hiểu vì Dế Mèn mới
lớn, sống trong một thế giới nhỏ bé, quanh quẩn gồm những
người hiền lành nên đã lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba
của mình, có thái độ kiêu căng, tự phụ, xốc nổi. Đây cũng là
những lỗi lầm dễ mắc phải ở những người tuổi mới lớn. 
Thái độ cần có trước những lỗi lầm: chúng ta phải biết nhận ra
và sửa chữa những sai lầm mà mình mắc phải, phải tự trọng,
biết nghiêm khắc trước những thiếu sót của mình.